Zit je in 4/5 havo en heb je een N&T of N&G profiel? Vul deze korte vragenlijst in over chemie-opleidingen en maak kans op 20 euro Bol.com tegoed.

Meedoen

Sleuteloog door Hella S. Haasse

Beoordeling 6.9
Foto van een scholier
  • Boekverslag door een scholier
  • 5e klas vwo | 2852 woorden
  • 22 juni 2012
  • 79 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.9
  • 79 keer beoordeeld

Eerste uitgave
2002
Pagina's
196
Geschikt voor
bovenbouw havo/vwo
Punten
3 uit 5
Oorspronkelijke taal
Nederlands
Onderwerpen
Prijzen
NS Publieksprijs (2003 Winnaar)

Boekcover Sleuteloog
Shadow
Een journalist benadert de kunsthistorica Herma Warner met de vraag of zij hem informatie kan verschaffen over Mila Wychinska. Hij is die naam tegengekomen in een dossier over mensenrechtenactivisme in Zuidoost-Azië.
Het verzoek dwingt Herma zich te verdiepen in het verleden dat zij dacht voorgoed achter zich te hebben gelaten. Zij kende Mila vanaf haar je…
Een journalist benadert de kunsthistorica Herma Warner met de vraag of zij hem informatie kan verschaffen over Mila Wychinska. Hij is die naam tegengekomen in een dossier over mens…
Een journalist benadert de kunsthistorica Herma Warner met de vraag of zij hem informatie kan verschaffen over Mila Wychinska. Hij is die naam tegengekomen in een dossier over mensenrechtenactivisme in Zuidoost-Azië.
Het verzoek dwingt Herma zich te verdiepen in het verleden dat zij dacht voorgoed achter zich te hebben gelaten. Zij kende Mila vanaf haar jeugd als Dee Meijers, haar schoolvriendin in die tijd.
Zij probeert de feiten omtrent het leven van Dee Meijers alias Mila Wychinska te reconstrueren, en wordt overspoeld door een golf van herinneringen aan haar jeugd in Nederlands-Indië en de jaren daarna. Ingeslapen en verdrongen emoties komen weer aan de oppervlakte. Zij wordt zich opnieuw bewust van de duistere kanten van haar vriendschap met Dee, haar bijna mystieke band met Non, Dees tante, haar fascinatie voor de oude Indo-Europese familie van landeigenaren waartoe Non en Dee behoorden, en bovenal van haar verhouding tot Taco Tadema, met wie zij sinds hun middelbare schooltijd in Batavia een paar heeft gevormd.
Er blijft veel raadselachtig. Welke omstandigheden hebben haar huwelijksleven met Taco zo diepgaand beïnvloed en beschadigd? Wat er met Dee is gebeurd, nadat zij elkaar uit het oog hadden verloren, weet zij voor een deel uit mededelingen van Non, maar die geven niet op alles antwoord. Ook over de plotselinge verdwijning van Non tast zij in het duister.
Sleuteloog door Hella S. Haasse
Shadow

Samenvatting


Als kunsthistorica Herma Warner een brief van Bart Moorland krijgt of zij hem kan helpen met het vinden van informatie over Mial Wychinska is ze nogal verbaast, ze kent Mila Wychinska namelijk niet door haar werk, maar als een vriendien van vroeger, toen ze nog in het toenmalige Nederlands-Indië woonde. Mila heeft ook een ebbenhoutenkist met herinneringen aan die tijd, maar helaas is ze de sleutel kwijt en de kist kan zonder sleutel niet worden geopend zonder de kist ernstig te beschadigen en dat wil Herma niet. In het begin met wat tegenzin haalt Herma herinneringen op aan haar jeugd in Nederlands-Indië en de paar ontmoetingen die zij sinds die tijd nog met mensen die zij van toen kent heeft gehad. Het boek beschrijft verder de gedachten van Herma Warner en de brieven die Bart Moorland haar als reactie op haar gedachten – die ze aan hem schrijft – stuurt.


Herma kent Mila onder haar “oude” naam Adèle Mijers (roepnaam Dee). Dee groeide op in het huis van haar oma, waar zij woonde met haar vader Louis Lamornie de Pourthié Mijers (die later overleed), haar tante Aimée (wordt meestal aangesproken als Non) en – uiteraard – haar oma Adèle Lamornie de Pourthié (aangesproken met haar mans naam: Mijers). Herma heeft ook een goede band met Non en kent het hele ‘gezin’ goed, omdat ze vaak bij Dee thuis komt.


In verband met de moeilijke positie waarin Nederlanders in Nederlands-Indië rond de tweede wereldoorlog zitten besluit Dee haar moeders achternaam over ten nemen en voortaan te willen leven als Mila Wychinska.


In 1939 gaat Herma naar Nederland om te studeren en als ze op een dag teruggaat naar geboorteland heeft ze een moeilijk weerzien met Dee, omdat de kloof tussen de twee tijdens de tweede wereldoorlog erg groot is geworden. Herma komt er later achter dat haar goede vriend Dee waarschijnlijk stiekem ook nog een relatie heeft gehad met haar overleden man Taco Tadema.


Mevrouw Meijers is eigenlijk de rechtmatige eigenaresse van het landgoed Pakembangan, maar door onduidelijkheden in het testament van haar zus Louise Lamornie de Pourthié is de man van deze zus – bekend als de “opziener van Pakembangan” – hier blijven wonen en bewoont hij het landgoed inmiddels met zijn tweede vrouw en de zoon die zij samen hebben gekregen.


Later blijkt dat Non ook een andere naam heeft aangenomen en inmiddels als Ibu Sjarifa op het landgoed Pakembangan werkt.


Uiteindelijk krijgt Herma bericht van rusthuis Het Hoge Bos dat zij een plek voor haar hebbben en gaat ze verhuizen. Tijdens de verhuizing wordt de sleutel van de ebbenhoutenkist gevonden – boven op een kast op een plak waar alleen Taco er bij had gekund. Herma krijgt de kist niet open en laat Bart Moorland hem bij haar op komen halen. Bart komt er achter dat de kist leeg is en daar snappen zij beiden niets van.


Titelbespreking


De titel Sleuteloog van dit boek heeft weinig met de inhoud te maken. Het verwijst naar het oog van de sleutel van de ebbenhoutenkist die bijna tot het einde van het boek zoek is. In deze kist zouden herinneringen van de hoofdpersoon – Herma Warner – aan haar tijd in Nederlands-Indië moeten zitten, maar als hij uiteindelijk kan worden geopend, blijkt hij leeg te zijn.


Hoofdpersonen


De hoofdpersoon van het boek is Herma Warner. Zij heeft tijdens haar jeugd in Nederlands-Indië gewoond en was daar goed bevriend met Adèle Mijers. Herma Warner is kunsthistorica en was getrouwd met Taco Tadema. Herma gaat ook goed om met Aimée (Non), de tante van Adèle die in hetzelfde huis woont.


Adèle (Dee) Mijers was een goede vriendin van Herma Warner toen zij nog in Nederlands-Indië woonde. Dee is een kind van de losbandige artieste Nadia Wychinska – wiens achternaam zij later overneemt als zij haar naam laat veranderen in Mila Wychinska – en Louis Lamornie de Pourthié Mijers. Dee onderhield stiekem een relatie met Taco Tadema – de echtgenoot van haar vriendin Herma Warner.


Aimée (Non) is de zus van Louis Lamornie de Pourthié Mijers en de dochter van de zeeman Johannes Mijers en Adèle Larmonie de Pourthié (Mevrouw Mijers). Zij is net als Dee goed bevriend met Herma Warner en ziet – ook net als Herma – overal geesten.


Adèle Lamornie de Pourthié (Mevrouw Mijers) is de weduwe van Johannes Meijers en de moeder van Lous Lamornie de Pourthié Mijers en Aimée (Non). Zij is tevens de eigenaar van het huis waar zij met haar twee kinderen en haar kleindochter woont. Adèle Lamornie de Pourthié (Mevrouw Mijers) is een kind van de “laatste erfgename Muntingh van Landgoed Pakembangan” en “de Franse aristocraat Lamornie de Pourthié.” Adèle Lamornie de Pourthié heeft één zus genaamd Louise.


Louise Lamornie de Pourthié is de zus van Adèle Lamornie de Pourthié (Mevrouw Mijers). Louise is door haar vader uitgehuwelijkt aan een vies oud mannetje wat op het landgoed Pakembangan werkt en na de dood van haar ouders erft Louise het landgoed, waar zij samen met haar man blijft wonen. Door onduidelijkheden in Louises testament is voor Adèle Lamornie de Pourthié (Mevrouw Mijers) niet aan te tonen dat de weduwnaar van Louise (de “opziener van Pakembangan”) geen recht heeft om op het landgoed te blijven wonen en dat het landgoed nu van haar is. De “opziener” wil het landgoed niet verlaten en blijft hier wonen – ook nadat hij hertrouwd is en met zijn tweede vrouw een zoon heeft gekregen. Hierdoor is het landgoed Pakembangan geen eigendom meer van de erfgenamen van Muntingh.


Bart Moorland is een onderzoeker die in zijn onderzoek naar “Westerse activisten op het gebied van mensenrechten en milieubescherming in Zuidoost-Azie” meermalig op de naam Mila Wychinska is gestuit en nietsvermoedend de kunsthistorica Herma Warner aanschrijft met de vraag of zij misschien ooit van deze vrouw gehoort heeft.


Vertelperspectief


Het boek is geschreven in het ik-perspectief, verteld door Herma Warner. Het grootste gedeelte van het boek bestaat echter uit herinneringen van Herma die zij als een soort alwetende verteller aan de lezer bekendmaakt en waarvan zij gedeeltes opstuurt naar Bart Moorland. Haar verhaal wordt zo nu en dan onderbroken voor briefwisselingen tussen Herma Warner en Bart Moorland.


Verhaalruimte


Het verhaal speelt zich af in het huis van Herma Warner, waarvandaan zij schriftelijk en later ook fysiek contact met Bart Moorland onderhoud en waar zij haar oude leven in Nederlands-Indië overdenkt. Het “echte” verhaal over de Herma Warner van vroeger en met name haar relatie met Adèle (Dee) Mijers/ Mila Wychinska speelt zich dus af in het toenmalige Nederlands-Indië (wat sinds de onafhankelijkheid Indonesië is).


Tijd en tijdsverloop


Het daadwerkelijke verhaal speelt zich af terwijl Herma Warner klaar is om naar een bejaardentehuis te gaan en dus waarschijnlijk zo’n 80 jaar is en dit is – aangezien Herma en Dee beiden in 1920 geboren zijn – ongeveer in de tijd waarin het boek ook geschreven is. Uit het feit dat het ook tot de herinneringen van Herma Warner behoort dat zij en Dee ongeveer rond dezelfde tijd hun eerste menstruatie kregen, maak ik op dat deze herinneringen zich in haar tienerjaren moeten hebben afgespeeld, dus zo’n 60 tot 70 jaar eerder, dus ongeveer tussen 1930 en 1940. Dit klopt ook met het feit dat Herma in 1939 naar Nederland ging en de herinneringen zich dus in de periode daar net voor moeten hebben afgespeeld. Een aantal van Herma’s herinneringen bevatten ook gesprekken met oudere mensen uit met name de famillie Mijers over hoe het vroeger in Nederlands-Indië was en deze gesprekken beslaan met name de periode ronde de eerste wereldoorlog (1914-1918). Herma verteld ook een paar keer over de reizen die zij na de tweede wereldoorlog naar haar geboorteland (en één keer naar Parijs) heeft gemaakt en deze verhalen spelen zich af in de periode tussen 1950 en 1970.


Zoals uit het bovenstaande al blijkt is het verhaal niet chronologisch verteld maar springt het steeds heen en weer tussen herinneringen en het heden. Uiteraard maakt de schrijfster ook gebruik van tijdverdichtingen om interessante delen van het verhaal uitgebreider te kunnen vertellen dan jaren waarin niets interessants gebeurd, maar deze worden verwerkt in de herinneringen van Herma, waarin zij bepaalde periodes gewoon minder gedetailleerd bespreekt.


Thema en motieven


Het thema van het boek is volgens mij Nederlans-Indië, maar via zoeken met google vindt ik ook veel mensen die van mening zijn dat dit vriendschap is (dat slaat dan op de band tussen Herma en Dee).


Auteursinformatie


Hélène Serafia Haasse werd op 2 februari 1918 geboren te Batavia, in het toenmalige Nederlands-Indië, als dochter van de pianiste Katherina Diehm-Winzenhöhler en Willem Hendrik Haasse, inspecteur van financiën bij het Gouvernement. Tussen 1924 en 1928 woonde zij, met haar broertje, in Nederland bij haar grootouders.


In 1938 vertrok Hella Haasse naar Nederland om te gaan studeren. Gedreven door haar belangstelling voor de Oudnoorse Sagaliteratuur, begon zij aan de studie Scandinavische taal- en letterkunde. Na een jaar, toen haar duidelijk werd dat de bezetter eenzelfde voorliefde voor Scandinavische en Germaanse heldensagen aanwendde voor racistische en propagandistische doeleinden, brak zij haar studie af.


In 1940 meldde zij zich aan bij de toneelschool, waar zij in 1943 einexamen deed.


Al in 1944 beëindigde Hella haar toneelloopbaan. In dat jaar trouwde Hella Haasse met Jan van Lelyveld, die zij in 1939 had leren kennen als redacteur van Propria Cures.


Vanaf 1944 wijdde Hella Haasse zich onafgebroken aan het schrijven. Haar prozadebuut Kleren maken de vrouw, geschreven in opdracht voor een serie boeken over beroepskeuze, trok weinig aandacht. Voor een doorbraak zorgde de novelle Oeroeg. Sinds de verschijning van Oeroeg, is Haasse een veelgelezen en hooglijk gewaardeerd auteur. Aan haar werk werden verscheidene literaire prijzen toegekend waaronder in 1981 de Constantijn Huygensprijs, in 1984 de P.C. Hooftprijs, in 1985 de dr. J.P. van Praagprijs, en in 2004 de Prijs der Nederlandse Letteren.


In 1981 verhuisde Hella Haasse met haar man naar Frankrijk. Zij vestigden zich in St. Witz, een plaatsje ten noorden van Parijs, waar zij bijna tien jaar bleven wonen. Daar, in afzondering, schreef Hella Haasse de romans die een tweede 'doorbraak' teweegbrachten. Met haar documentair-historische romans, gebaseerd op bestaande documenten en getuigenissen, bereikte haar werk een zeer groot publiek.


Na 1980 regent het voor de schrijfster erefuncties en gastdocentschappen. Sinds 1987 is zij bijvoorbeeld erelid van de Belgische Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. Sinds 1988 heeft zij een eredoctoraat in de Letteren aan de Rijksuniversiteit Utrecht, in 1991 werd zij erelid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden en in 1992 doceerde zij als gastschrijver aan de Rijksuniversiteit Leiden. Ook ontving zij in 1992 van koningin Beatrix de Eremedaille in Goud voor Kunst en Wetenschap in de Huisorde van Oranje. In 1995 kreeg Haasse van het Franse Ministerie van Cultuur de onderscheiding Officier dans l’Ordre des Arts et des Lettres, vervolgens Commandeur; en in 2000 werd zij benoemd tot Officier dans l’Ordre de la legion honneur – een eer die slechts weinig Nederlandse schrijvers krijgen.


Oeroeg en Het woud der verwachting werden onder andere in het Frans, Duits, Engels, Italiaans, Spaans, Welsh, Maleis en Hongaars vertaald. De Amerikaanse vertaling van Het woud der verwachting, In a Dark Wood Wandering, was een groot succes en bereikte hoge oplagen.


In 1990 keerden Hella Haasse en haar echtgenoot terug naar Amsterdam. Voor de Boekenweek 1994 schreef zij het Boekenweekgeschenk, Transit, een novelle. Van haar laatste roman – Sleuteloog uit 2002 – werden binnen enkele maanden meer dan 100 000 exemplaren verkocht. Het boek werd bekroond met de NS Publieksprijs 2003.


In 2004 verscheen Het dieptelood van de herinnering, een verzameling eerder gepubliceerde autobiografische geschriften. In november 2006 verscheen Het tuinhuis, de verzamelde verhalen van Hella S. Haasse. Tegelijkertijd start Uitgeverij Querido met het heruitgeven van haar eerdere werk.


In haar archief vond Hella S. Haasse ‘Sterrenjacht’ terug: een oud feuilleton (vervolgverhaal in een tijschrift of op de radio of tv), dat zij in 1949/1950 voor Het Parool schreef onder het pseudoniem C.J. van der Sevensterre. Het feuilleton is een roman dat in 2007 als boek verscheen.


Op 2 februari 2008 vierde Hella S. Haasse haar negentigste verjaardag en werd het Hella Haasse Museum geopend: www.hellahaassemuseum.nl. Dit digitale museum maakt op innovatieve en visueel aantrekkelijke wijze het persoonlijke archief van Hella S. Haasse openbaar. (Hella Haasse).


Het is mij niet bekend tot welke literaire stroming Hella Haase wordt gerekend.


Verwerkingsopdracht: kritische opdracht


Het boek Sleuteloog van Hella Haasse gaat over de kunsthistorica Herma Warner. Warner wordt door de journalist Bart Moorland benaderd met de vraag of zij wel eens van ene Mila Wychinska. Herma is erg verbaast als ze zijn brief leest, want ze kent Mila niet door haar beroep, maar als een vriendin van vroeger, uit de tijd dat ze nog in het toenmalige Nederlands-Indië woonde. Herma besluit Bart te helpen door al haar herinneringen aan vroeger op te schrijven en hem deze informatie toe te sturen. De lezer leest vervolgens mee met de gedachten die Herma opschrijft en de brieven die Bart Moorland haar als reactie hierop schrijft.


Ik ben geen fan van literatuur, maar ben normaal altijd wel redelijk positief over romans met een historisch tintje, dus ik begon met niet al te erge tegenzin dit boek te lezen en hoopte als ik het uit had een mooie recensie over deze roman te kunnen scrhijven, maar er waren een paar problemen.


Volgens mij moet een recensie mensen voor wie een boek leuk kan zijn allereerst altijd enthousiatst maken om een boek te gaan lezen en daarom positief ingesteld zijn, maar ik kon niets positiefs verzinnen. Ik vind Sleuteloog niets anders dan een vreselijke verkrachting van het mooie thema over het leven van mensen in Nederlands-Indië rond de tijd van de tweede wereldoorlog en een verpesting van de tijd van de mensen die – net als ik – zo stom zijn om het boek te gaan lezen.


Een tweede ding wat ik in een recensie normaal nooit doe, is de hele inhoud van een boek prijsgeven, want volgens mij is er niets aan om een boek te lezen waarvan je de afloop al weet. Ook dit principe kon ik bij het schrijven van deze recensie echter tot mijn grootste spijt niet naleven. Ik heb u namelijk in de inleiding van deze recensie al het hele verhaal verteld, het hele boek Sleuteloog van Hella Haasse bevat namelijk geen verhaal! Het enige wat er behalve de brieven van Bart Moorland om Herma Warner te bedanken namelijk te lezen valt zijn de herinneringen van Herma Warner. Nu denkt u natuurlijk: “dat is toch niet erg? Er zijn toch meer boeken die eigenlijk alleen iemands herinnering vertellen en dat kan toch heel leuk zijn?” Dat klopt natuurlijk helemaal, boeken over iemands herinneringen kunnen heel leuk zijn, mits die herinneringen een spannend verhaal vertellen. Dat laatste is helaas niet het geval in Sleuteloog. De herinneringen van Herma Warner gaan alleen maar over twee vriendinnen – waarvan een uit een familie met een probleem rond de erfenis van een oud landgoed komt en de ander Herma Warner is – met de normale problemen rond vriendschappen in de puberteit: de meisjes krijgen beiden een eigen karakter, die karakters botsen en ze groeien uit elkaar nadat ze elkaar een tijd niet meer zien (in dit geval door de tweede wereldoorlog). En dit laatste thema van ruzies tussen meisjes in de puberteit in een moeilijke periode in de geschiedenis is al vele malen uitgekauwd in boeken met een verhaal, zoals Het Achterhuis van Anne Frank.


Tenslotte is er nog een derde probleem met de roman Sleuteloog van Hella Haasse en wel ... de vertelstijl van Hella Haasse. Deze schrijfster gebruikt namelijk aan de ene kant vaak vreemd – maar overigens wel grammaticaal correct – samengetrokken zinnen waardoor je gedwongen bent zinnen zonder inhoud twee keer te lezen als je in ieder geval nog wilt begrijpen wat er staat, omdat je een verwoedde poging doet in te zien wat de schrijfster je wil vertellen met het boek, maar aan de andere kant ook vaak veel te lange zinnen – zoals deze – die je dan weer twee keer moet lezen omdat je bijvoorbeeld als je aan het eind van de zin bent niet meer weet over wie de zin ging, omdat het onderwerp helemaal aan het begin van de zin staat. Deze schrijfstijl van Hella Haasse maakt het toch al waardeloze boek vreselijk om te lezen, omdat je als je – zoals gezegd – een poging doet informatie uit de nietszeggende zin te halen door de zin minstens twee keer te lezen bedrogen thuis komt, omdat de zin dus gewoon geen informatie bevat.


Uiteindelijk valt er dus maar één conclusie te trekken: Sleuteloog van Hella Haasse is een waardeloos boek wat ik u absoluut af wil raden!


Voor deze opdracht heb ik 717 woorden gebruikt.

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

P.

P.

Werkelijk een prachtig boekverslag, ik heb geen punten die ik graag anders had gezien, behalve dat het nogal slecht is

5 jaar geleden

Andere verslagen van "Sleuteloog door Hella S. Haasse"