Door Scholieren.com te bezoeken geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Ben je onder de 16? Zorg dan dat je toestemming van je ouders hebt om onze site te bezoeken. Lees meer over je privacy (voor het laatst bijgewerkt op 25 mei 2018). Akkoord Instellingen aanpassen
Ben jij wel eens bedonderd toen je online iets wilde kopen? Wij doen onderzoek naar oplichting onder jongeren. Doe jij mavo of vmbo? Vertel dan over jouw ervaringen met oplichting (ook als je dat niet is overkomen) en maak kans op een Bol.com van 15 euro. Ga naar de vragenlijst. Duurt maar 5 minuten!

CE

Geschiedenis

Samenvatting

9.0 / 10
6e klas vwo
  • Manon Borgen
  • Nederlands
  • 4556 woorden
  • 644 keer
    9 deze maand
  • 10 mei 2016

Jaartallen/ gebeurtenissen die je moet kennen

 

De Republiek 1515-1648

*1521: Luther verschijnt voor de Rijksdag in Worms. à Tijdens deze bijeenkomst van alle Duitse vorstendommen krijgt Luther de kans zijn mening over het geloof te herzien, maar hij houdt vast aan zijn standpunt. (Kenmerkend aspect: De protestantse reformatie had splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg.)
*1531: Instelling van Karel V van de drie Collaterale Raden. à De drie advies raden (Raad van State, Geheime Raad, Raad van Financiën) nemen in de Nederlanden functies over die lange tijd van de adel waren. Karel V voert een politiek van centralisatie door het bestuur van zijn gebieden meer in eigen hand  te nemen en te houden. De Nederlandse edelen zien hierin een bedreiging voor hun eigen inspraak op hun privileges. (Kenmerkend aspecten: Het begin van staatsvorming en centralisatie & het streven van vorsten naar absolute macht.)
*1550: Instelling van de Bloedplakkaten. à De bloedplakkaten verbieden de verspreiding van ketterse boeken en afbeeldingen. Op het helpen van de ketters staat de doodstraf. (Kenmerkend aspect: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.)
*1555: Vrede van Ausburg. à De vorst van een gebied bepaalt welk geloof zijn onderdanen volgen. Deze bepaling geldt alleen binnen het Duitse Rijk.
*1566: Smeekschrift der edelen. à Verzoek van enkele vooraanstaande edelen uit de Nederlanden aan de landvoogdes Margaretha van Parma om de ketterwetgeving op te heffen. De kettervervolgingen worden opgeschort, dit leidt tot de Beeldenstorm.
*1572: De watergeuzen verjagen ‘in naam van Oranje’ de Spaanse troepen uit Den Briel. De Opstand tegen Spanje breidt zich uit tot de gewesten Holland, Zeeland en een aantal andere steden in andere Nederlandse gewesten.
*1574: Het ontzet van Leiden. à Na een langdurig Spaans beleg bereikt begin oktober het water, via de doorgestoken dijken in Rotterdam, de omgeving van de stad Leiden. De Spaanse legers slaan op de vlucht en de watergeuzen komen Leiden tegemoet met haring en wittebrood. (Kenmerkend aspect: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.)
*1576: Pacificatie van Gent. à De tot dan toe loyale gewesten in het zuiden van de Nederlandsen sluiten zich aan bij de opstandige gewesten in het noorden, onder de voorwaarde dat het katholieke geloof bij hen wordt gehandhaafd.
*1578: Alteratie van Amsterdam. à Het katholieke bestuur in Amsterdam wordt vervangen door een grotendeels calvinistisch bestuur. Amsterdam wil namelijk een handelsisolement met het grotendeels opstandige Noorden voorkomen. (Kenmerkende aspecten: de opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden & de protestantse reformatie had splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg & het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.)
*1579: De pacificatie van Gent valt uiteen, de opstandige noordelijke gewesten en steden verenigen zich in de Unie van Utrecht.
*1581: Plakkaat van Verlatinge. à De Unie van Utrecht stelt vast dat een koning die zijn volk als tiran bestuurt, zoals Filips II in de ogen van de Unie, door het volk afgewezen mag worden. Met het Plakkaat van Verlatinge maken de Nederlanden zich los van Spanje en leggen daarmee de basis voor de latere Republiek. (Kenmerkend aspect: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.)
 

*1584: Willem van Oranje wordt vermoord door de katholieke fanaticus Balthasar Gerards die beweert in opdracht van de Spaanse koning te hebben gehandeld.
*1585: Antwerpen valt weer in Spaanse handen.
*1588: Vorming van De Republiek der Zeven Verenigde Provinciën.
*1588: De Spaanse Armada wordt verslagen. à Filips II stuurt zijn gewapende vloot richting Engeland om de strijd met (zijn schoonzuster) Elizabeth I aan te gaan. De Spaanse Armada kampt met veel nederlagen. De Engelse schepen vallen de Armada aan voordat het Engeland heeft bereikt en de Armada heeft last van slecht weer. (Kenmerkend aspect: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.)
*1596: Engeland en Frankrijk erkennen de soevereiniteit van de Republiek.
*1602: De Staten-Generaal van de Republiek richten de VOC op. De VOC krijgt het monopolie op de handel met Azië.
*1609-1621: Twaalfjarig bestand. à Wapenstilstand tussen Spanje en de Republiek.
*1619: Coen verplaatst het bestuurscentrum van de VOC naar Batavia. à De Staten Generaal geeft de VOC ruime bevoegdheden in de handel met ‘de Oost’ en stelt het bestuur van nieuwe handelsgebieden onder de hoede van VOC bestuurders. (Kenmerkend aspect: Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.)
*1619: Johan van Oldenbarnevelt wordt onthoofd. à van Oldenbarnevelt is de voorvechter voor het behoud van de soevereiniteit van de zeven onafhankelijke staten. Prins Maurits wilt echter dat de macht bij de Staten Generaal te liggen komt. Hij beschuldigd Van Oldenbarnevelt van hoogverraad en wordt ter dood veroordeeld. (Kenmerkend aspecten: het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat & de bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek.)
*1639: Ontstaan van de Portugees-Israëlitische Gemeente in Amsterdam. à De religieuze tolerantie blijkt een succesvolle manier om immigranten naar de Republiek te krijgen. Veel joden uit Spanje en Portugal verhuizen naar Amsterdam, dit leidt tot het ontstaat van Portugees-Israëlische gemeentes in Amsterdam. (Kenmerkend aspect: de bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek.)
*1648: Met de Vrede van Munster wordt de Republiek internationaal erkend als staat.

 

 

 

Verlichtingsideeën en de democratische revoluties 1650-1848

*Baruch Spinoza(1632-1677) à Spinoza is er van overtuigd dat God aanwezig is in het dagelijkse leven. Alles wat bestaat, dus ook de mens, is een verschijning van God. Dit is een revolutionaire gedachte, want het beeld van de allemachtige God die kan ingrijpen in het dagelijks bestaan wordt hiermee aan de kant geschoven. Bovendien is Spinoza een voorvechter van de vrijheid van meningsuiting. (Kenmerkende aspecten: de wetenschappelijke revolutie & rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.)
*John Locke(1632-1704) à John Locke over het sociaal contract: volgens Locke is er een natuurwet, door God ingesteld, die voor iedereen bepaalde grondrechten heeft vastgelegd. Denk hierbij aan recht op leven, vrijheid en bezit. Men is zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van deze grondrechten, ook als ze de verantwoordelijkheid overdragen aan het centraal gezag. Als het centraal gezag het vertrouwen van het volk beschaamt, kan het volk de uitvoering van de eigen grondrechten weer in handen nemen. (Kenmerkende aspecten: de wetenschappelijke revolutie & rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.)
*Voltaire (1694-1778)à Het uitgangspunt van Voltaire is: ‘alles voor het volk, niks door het volk’. Voltaire is tegen het algemeen kiesrecht en tegen te veel inspraak van het volk. Hij vindt dat het gewone volk nog niet geschikt is om zich over de politiek uit te laten. Hierdoor speelt onderwijs een belangrijke rol in de ideeën van Voltaire. Bovendien vindt Voltaire dat de staat verplicht is om te zorgen voor goede hygiëne en gezondheidszorg. Voltaire pleit wel voor vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst. (Kenmerkende aspecten: de wetenschappelijke revolutie & rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen & voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse verlichte wijze vorm te geven.)
*Jean-Jacques Rousseau(1712-1778)à Rousseau is een voorstander van de directe democratie waarin een volksvergadering beslist over de wetgeving. De wetten worden dus niet door een afgevaardigde gemaakt, maar er is sprake van volkssoevereiniteit. Rousseau ziet wel de noodzaak van de scheiding van de machten. Rousseaus sociaal contract wordt afgesloten tussen staat en onderdanen op initiatief van de onderdanen, net zoals bij het sociaal contract van Locke. Rousseau richt zich op de algemene wil van het volk, waarbij de meerderheid bepaalt en er geen partijen zijn. (Kenmerkende aspecten: de wetenschappelijke revolutie & rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.)
*Immanuel Kant(1724-1804)à De definitie van Kant: “Verlichting is de bevrijding van de mens uit de onmondigheid die hij zichzelf te danken heeft. Onmondigheid is het onvermogen zich van het verstand te bedienen zonder de leiding van een ander”. Kant waarschuwt voor het gevaar van radicalisme als gevolg van het consequent doorvoeren van rationalisme. (Kenmerkende aspecten: de wetenschappelijke revolutie & rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.)
*1789: Cahiers de doléances. à Dit zijn klachten van burgers van Frankrijk gericht aan de koning. De burgers klaagde over machtsmisbruik van de landadel, oneerlijkheid van oude feodale afspraken, de willekeur in de rechtsspraak, etc. Deze klaagbrieven werden meegegeven aan afgevaardigden van de Staten-Generaal die in mei 1789 bijeen zou komen. (Kenmerkende aspecten: rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen & de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap)
*1789: Eerste Franse revolutie en Verklaring van de Rechten van de Mens.
*1791: Wet Le Chapelier. à Deze wet verbiedt economische samenwerkingsverbanden, er moet vrijheid van ondernemen komen. Alle gilden worden verboden, gulden staan volgens de Jacobijnen de vrije toegang tot een beroep in de weg. Bovendien worden alle verenigingen van boeren en arbeiders verboden, waardoor vakbonden en stakingen ook verboden werden. De Jacobijnen zijn namelijk tot detail gericht op vrijheid en gelijkheid van de Franse burgers. Deze wet maakte een einde aan alle voorrechten die een lidmaatschap et zich meebracht. (Kenmerkende aspecten: rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen & de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap)
*1791: Ontstaan van de eerste Franse grondwet.
*1792: Tweede Franse revolutie. à De Jacobijnen grijpen de macht.
*1792: Proces van ‘burger Capet’. à Volgens de Jacobijnen is ook de koning lid van het volk. Hierdoor is hij gelijk aan alle andere burgers en niet langer de hooggeachte monarch, maar gewoon burger Capet. De koning wordt beschuldigd van landverraad en ter dood veroordeeld. (Kenmerkende aspecten: rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen & de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap)
*1795: De Girondijnen nemen de macht in Frankrijk over nadat de grote Jacobijn Robespierre onthoofd wordt. Ze zetten het Directoire op.
*1799: Napoleon maakt een eind aan het Directoire en wordt alleenheerser over Frankrijk.
*1804: Code Napoleon.à Dit is het Franse burgerlijk wetboek dat in opdracht van Napoleon opgesteld wordt. Hiermee wil hij een einde maken aan de willekeur die in Frankrijk bestaat op het gebied van rechtsspraak, eigendomsrecht en burgerlijke stand. Een belangrijk doel van de Code Napoleon is dat voor de wet iedereen gelijk is. (Kenmerkende aspecten: rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen & de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap).
*1815: Congres van Wenen. à Na de Napoleontische oorlogen streven de Europese machthebbers op het Congres van Wenen naar een stabiele orde in Europa. De uitgangspunten van dit congres zijn: De Restauratie opgang brengen en een machtsevenwicht creëren tussen de Europese Staten.
*1822: Verdrag van Verona. à Bondgenootschappen spelen een belangrijke rol in de zoektocht naar een stabiel machtsevenwicht in Europa. Zo werken Groot-Brittannië, Rusland, Oostenrijk, Pruisen en later Frankrijk samen om Europa te beschermen tegen aanvallen van nieuwe revolutionairen. In Verona vraagt Frakrijk steun aan haar bondgenootschappen om de Spaanse kwestie op te lossen. De Spaanse koning was in 1820 namelijk afgezet door liberalen. Al gauw blijkt dat niet iedereen hetzelfde beeld heeft van de oude orde, Engeland kende voor de democratische revoluties bijvoorbeeld al een parlement met grondwet. Engeland besluit dan ook niet met het Verdrag van Verona in zee te gaan en het bondgenootschap valt uiteen. (Kenmerkende aspecten: Voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse verlichte wijze vorm te geven & de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap.)
 

 

 

*1830: Belgische Opstand. à Op het Congres van Wenen waren België, Luxemburg en Nederland samengevoegd. De Belgische onderdanen merken echter al snel dat de samenwerking tussen Koning Willem I en België niet heel soepel verloopt. De Nederlandse taal is de voertaal en in praktijk blijken de ‘Hollanders’ het heft in handen te hebben. In 1830 is de maat vol wanneer de Belgen ook nog moeten meebetalen met de hoge kosten die in het noorden van het land gemaakt worden om de industrialisatie te verbeteren. In 1830 begint in Brussel een opstand uit tegen Willem I. Willem I erkent in 1939 pas dat hij niet meer de Koning der Belgen is. (Kenmerkende aspecten: de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap & de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.)
*1848: Revolutiejaar in Europa.
*1848: Frankfurter Parlement. à Het Frankfurter Parlement komt op 18 mei 1848 bijeen om een grondwet op te stellen voor heel Duitsland. De Pruisische koning weigert de door het Frankfurter Parlement aangeboden keizerstitel, hij is nog steeds van mening dat een keizer door God wordt gekozen en niet door het volk. In 1849 hebben de vorsten in Duitsland hun macht hersteld en wordt het Frankfurter Parlement weer ontboden. (Kenmerkende aspecten: de democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap & de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.)

 

 

 

Duitsland 1871-1945

*1870-1871: Frans-Duitse oorlog.
*1871: Duitsland wint de oorlog van Frankrijk. à Het Duitse Keizerrijk wordt in Versailles uitgeroepen. De koning van Pruisen wordt als eerste Duitse keizer, Wilhelm I.
*1884-1885: Conferentie van Berlijn. à Bismarck organiseert een koloniale conferentie. Doel is eerlijke verdeling van het werelddeel Afrika over de Europese staten. Het verkrijgen van meer koloniën van Duitsland was van ondergeschikt belang. Bismarck wilde het machtsevenwicht in Europa handhaven en de versterking van de positie van Duitsland. (Kenmerkende aspecten: de moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie & de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.)
*1888: Wilhelm II wordt keizer van het Duitse Rijk en heeft als doel om Duitsland een belangrijkere plaats in de wereld te bezorgen.
*1898: Vlootwet. à Wilhelm II dringt aan om de Duitse (oorlogs)vloot enorm uit te breiden. Hij wilt de ‘Weltpolitik’ mogelijk maken. Groot-Brittannië en Frankrijk raken verontrust door de militaristische politieke houding van Wilhelm II. (Kenmerkende aspecten: de moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie & de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme & het voeren van twee wereldoorlogen.)
*1914-1918: De Eerste Wereldoorlog.
*1914: De slag bij Marne. à De slag bij Marne maakte een einde aan de Duitse militaire opmars in Noord-Frankrijk. Het gevolg is een jarenlange loopgraven oorlog, met ontzettend veel verwoestingen en verliezen. (Kenmerkende aspecten: het voeren van twee wereldoorlogen & verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering.)
*1919: De Weimarregering voelt zich gedwongen om de Vrede van Versailles te ondertekenen. Hierdoor verliest de Weimarrepubliek veel vertrouwen onder de Duitse bevolking.
*1919: Spartakus-opstand. à Gewapende communistische opstand in Berlijn, waaruit de gemixte gevoelens in de Duiste samenleving blijken over de Weimarrepubliek. De opstand wordt hardhandig na een week neergeslagen. (Kenmerkende aspect: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme.)
*1923: Grote economische crisis in Duitsland door extreem hoge inflatie en politieke crisis door de staatsgreep van Hitlers NSDAP.
*1924: Het Dawesplan. à Een financieel hulpprogramma van Amerika voor Duitsland. Het doel is om de Duitse economie d.m.v. leningen er boven op te helpen, zodat zij de herstelbetalingen aan de geallieerden op gang kunnen brengen. De Franse en Engelse kunnen vervolgens hun oorlogsleningen terug betalen aan Amerika. (Kenmerkend aspect: de crisis van het wereldkapitalisme.)
*1929: De Amerikaanse beurs stort ineen. à Ernstig economische crisis in de Verenigde Staten en uiteindelijk ook de rest van de wereld. De Amerikaanse leningen aan Duitsland worden stopgezet waardoor Duitsland extra zwaar getroffen wordt.
*1933: Rijksdagbrand. à Een maand voor de Rijksdagverkiezingen wordt het Rijksdaggebouw in brand gezet. Op verzoek van de regering onder de leiding van Hitler tekent de Rijkspresident een noodverordening. De communisten krijgen de schuld van de Rijksdagbrand. (Kenmerkende aspecten: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme & de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie.)
*1933: De NSDAP wint de verkiezingen en Hitler wordt benoemd tot rijkskanselier. De machtigingswet maakt een einde aan de parlementaire democratie en de Weimarrepubliek.
 

*1933: Instelling Rijkscultuurkamer. à De ideeën van het nationaal socialisme worden onder toezicht van de Rijkscultuurkamer als kunst gepropageerd. Afwijkende cultuur wordt verboden in Duitsland. De Rijkscultuurkamer maakt deel uit van de politiek van gelijkschakeling. De bevolking wordt d.m.v. culturele censuur geïndoctrineerd. (Kenmerkende aspecten: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme & de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie.)
*1933: Ingebruikname concentratiekamp Dachauà Dachau is het eerste door de naziregering opgerichte concentratiekamp in Duitsland. De naziregering begint meteen met het opsluiten en het ‘heropvoeden’ van critici en tegenstanders. (Kenmerkende aspecten: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme & racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.)
*1935: Neurenberger wetten. à Het streven van nationaalsocialisten naar een raszuiver Arisch ras maakt deel uit van hun racistische wereldbeeld. De discriminatie van joden en het racisme van de nationaalsocialisten gaat zo ver dat het in Duitsland wettelijk verboden wordt met joden te trouwen of gemeenschap te hebben. (Kenmerkende aspecten: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme & racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.)
*1938: De conferentie van München. à Het toppunt van de appeasementpolitiek. Engeland en Frankrijk geven zonder de aanwezigheid van Tsjechoslowakije, Duitsland toestemming om Sudetenland in te lijven. Engeland en Frankrijk dachten dat de vrede gered kon worden door de wensen van Hitler in te willigen. Bovendien wilden ze graag Duitsland te vriend houden, omdat Duitsland een belangrijke buffer is tegen het communisme van de SU. (Kenmerkend aspect: Het voeren van twee wereldoorlogen.)
*1939: Duitsland valt Polen binnen. Frankrijk en Engeland verklaren Duitsland de oorlog, start Tweede Wereldoorlog.
*1941: Duitsland valt de Sovjet-Unie binnen, ondanks het niet aanvalsverdrag. De nazi’s zien het als een ‘kruistocht’ tegen het communisme.
*1942: Wannseeconferentie. à De nazileiders besluiten over te gaan tot de vernietiging van het joodse volk. Miljoenen joden worden opgepakt en op transport gezet naar een van de vernietigingskampen. (Kenmerkende aspecten: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme & racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.)
*1944: Op D-Day op 6 juni 1944 start het grote offensief van de westelijke geallieerden op de kust van Frankrijk. De invasie slaagt en vormt het begin van de bevrijding van West-Europa.
*1945: In mei 1945 wordt West-Europa bevrijd en komt er een eind aan het ‘Derde Rijk’ van de nationaalsocialisten. De Tweede Wereldoorlog is een totale oorlog geweest.



 

 

 

Koude oorlog 1945-1991

*1917: Oktoberrevolutie in Rusland. à De Communistische Partij onder de leiding van Lenin grijpt de macht. Rusland wordt een eenpartijstaat en krijgt een andere naam, de Sovjet-Unie.
*1941: De VS en de SU worden bondgenoten in de Tweede Wereldoorlog.
*1945: Na de overgave van Duitsland vergaderen ‘De Grote Drie’ in juli op de conferentie van Potsdam over de toekomst van Europa en Duitsland. Truman en Stalin staan hier vaak lijnrecht tegenover elkaar.
*1945: Atoombom op Hiroshima. à De VS werpt op 6 augustus de atoombom af boven de Japanse stad Hiroshima. De atoombom leidt tot verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal. Vanaf 1949 beschikt de SU ook over een atoombom, Vanwege de Koude oorlog is er dan voortdurende dreiging van een atoomoorlog. (Kenmerkende aspecten: het voeren van twee wereldoorlogen & verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
*1947: Invoering Trumandoctrine. à Hierin worden de uitgangspunten van het buitenlandse beleid van de VS vermeld. Hoofdoel is indamming en bestrijding van het communisme.
*1947: Marshallplan. à Herstelprogramma voor Europa dat door de VS gefinancierd wordt. Doel is om het zwaar getroffen Europa er snel weer bovenop te helpen en te voorkomen dat het communistisch wordt. (Kenmerkende aspecten: de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog & de eenwording van Europa.)
*1948: Begin van de blokkade van West-Berlijn. De blokkade slaagt niet, West-Berlijn blijft in handen van de westerse mogendheden.
*1949: Na een burgeroorlog wordt de onafhankelijke communistische Volksrepubliek China uitgeroepen.
*1950: Begin van de Korea-oorlog.à Noord-Korea valt Zuid-Korea binnen. Een VN-leger onder leiding van de VS weet Noord-Korea ver terug te dringen. Nadat de Volksrepubliek China zich in de strijd mengt, komt er in 1953 een einde aan de Korea-oorlog. De grens tussen Noord en Zuid Korea is vrijwel hetzelfde gebleven.
*1950: Redevoering senator McCarthy over communisten in de VS. à In de VS bestaat sinds de Russische Oktoberrevolutie al angst voor het communisme. Door de Koude Oorlog wordt deze angst aangewakkerd. De republikeinse senator McCarthy beweert dat het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken geïnfiltreerd is door communisten. Dankzij de tv krijgt de politieke heksenjacht van McCarthy veel aandacht. (Kenmerkende aspecten: de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
*1953: De dood van Stalin, die wordt opgevolgd door Chroesjtsjov. Dit leidt tot een periode van dooi in de Koude Oorlog.
*1954: Akkoorden van Genève gesloten na de slag bij Dien Bien Phu. à Frankrijk, Zuid-Vietnam en de Democratische Republiek Vietnam (Noord-Vietnam) ondertekenen dit akkoord. De belangrijkste besluiten waren dat Vietnam tijdelijk verdeeld werd totdat er nationale verkiezingen in Vietnam waren geweest. De nationale verkiezingen zijn echter nooit gehouden, en twee jaar laten werd Zuid-Vietnam alsnog ingenomen door Noord-Vietnam. (Kenmerkende aspecten: de dekolonisatie maakte een eind aan de westerse hegemonie in de wereld & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)

*1955: De BRD wordt lid van de NAVO. Als tegenhanger van de NAVO richt de SU het Warschaupact op. De DDR wordt lid van het Warschaupact. Het Warschaupact blijft gedurende de hele Koude Oorlog bestaan.
*1956: De Hongaarse Opstand.à Hongarije zegt een neutraal land te worden. De SU is het hier niet mee eens en grijpt in. De troepen van het Warschaupact slaan de Hongaarse opstand neer.
*1956: Bestorming van Felix Meritis in Amsterdam. à Het gewelddadige ingrijpen van de SU in Hongarije leidt in Nederland tot felle anticommunistische reacties. Felix Meritis is het hoofdkantoor van de Communistische Partij in Nederland. Dit hoofdkantoor wordt bestormd en vernield. (Kenmerkende aspecten: de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
*1961: De regering van de DDR bouwt de Berlijnse Muur. Het Westen, onder leiding van de VS protesteert wel, maar grijpt niet in.
*1961: ‘Ich bin ein Berliner’- toespraak van president Kennedy in Berlijn. à Tijdens Kennedy ’s bezoek aan West-Berlijn maakt hij duidelijk dat hij West-Berlijn nooit zal opgeven. In zijn toespraak verteld hij over de Westerse ideologische waarden van vrijheid en democratie. (Kenmerkende aspecten: de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
*1962: Begin van de Cubaanse rakettencrisis. à De VS heeft d.m.v. spionagevluchten vastgesteld dat er raketinstallaties gebouwd worden op Cuba.
*1963: Einde van de Cubaanse rakettencrisis. à Chroesjtsjov is bereid in ruil voor enkele Amerikaanse toezeggingen de Russische raketinstallaties af te breken.
*1963: Begin periode van ontspanning tussen Oost en West Europa.
*1964: Na het Tonkin-incident en de door het Amerikaanse Congres aangenomen Tonkin-resolutie sturen de VS grondtroepen naar Zuid-Vietnam. Het gevolg is een escalatie van het oorlogsconflict in Vietnam.
*1968: Praagse Lente. à Korte periode van meer vrijheid en hervormingsplannen in Tsjechoslowakije. De SU grijpt militair in uit angst van het uiteenvallen van het Oostblok en het Warschaupact. (Kenmerkende aspecten: het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme &  de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog & de toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de 20e eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.)
*1972: Bezoek Nixon aan China.à De VS zochten een manier om zich eervol terug te trekken uit de voor hen uitzichtloze Vietnamoorlog. De VS opende een diplomatiek offensief met zowel de Volksrepubliek China als de SU. In het kader van de driehoeksdiplomatie bezocht Nixon in 1972 China. (Kenmerkend aspect: de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
*1972:  Salt I ondertekend. à Het eerste verdrag waarin de VS en de SU afspreken het aantal strategische (atoom)wapens te verminderen. (Kenmerkend aspect: de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
 

 

 

*1975: Burgeroorlog in Angola tussen MPLA en FNLA. à Kort nadat Portugal zich terug trekt uit Angola breekt er een burgeroorlog uit tussen de aanhangers van de linkse MPLA en de rechtse FNLA en de UNITA. In dit ideologische conflict krijgen beide partijen steun vanuit het buitenland van landen die daarmee proberen hun invloedssfeer uit te breiden naar Afrika. (Kenmerkende Aspecten: de dekolonisatie maakte een eind aan de westerse hegemonie in de wereld & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.)
*1980: De start van het Amerikaanse SDI-project zorgt voor grote onrust in de Sovjet Unie.
*1981: Demonstratie tegen kernwapens in Amsterdam. à Door het SDI-project dreigt een nieuwe wapenwedloop te beginnen. De angst voor een atoomoorlog groeit weer, zeker nu Europa het speeltoneel is en de VS en de SU zelf buitenschot blijven. In Amsterdam lopen bijna en half miljoen betogers mee in een demonstratie tegen de plaatsing van Amerikaanse kernwapens in Nederland.
(Kenmerkende aspecten: de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie & de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog & de toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de 20e eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.)
*1989: De val van de Berlijnse Muur staat symbool voor de val van het IJzeren Gordijn.
*1991: Het communistische regime in de Sovjet-Unie valt en betekent ook dat er een einde komt aan de Koude Oorlog. Het Warschaupact wordt ook opgeheven.




 

Let op

De verslagen op Scholieren.com zijn gemaakt door middelbare scholieren en bedoeld als naslagwerk. Gebruik je hoofd en plagieer niet: je leraar weet ook dat Scholieren.com bestaat.

Heb je een aanvulling op dit verslag? Laat hem hier achter.

voeg reactie toe

4551

Welkom!

Goed dat je er bent. Scholieren.com is de plek waar scholieren elkaar helpen. Al onze informatie is gratis en openbaar. Met een profiel kun je méér:

snel zien welke verslagen je hebt bekeken
de verslagen die je liket terugvinden
snel uploaden en reacties achterlaten

Log in op Scholieren.com

Maak een profiel aan of log in om te stemmen.

Geef dit een cijfer

bijlagen1

Bijlage 1Download