Door Scholieren.com te bezoeken geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Ben je onder de 16? Zorg dan dat je toestemming van je ouders hebt om onze site te bezoeken. Lees meer over je privacy (voor het laatst bijgewerkt op 25 mei 2018). Akkoord Instellingen aanpassen
Onderzoeksbureau Markteffect doet een landelijk onderzoek naar studiekeuze. Alle Nederlandse scholieren kunnen meedoen. Als je 'm invult, verdien je gegarandeerd 2 euro. Klik hier!

Eindexamen nederlands
havo

Video

Leesvaardigheid Nederlands

Video

Argumenteren

Video

Examenserie: Nederlands leesvaardigheid

Video

Examenserie: Nederlands leesvaardigheid

Examenchat Nederlands

3:52 Opmerking van Miley
Hallo
3:53 Menno
 Hallo! Welkom bij de examenchat Nederlands!
3:53 Menno
 We beginnen om 16:00 uur
3:53 Opmerking van Miley
Oke, top!
3:54 Menno
 Kan iedereen achter zijn vraag zijn niveau zetten? Dan weet Ric hoe hij de vraag moet beantwoorden
3:54 Docent Nederlands Ric Leijh
 Goedemiddag!
3:56 Opmerking van Miley
Kunnen we al vragen stellen?
3:58 Docent Nederlands Ric Leijh
 Ja, we kunnen beginnen wat mij betreft
4:00 Docent Nederlands Ric Leijh
 Kom maar door!
4:00 Opmerking van Romee- Havo
Hallo hoe kan ik de drogredenen goed onthouden?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Tijdens het examen zijn de vragen over de drogredenen altijd meerkeuzevragen: je kunt dus leren op herkenning. Probeer vooral de voorbeelden te leren, zo kun je die vergelijken met de tekst 

4:02 Opmerking van Miley - VWO
Top, ik heb inmiddels 2 examens voor nederlands gemaakt en beide keren iets in een 4 gehaald (beide cijfers waren afgerond een 5). Nu ben ik een beetje radeloos aangezien ik geen specifieke vraagtypes hebt die ik fout doe het is eigenlijk van alles wat. Ik snap ook niet wat ik nu moet doen aangezien mijn docent met de tip kwam dat het eigenlijk niet heel veel nut heeft om alle signaalwoorden helemaal erin te stampen. Wat zijn uw tips? Meestal denk ik het dan helemaal goed te hebben en zit ik er compleet naast.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Oei, dat is heel vervelend. Ik ben het wel eens met de tip van je docent: een examen is op vwo-niveau niet echt te leren. Probeer je tijdens het lezen van de tekst te richten op kernzinnen: daar zitten vaak de antwoorden. Andere tip: probeer juist even andere dingen te lezen (de krant of een tijdschrift als HP/De Tijd) en kijk eens iets van bijvoorbeeld Zondag met Lubach. Uit onderzoek blijkt dat iets weten over een onderwerp een heel positieve invloed heeft op het maken van de toetstekst over dat onderwerp. Zondag met Lubach, het journaal enz. behandelen deze onderwerpen. 

4:06 Opmerking van Laura havo
Hoe kun je zien dat een drogreden echt niet klopt?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Een drogreden is een argumentiefout, dus die klopt niet. De vraag die gesteld wordt bij het examen richt je al op de drogreden (Een kritische lezer herkent hier een drogreden..): je hoeft het dus niet zelf te bedenken 

4:08 Opmerking van Sam vwo
Hallo! Ik vind het erg lastig om in mijn antwoord van de tekst af te wijken, hoe kan ik dat het beste doen zonder fouten te maken?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Niet afwijken ;-) Kies zo veel mogelijk de woorden uit de tekst, maar formuleer er je eigen zin mee. Qua grammatica verander je dan dus iets en zo wordt het 'in je eigen woorden' 

4:09 Opmerking van Miley - VWO
En wat zijn uw tips als het aankomt op vragen waarbij je moet aangeven wat de functie van een zin is (hypothese,oorzaak,conclusie,toelichting,verklaring etc.)?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Zoek de kernzin van de alinea op (kijk dus altijd naar de eerste en laatste zinnen). Vaak herken je daaraan (door bijvoorbeeld een signaal of synoniem) wat de functie is 

4:11 Opmerking van Romee- Havo
Hoe kan ik goed de hoofdgedachte formuleren?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Het voordeel is dat het meestal een meerkeuzevraag is. Je hoeft in dat geval alleen jouw idee van een hoofdgedachte te vergelijken met de antwoordmogelijkheden in de vraag. Verder moet je eigenlijk alleen maar naar het slot kijken. Wat wordt daar over het onderwerp geschreven? De zin die dat het beste verwoordt is de hoofdgedachte (soms moet je 2 zinnen samenvoegen) 

4:13 Opmerking van Janneke - Havo
Hallo, wat fijn dat u ons een beetje op weg wilt helpen :) Ik vroeg me af, hoe kun je verder oefenen voor het examen, naast oude examens maken?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ik doe het al jaren met veel plezier! Wat je verder kunt doen is juist vooral wat lezen zonder er vragen bij te moeten maken. Lees af en toe lekker de krant (kan ook via blendle), maar dan liefst wel eentje van enig niveau (NRC, Volkskrant, Trouw). Zo oefen je je concentratie en onbewust ontwikkel je alle vaardigheden die het examen oefent (al schiet het examen soms een beetje door in z'n eisen). Verder helpt het ook om bijvoorbeeld het journaal te kijken. Een betere algemene ontwikkeling is eigenlijk de belangrijkste sleutel voor goede leesvaardigheid. Je kunt zo'n beetje alles van de VPRO kijken. 

4:16 Opmerking van Beste meneer Leijh, zou u mij een tip kunnen geven betreft meerkeuze vragen? Ik twijfel vaak tussen twee antwoorden en kies dan toch steeds de verkeerde van de twee.
Mijn niveau is trouwens Havo.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Probeer eerst altijd goed de kern van de antwoorden te vinden (wat zijn de belangrijkste woorden in het antwoord). Zoek daarna in de tekst naar signalen of naar synoniemen. Vertrouw vooral op je eerste ingeving, dat werkt echt het beste. Maar lees eerst heel goed de vraag voordat je de tekst induikt 

4:18 Opmerking van Romee- Havo
Kunt u het begrip nuancering en relativering nog eens uitleggen?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Bij een nuancering wordt een bewering die eerst gedaan is wat afgezwakt in de volgende zin of in de volgende alinea. Bij een relativering wordt een verschijnsel een probleem of een bewering vergeleken met 'het grote plaatje' (andere voorvallen) en dan is de conclusie: zo root is het probleem niet 

4:21 Opmerking van Julia
Hallo, ik maak heel veel fouten bij functiewoorden, waardoor ik heel veel punten misloop.. Zijn er methodes/trucjes om te kijken welk functiewoord juist is? Daarnaast snap ik niet goed het verschil tussen relativering en nuancering. Alvast bedankt! (VWO)
    Docent Nederlands Ric Leijh: Als het goed is heb je in je lesboek een hoofdstuk staan met die functiewoorden en het kan natuurlijk nooit kwaad om dat nog een keer door te nemen. Het zijn soms ook lastige vragen hoor. Zoek vooral in de kernzinnen (eerste zinnen/laatste zinnen) naar overeenkomsten met de antwoordmogelijkheden. En vergelijk met de zin/alinea daarvoor daarna. Bij een nuancering wordt een bewering die eerst gedaan is wat afgezwakt in de volgende zin of in de volgende alinea. Bij een relativering wordt een verschijnsel een probleem of een bewering vergeleken met 'het grote plaatje' (andere voorvallen) en dan is de conclusie: zo root is het probleem niet 

4:24 Opmerking van VWO
Ik vindt het moeilijk om goed antwoord te geven op openvragen, met name de vragen waarin je in een bepaald aantal woorden een samenvatting van een alinea moet geven. Ik verlies dan ook veel tijd aan de openvragen, waardoor ik in tijdsnood kom. Hoe kun je openvragen het beste aanpakken?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Herhaal bij open vragen altijd de vraag in je antwoord: zo geef je onbewust meer antwoord op de vraag en het is makkelijker om een antwoord te formuleren. Houd het verder bij samenvattingsvragen vooral bij de kernzinnen van de gevraagde alinea's. 9 op de 10 keer is dat de alomvattende zin die je moet hebben. Blijf verder altijd dicht bij de woordkeuze van de tekst. Herformuleer vooral zinnen uit de tekst. Zo voorkom je interpretatieverschillen 

4:27 Opmerking van Sanne vwo
Kan u zeggen hoe je perfect citeert? Is dit goed?: "2 woorden ... 2 woorden" (regel .. t/m ..)
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ja, dat is uitstekend. Maar lees de vraag goed en kijk wat er van je wordt gevraagd: moet je een zin citeren, of een zinsgedeelte of een woord(groep) 

4:28 Opmerking van Maaike VWO
Hallo ben vorig jaar jammer genoeg gezakt door Nederlands nu is mijn vraag gaan ze iets doen aan de lengte van het examen want schijnbaar werd examen niet als moeilijk beschouwd gezien de n-term. heb dyslexie dus heb er alteid al 4 punten in de min.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ik weet dat de toetsmakers hebben gezegd dat de toets vorige jaar veel te lang was. Het lijkt me dan niet meer dan logisch dat ze van hun eigen conclusie iets leren en dat ze dus voor een korter examen kiezen. Het landelijk gemiddelde is verder al jaren rond een 5,9-6,0 bij het eindexamen Nederlands. Dat maakt het een pittig examen voor veel leerlingen. 

4:32 Opmerking van Sanne vwo
Klopt het dat nuancering ook afzwakking is? Dat zegt mijn docente
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ja, dat klopt wel. Het betekent vooral fijnzinniger uitleggen en dat kan ook afzwakken zijn. HEt gaat altijd om de rol ten opzichte van de uitspraak die vlak daarvoor gedaan is. 

4:33 Opmerking van Piet - VWO
En het verschil tussen een verklaring en toelichting?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Een verklaring is antwoord op waarom iets gebeurt, terwijl een toelichting vaak een voorbeeld is bij de voorgaande zin/uitspraak 

4:35 Opmerking van Mandy
Heeft u tips voor het samenvatten van (een gedeelte van) een tekst? Dat lukt mij steeds niet goed. (niveau havo)
    Docent Nederlands Ric Leijh: Kijk binnen de gevraagde alinea's steeds naar de kernzinnen (eerste zinnen/laatste zinnen), daar staan bijna altijd de antwoorden. Is de samenvatting geleid (dan moet je in de samenvatting antwoord geven op enkele vragen) dan moet je in de tekst ook goed zoen naar verwijzingen naar die vragen. 

4:36 Opmerking van Romee- Havo
Moeten wij een samenvatting maken in het examen?
    Menno: Romee, hier staat van wel: https://www.examenblad.nl/e... 

    Docent Nederlands Ric Leijh: Er zitten samenvattingsopdrachten in. Die zijn anders dan 'vroeger': je hoeft geen samenvatting te schrijven van een hele tekst. Je moet soms een samenvatting schrijven van enkele alinea's. Of je moet in een meerkeuzevraag de beste samenvatting kiezen. In de afgelopen examens zitten een paar goede voorbeelden voor deze vragen. 

4:36 Opmerking van Iris - VWO
Hoe kun je een vraag zoals deze: 'Bij welke alinea begint deel 2, 'Duiding van de.."?' het beste aanpakken? Ik heb moeite bij het onderscheiden van de verschillende tekstdelen en gok altijd maar een beetje naar het juiste antwoord.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Zoek altijd naar de kernzinnen. Meestal vind je daar een verwijzing/synoniem van de vraag. 

4:41 Opmerking van Nora Havo
Wat is het grootste verschil tussen een betoog en beschouwing?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Bij een betoog probeert de schrijver jou als lezer te overtuigen van zijn mening. In de inleiding is dan de mening van de schrijver al duidelijk en in het slot zie je dat ook heel duidelijk. Bij een beschouwing wil de schrijver je vooral ergens over laten nadenken. Het vormen van je eigen mening is belangrijker. De mening van de schrijver wordt niet aan jou opgelegd. 

4:43 Opmerking van Nisrine havo
Ik vind het nog best moeilijk om wanneer er staat dat je een antwoord in eigen woorden moet beantwoorden, dit ook daadwerkelijk te doen, vaak neem ik het stukje in de tekst letterlijk over.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Dat is ook moeilijk, zeker als het antwoordmodel de woorden uit de tekst ook als beste optie beoordeelt. Ik vind je tactiek dan ook prima. probeer een beetje je eigen zinnen te maken met de woorden uit de tekst. Soms kan je dan ook een beetje inkorten. 

4:45 Opmerking van Sofie VWO
Hallo! Moet je ook argumentatieschema's kunnen opstellen? Ik bedoel dan ook met nevenschikkend, onderschikkend, meervoudig. En moet je een argumentatieschema ook met deze termen kunnen benoemen? Bedankt alvast!
    Docent Nederlands Ric Leijh: In de meeste gevallen wordt het schema al voor je afgedrukt en dan moet je het zelf nog invullen. Ik heb nog niet eerder gezien dat je zelf een schema moet bedenken en tekenen. De termen onderschikkend en nevenschikkend moet je kennen. Voor het examen gooien ze meervoudig en nevenschikkend op een grote hoop. 

4:47 Opmerking van Sanne vwo
Ik heb een vraag over een type vraag die wel is in het examen voorkomt, namelijk het argumentatieschema invullen. Zoals bijvoorbeeld vraag 32 van het voorbeeldexamen. Mag je daarbij letterlijk zinnen overnemen uit de tekst of moet je het wel aanpassen/verkorten?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Bij mijn weten is het allebei toegestaan. Je krijgt geen punten aftrek als je letterlijk overneemt. 

4:48 Opmerking van L. -havo
Hoe kun je je aantal woorden verminderen als je bij een vraag met een maximum aantal woorden over het aantal woorden bent gegaan? Want ik heb dan vaak het idee dat alle woorden die ik heb opgeschreven van belang zijn en dan weet ik niet hoe ik het moet inkorten.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Kijk naar overbodige bijvoeglijke bepalingen, die kun je natuurlijk weghalen. Voorkom herhalingen en kies soms kortere synoniemen. Bij het nakijken kijkt de docent (en tweede corrector) na tot de woordgrens. Alles daarna wat belangrijk is voor het antwoord, wordt niet meer meegeteld. Heb je daarvoor al de kern van het goede antwoord gegeven dan maakt de overschrijding niet uit 

4:51 Opmerking van Janneke - Havo
Klopt het dat als je bij bijvoorbeeld de vraag: "Geef antwoord in 20 woorden of minder." en je precies 20 woorden gebruikt, je een extra punt krijgt?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Nee, dat gebeurt niet. 'Vroeger' kreeg je een extra punt als je binnen de woordgrens bleef en een volledig goed antwoord had gegeven. Gelukkig doen ze dat nu niet meer. 

4:53 Opmerking van Nisrine havo
wat houdt onjuist beroep op causaliteit ookal weer in en het vertekenen van een standpunt?
    Docent Nederlands Ric Leijh: onjuiste causaliteit is hetzelfde als verkeerde oorzaak-gevolg (Veel ouderen die op een e-bike rijden hebben een ongeval gehad, dus is het rijden met een e-bike gevaarlijk. : de oorzaak van die ongelukken ligt niet per se bij de e-bike, die bejaarden zijn misschien ook niet zo betrouwbaar in hun sturen) vertekenen van het standpunt betekent dat het standpunt dat persoon A geeft door persoon B verkeerd wordt verwoord (Ga jij niet mee naar de wedstrijd? Dus jij gaat je lekker zitten vervelen in je eentje? : dat zei persoon A helemaal niet) 

4:56 Opmerking van Guest
Hallo
4:57 Opmerking van Guest
Moet je voor de examen leestoets ook tekstverbanden kunnen aangeven?
    Docent Nederlands Ric Leijh: ja. dat zijn vaak vragen in combinatie met de functiewoorden (samenvatting, opsomming, conclusie, etc.) 

4:58 Opmerking van marjo
Hallo ik heb een vraag, hoe worden de antwoorden nagekeken? Want ik heb examens nagekeken en ik weet niet hoe er streng er word op nagekeken, want ik neem alles uit de tekst en dan zie ik bij antwoorden een totale andere vraag terwijl ik altijd van mijn docent te horen kreeg dat ik altijd precies mag overschrijven uit de tekst ook al staat er '' zet in het in je eigen woorden''
    Docent Nederlands Ric Leijh: Er wordt natuurlijk naar de woordkeuze van het antwoordmodel gekeken, maar als de keuze uit de tekst dezelfde betekenis heeft (en dan natuurlijk niet 'ongeveer') dan is dat ook goed 

4:58 Opmerking van marjo
antwoord excuses
4:59 Opmerking van HW havo
Hoe kan ik drogredenen herkennen?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ze worden altijd aangekondigd in de vraag. Leer de voorbeelden goed, probeer deze te begrijpen en gebruik ze om te vergelijken met de tekst in het examen 

5:00 Opmerking van Mandy
Hoe vind je precies het verschil tussen een beschouwende en betogende tekst? (niveau havo)
    Docent Nederlands Ric Leijh: kijk goed naar het slot: probeert de schrijver je te overtuigen van zijn mening = betoog probeer de schrijver dat niet = beschouwing 

5:02 Opmerking van Maaike VWO
Hallo heb de meeste moeite met de vragen waar je moet invullen is het : een uitwerking ,voorbeeld, argument, tegenstelling, tegenwerping hoe kom je daar het beste achter ? en nog een vraagje heb 3 examens gemaakt maar er zit vrij veel verschil in wat ik er voor haal 1x een 4,2 (2016-1) de andere 6 (2015-2) weer een andere een 6,7 (2016-2) dus heb geen idee of ik het nou voldoende ken of begrijp of dat het ene examen me beter lig dan de andere.
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ik hoop vooral dat er een stijgende lijn in die cijfers zit. Kijk bij de vragen naar functiewoorden vooral naar de kernzinnen. In het lesboek staat vaak ook een hoofdstukje over functiewoorden (dat is nooit meer dan een korte omschrijving). Probeer die ook aandachtig door te kijken. Maar let vooral op kernzin en de signalen die daarin staan. 

5:05 Opmerking van Vera
Moet je "bij welke alinea begint een bepaald kopje" de alinea geven die als eerst dat onderwerp aanknoopt? Ook als dit meer een aankondiging is op de alinea's die volgen en over dat deelonderwerp gaan?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Ja, dat is inderdaad het idee. De alinea waarin dat onderwerp eerst inhoudelijk wordt behandeld is de gezochte alinea 

5:06 Opmerking van marjo HAVO
Dus als ik het zo begrijp, kan ik het niet altijd precies over nemen uit de tekst maar in eigen woorden zetten? Maar dat vind ik dus nou juist zo moeilijk want straks gaat het mis
    Docent Nederlands Ric Leijh: Kies de woorden/zinnen uit de tekst, maar formuleer wel zelf en zin met die woorden. Je moet de zin dus wel wat veranderen. Dat is altijd de veilige keuze 

5:09 Opmerking van Mounn VWO
Ik heb een vraagje wat is het verschil tussen een zinsgedeelte citeren en een woordgroep citeren?
    Docent Nederlands Ric Leijh: een woordgroep is korter: soms maar 1 woord, soms met een bepaling ervoor of erachter (denk aan de zinsdelen bij het ontleden bij grammatica) bij een zinsgedeelte neem je NIET de hele zin (die loopt van hoofdletter tot punt) maar een deel daarvan: een halve zin bijvoorbeeld (vaak met een persoonsvorm) 

5:11 Opmerking van Vera
Dus dan is het juiste antwoord de alinea die de aankondigend is?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Als het alleen maar een keer wordt genoemd en dan gaat het weer over een ander onderwerp, dan niet. Maar als vanaf die aankondiging het deelonderwerp wordt besproken, dan wel. Het gaat vooral om de twijfelgevallen: aan het einde van de alinea wordt een onderwerp aangekondigd. Dan kies je al voor die alinea. 

5:14 Opmerking van Mandy - havo
Als je de vraag '' Geef antwoord in ... woorden of minder'' krijgt, telt het herhalen van een deel van de vraag ook mee in het aantal woorden?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Nee, het herhalen van de vraag telt niet mee voor de woorden. 

5:15 Opmerking van Piet - VWO
Wat valt er eigenlijk ouderwets te leren voor het nederlands examen?
    Docent Nederlands Ric Leijh: De terminologie van de argumentatie is het belangrijkste leerwerk (nevenschikkend/onderschikkend, de diverse drogredenen) 

5:15 Opmerking van Roos VWO
Wat is de beste manier om het beantwoorden van open vragen aan te pakken?
    Menno: Herhaal bij open vragen altijd de vraag in je antwoord: zo geef je onbewust meer antwoord op de vraag en het is makkelijker om een antwoord te formuleren. Houd het verder bij samenvattingsvragen vooral bij de kernzinnen van de gevraagde alinea's. 9 op de 10 keer is dat de alomvattende zin die je moet hebben. Blijf verder altijd dicht bij de woordkeuze van de tekst. Herformuleer vooral zinnen uit de tekst. Zo voorkom je interpretatieverschillen 

5:16 Opmerking van VWO
En soms bestaat een alinea alleen uit twee of drie lange zinnen met een aantal komma's, kan een kernzin ook een zin tot een komma zijn? Dus niet tot een punt zegmaar?
    Docent Nederlands Ric Leijh: Dat zou kunnen. Als na de komma bijvoorbeeld een voorbeeld komt dan is dat de kern niet meer. 

5:18 Menno
 De examenchat zit erop. Ric, bedankt voor alle hulp!
5:18 Opmerking van Piet - VWO
Heel erg bedankt voor je hulp Ric!!!
5:18 Opmerking van Roos VWO
Thanks Ric
5:18 Opmerking van Vera
Ontzettend bedankt!
5:19 Docent Nederlands Ric Leijh
 Graag gedaan. Dat waren weer een heleboel vragen. Ik hoop dat iedereen een bevredigend antwoord heeft gekregen.

Ik wil iedereen heel veel succes wensen!
5:19 Menno
 Ja, iedereen veel succes met Nederlands!
5:19 Opmerking van marjo HAVO
Bedankt Ric!
Bereken je voorlopige cijfer

Oude examens

Jaar / tijdvak
bestanden
2018 / tijdvak 2 antwoorden
opgaven
bijlage
2018 / tijdvak 1 antwoorden
opgaven
bijlage
2016 / tijdvak 2 antwoorden
opgaven
bijlage
2016 / tijdvak 1 antwoorden
opgaven
bijlage
2015 / tijdvak 2 antwoorden
opgaven
bijlage
2015 / tijdvak 1 antwoorden
opgaven
bijlage
2014 / tijdvak 2 antwoorden
opgaven
bijlage
2014 / tijdvak 1 antwoorden
opgaven
bijlage
2013 / tijdvak 2 antwoorden
opgaven
bijlage
2013 / tijdvak 1 antwoorden
opgaven
bijlage