Door Scholieren.com te bezoeken geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Ben je onder de 16? Zorg dan dat je toestemming van je ouders hebt om onze site te bezoeken. Lees meer over je privacy (voor het laatst bijgewerkt op 25 mei 2018). Akkoord Instellingen aanpassen
Ben jij wel eens bedonderd toen je online iets wilde kopen? Wij doen onderzoek naar oplichting onder jongeren. Doe jij mavo of vmbo? Vertel dan over jouw ervaringen met oplichting (ook als je dat niet is overkomen) en maak kans op een Bol.com van 15 euro. Ga naar de vragenlijst. Duurt maar 5 minuten!

De donkere kamer van Damokles

Willem Frederik Hermans

1958

335

4 uit 5

7.8 / 10
4e klas vwo
  • Anoniem
  • Nederlands
  • 1426 woorden
  • 429 keer
    16 deze maand
  • 14 maart 2015

VERDIEPING:

Motieven:

1. Dubbelgangersmotief:

Het motief  van de dubbelgang hangt nauw samen met de problematiek van de werkelijkheid. Is het wel waar, is het wel een dubbelganger? Door de overeenkomsten onstaat er verwarring wie, wie is. Zo valt dus ook moeilijk meer uit te maken wie wat heeft gedaan.

(Osewoudt had bolle wangen, blond haar, geen baardgroei en was klein, hierdoor voelde hij zich niet mannelijk. Dorbeck had zwart haar en voor de rest wordt er over hem niet veel meer gezegd, behalve dat hij dus de mannelijkere versie van Osewoudt is)

Wanneer Osewoudt zijn haar ook zwart verft, is hij nauwelijks meer te onderscheiden van Dorbeck. Aan de identiteit van Dorbeck wordt Osewoudt’s uiterlijk gekoppeld. Osewoudt voelt zich niks zonder Dorbecks bestaan. Hij zegt ook dat hij feitelijk niet heeft geleefd toen hij Dorbeck nog niet kende. Dorbeck is de opdrachtgever van Osewoudt.

Dorbeck is een soort vaderfiguur voor Osewoudt, omdat Osewoudt’s vader was vermoord door zijn moeder toen hij twaalf jaar was. Osewoudt heeft een vaderfiguur nodig en dit vindt hij in Dorbeck. Dorbeck is zijn geïdealiseerde persoon.

2. fotografie motief:

Bij een foto heb je de negatief en de positief, in dit verhaal kan je Osewoudt de negatief en Dorbeck de positief. (dit wordt ook door Ria gezegd aan het begin van het boek)

Ook toen hij moest aantonen wie hij is en of Dorbeck wel echt had bestaan, waren de foto’s mislukt en hadden ze dus niks aan. Hij moest namelijk aantonen dat Dorbeck wel echt had geleefd. Uiteindelijk is hij zo wanhopig dat hij weggerend en wordt neergeschoten door de wacht.

Ook heeft Osewoudt maar één lens op zijn fotocamera zitten, dit symboliseert zijn subjectieve blik. (schijnwereld)

3. spiegel motief:

Osewoudt staat soms in de spiegel naar zichzelf te kijken, hij maakt van Dorbeck en hem samen voor de spiegel een foto. Het cafe waar het verzet samen komt, is gelegen aan de Spiegelgracht. Moorlag wordt dood aangetroffen in de Spiegelstraat. De mislukte foto duidt erop dat er buiten de voorstelling van de spiegel niets bestaat. ‘Het grote niets’. Wat Osewoudt ziet in de spiegel, is een schijnwerkelijkheid.

Spiegel is indirect (manipuleren).

4. oedipus motief:

hij is verliefd op zijn moeder, zijn moeder is namelijk sterk. Het oedipus motief komt bijna uit, omdat zijn moeder zijn vader vermoord, hierdoor is hij nog de enige man in huis en heeft hij meer kans. De enige om wie hij zich druk maakt is zijn moeder wanneer Ria en zijn moeder zijn opgepakt. Ebernuss zegt als je moeder je vader heeft vermoord, is zij een echte moeder. Osewoudt moet haar tonen dat hij een echte man is en dit doet hij door middel van de opdrachten van Dorbeck; hierdoor voelt hij zich meer man.

Thema:

  • Overtuiging van dat de wereld een chaos is, veel mensen hebben het idee dat ze wat zijn, terwijl als de oorlog voorbij is, zij opeens niet meer zo belangrijk zijn.

Ruimte/ belangrijke plaatsen:

Voorschoten, Haarlem, Lunteren

Genre:

Psychologische oorlogsroman

Verteltempo:

-Tijdsprongen van jaren, zoals >  tussen zijn 20ste en 24ste > 4 jaar

-Tijdsverdichting  in het eerste gedeelte van het boek, omdat de jaren tussen zijn 12de en 19e snel worden verteld.

Vertelde tijd:

13 jaar, hij is geboren in 1920 en hij is 12 jaar, wanneer het boek begint. Dus dat is dan 1932 en gaat dood in 1945.

Verteltijd:

319 pagina’s

Chronologisch?

Ja, omdat de er geen grote terugverwijzingen zijn en er dus ook geen tijdsprongen terug in de tijd.

Tijdsperspectief:

Ab ovo, omdat het verhaal vanaf  het begin begint (in dit geval vanaf zijn 12e) en dus niet midden in een gebeurtenis.

Soort perspectief:

Personale verteller, omdat je alles meebeleeft met Osewoudt, maar je niet weet wat er gaat gebeuren en ook niet weet wat er precies in hem omgaat.

Titelverklaring:

  • In een donkere kamer kunnen foto’s worden ontwikkelt, alles komt daar aan het licht. In de donkere kamer wordt alles duidelijk. In principe zie je helemaal niks, want het is donker, dus als je zegt ‘Alles komt aan het licht’, dan heb je dus een tegenstelling. Ook heeft Osewoudt lange tijd in gevangen gezeten in een cel, wat ook een soort van donkere kamer is, onderduikadres van Labare en de sigarenkamer. Ook moest de donkere kamer uiteindelijk zijn onschuld bewijzen.
  • Van Damokles slaat op een hoveling, die groter wilde zijn dan hij was. Hij wilde de koning zijn i.p.v. een simpele hoveling. De goden hoorde dat en hebben ervoor gezorgd dat hij voor één dag de koning mocht zijn en op de troon mag zitten. Maar de goden hingen wel een zwaard boven zijn hoofd met de punt naar beneden en die hadden ze opgehangen aan één paardenhaar.

Osewoudt ondervindt dezelfde dreiging, omdat hij een bestaan heeft opgeboud waarin hij alles is, maar het ook net zo goed opeens afgelopen kan zijn. Dit hangt allemaal af van Dorbeck.

Motto van het boek van Ludwig Wittgenstein:

“Ik kan hem zoeken als hij er niet is, maar hem niet ophangen als hij er niet is.

Men zou kunnen willen zeggen: ‘Dan moet hij er toch ook zijn als ik hem zoek.’

Dan moet hij er ook zijn als ik hem niet vind, en ook als hij helemaal niet bestaat”

ZAKELIJKE INFORMATIE:

Titel: De donkere kamer van Damokles

Naam schrijver: Willem Frederik Hermans (W.F. Hermans)

Lofrede geschreven door: Claudia de Breij

Jaar van uitgave: 2012

Originele uitgave jaar: 1958

Extra informatie over Hermans: Hij is een aarts pessimist, de mens is gedoemd om te mislukken.

Begin van het verhaal: …Dagenlang zwierf hij rond op zijn vlot, zonder drinken. Hij stierf van dorst want her water van de oceaan was zout. Hij haatte het water dat hij niet drinken kon. Maar toen de bliksem in zijn vlot sloeg en het vlot in brand vloog, schepte hij dat gehate water met zijn handen op, om te proberen de brand te blussen.

EXTRA DINGEN:

- Sigarenzaak: Eureka (dit betekent ‘ik heb het gevonden’)

- Verhaal speelt zich voornamelijk af in Voorschoten, daar staat ook de sigarenzaak en is zijn voornaamste woonplaats.

- Zijn moeder is psychotisch en heeft zijn vader vermoord (hij zegt hier overigens zelf over dat als zij het niet had gedaan, hij hem wel had vermoord).

-Osewoudt voelt zich het gelukkigst als hij niet hoeft na te denken, wanneer hij gaat nadenken slaan zijn gedachten op hol en maakt hij de verkeerde keuzes.

- De oorlog brengt echter de spanning die hij zich gedroomd had.

- Osewoudts zelfbeeld klopt niet.

- Wanneer Osewoudt bij Ria in bed gaat liggen zegt hij dat zijn moeder dat ook altijd bij hem deed, dit kan erop duiden dat hij seks heeft gehad met zijn moeder en zijn oedipus verlangens komen natuurlijk weer naar boven. (verlangen naar de moeder)

- op de kamer van marianne hangt een schilderij ‘de moeder’.

Rare gebeurtenis:

-“Henri, ilk heb je gezien!’ – ‘Schreeuw niet zo hard.’ –“ik heb je zien knokken met een vent in de Houtstraat”

- ‘Ik heb niet geknokt in de Houtstraat, ik ben er niet geweest”

Osewoudt had toen namelijk nog blond haar en het lijkt mij dat Evert Turlings wel het verschil kan zien tussen blond en zwart haar.

Waarom heeft Dorbeck echt bestaan?

  • dit is zo, omdat toen Marianne aan het bevallen was, Dorbeck een briefje door de deur had gedaan en zo Osewoudt te weten kwam, dat Marianne aan het bevallen was. Weinig mensen wisten dat Marianne zwanger was, omdat ze nog niet zo lang vrij was en Osewoudt had niet echt een andere manier om dit te weten te komen.
  • Ria heeft Dorbeck gezien toen hij de sigarenwinkel binnen kwam, zei zegt letterlijk ‘wie was dat? Hij leek precies op jou, zoals een negatieve foto lijkt op een positieve.’
  • Osewoudt begraaft het uniform van Dorbeck is zijn tuin, wanneer Dorbeck zich moet verkleden omdat ze hem zoeken. (= vergaan wanneer hij het nodig heeft > als bewijs)
  • Hij krijgt briefjes van Dorbeck met boodschappen daarop, zoals ‘ontwikkel deze films direct, afdrukken hoeft niet. Snijd ze in stroken en doe die in de envelop. Adresseer: E. Jagtman, Legmeerplein, Amsterdam.’
  • Hij belt Dorbeck op.

 

Waarom heeft Dorbeck niet bestaan?

  • dit is zo, doordat toen Evert Turling aan Osewoudt vroeg of hij had staan knokken in de houtstraat, Osewoudt daar helemaal niet was geweest. Dit is een rare gebeurtenis, omdat toen Evert Turling dit zei, Osewoudt nog blond was en het verschil tussen donker en licht haar best wel groot is.
  • Wanneer Osewoudt in een telefoonhokje staat, zegt een vrouw die staat te wachten ‘doet u dit om mij te pesten, u staat al een uur in het telefoonhokje’. Zij zegt dat die erin staat, niet dat hij staat te bellen.
  • Osewoudts zelfbeeld klopt niet, omdat het wel heel raar is dat de foto die hij met Dorbeck heeft genomen kwijt is of onbruikbaar en de rest niet. Hierdoor voelt hij zich uiteindelijk zo wanhopig, dat hij wegrend van Selderhorst en hij wordt doodgeschoten door de wacht.

 

Let op

De verslagen op Scholieren.com zijn gemaakt door middelbare scholieren en bedoeld als naslagwerk. Gebruik je hoofd en plagieer niet: je leraar weet ook dat Scholieren.com bestaat.

Heb je een aanvulling op dit verslag? Laat hem hier achter.

voeg reactie toe

9841

Welkom!

Goed dat je er bent. Scholieren.com is de plek waar scholieren elkaar helpen. Al onze informatie is gratis en openbaar. Met een profiel kun je méér:

snel zien welke verslagen je hebt bekeken
de verslagen die je liket terugvinden
snel uploaden en reacties achterlaten

Log in op Scholieren.com

Maak een profiel aan of log in om te stemmen.

Geef dit een cijfer

Hoge waardering

Lyanne van den Bergzeker weten goedZeker Weten Goed
anoniem4e klas vwo8.6
anoniem5e klas vwo7.2
Laura 6e klas vwo6.9
Karen 6e klas vwo6.9
anoniem6e klas vwo6.8
Meer verslagen ›