Cookies..
Door Scholieren.com te bezoeken ga je akkoord met het gebruik van cookies. Klik hier voor meer info.
Zoek je een liefje? Laat Scholieren.com je koppelen! Geen zorgen, het begint allemaal anoniem. Lees hier over onze actie. 

De valkunstenaar

Coen Peppelenbos

2016

174

3 uit 5

Zeker Weten Goed

Zeker Weten Goed!

Deze boekverslagen zijn gemaakt door de boekenredactie van Scholieren.com. In deze superverslagen staat alles wat jij moet weten voor je boekbespreking of mondeling literatuur. De quiz kun je gebruiken om je kennis van het boek te testen. Met deze verslagen zit je dus Zeker Weten Goed!
Feitelijke gegevens
1e druk,  11  2016
174 pagina's
Uitgeverij: De Kleine Uil
Verslag
Door Cees van der Pol
Toegevoegd op 26 juli 2017 
Flaptekst 
Bas Jan zit in zijn eindexamenjaar en wil kunstenaar worden. Hij heeft maar één specialisme en dat is vallen. Hij kan van trappen vallen, over drempels struikelen en van daken rollen, maar hij zint op een grotere stunt bij de toelatingscommissie voor de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Maar zomaar verdwijnen naar een nieuwe stad gaat niet: hij zorgt voor zijn jongere zusje en zijn dementerende, oude vader, voorheen een wereldberoemde goochelaar. Bas Jan bedenkt een plan om zijn vader mee te tronen van Salland naar zijn geboortestad Den Haag. Daar woont nog zijn enige broer met wie het contact al decennialang is verbroken. Wat is er gebeurd in het verleden? Als Bas Jan de commissieleden kan overtuigen met een val die zo spectaculair is dat hij zonder bezwaar wordt toegelaten, dan lonkt er misschien een toekomst in de Hofstad, ook voor zijn vader van wie het geheugen in de vertrouwde omgeving toch geprikkeld wordt. Het loopt echter niet zoals Bas Jan het zich voorstelde. 

In de ontroerende en luchtige roman De valkunstenaar geeft Coen Peppelenbos een portret van een adolescent die de sprong naar de volwassenheid maakt, maar zich nog niet los kan maken van zijn familie. De naam Bas Jan verwijst naar de valkunstenaar Bas Jan Ader. Een hommage.
Eerste zin 
Ik kan vliegen. Ik weet dat het een kwestie van definitie is maar als je zonder gebruik van mechanica kunt bewegen door de lucht, dan kun je vliegen. Ik weet elke seconde van mijn vlucht nog.
Samenvatting 

Bas Jan (16, bijna 17) is een expert in vallen. Hij heeft die eigenschap tot kunst verklaard en wil daarom naar de Kunstacademie in Den Haag. Hij moet daarvoor een intakegesprek/toelatingstest doen en wil dan een speciale en spectaculaire val laten zien. Tegelijkertijd woont hij nog in een Overijssels dorpje Oud-Heeten (gemeente Raalte) waar hij met zijn door een huishoudelijke val invalide geworden vader en zijn zusje Sasja woont. Zijn vader  trad vroeger op als de beroemde goochelaar Fratelli.
Hij wordt bekend door een zouttruc, waarbij hij op een geheime manier steeds maar zout uit zijn handen kan laten stromen. Er is geen moeder meer in het gezin, want na de geboorte van Sasja is de zeer aantrekkelijke moeder (goochelassistente en dertig jaar jonger dan zijn vader) met de noorderzon vertrokken.
Negen jaar geleden is een einde gekomen aan de goochelloopbaan van vader Wim en na de val gaat hij zienderogen achteruit. Hij wordt vergeetachtig. Bas Jan (die hoogbegaafd is) denkt dat zijn vader zal opknappen, als hij weer met zijn verleden in Den Haag wordt geconfronteerd. Hij wil dus om twee redenen naar Den Haag. Hij doet dat met een bijzonder voertuig. Aan een tweedehands gekochte tandem last hij zelf een melkbussenkar vast. Maar bij de eerste de beste verkeersdrempel breekt het wagentje af. Een plaatselijke garage last het voertuig professioneel aan elkaar en een paar dagen later kan de reis beginnen. Sasja (met blokken op de trappers)  en Bas Jan trappen de tandem; de hond Leo en vader Wim nemen plaats in de melkbussenkar. De eerste nacht slapen ze op een camping in een luxe camper. 

Intussen weet de lezer door middel van onthullingen van Bas Jan het een en ander over de situatie in het verleden. Bas Jan werd gepest op school, maar door zich te specialiseren als valkunstenaar, wordt hij geaccepteerd door zijn klasgenoten. Hij oefent in het begin in een zwembad van de lage duikplank.
Bij een bezoek van Willem Alexander en Maxima op school, doet hij een speciale val. Hij breekt zijn pols maar wordt wel populair op school, wat op een feestje van een rijk klasgenootje seksuele cadeautjes met zich meebrengt. (zowel van het meisje als van haar broer)


De tweede stop is op een nudistencamping in de provincie Utrecht. Eerst schaamt Bas Jan zich voor zijn naaktheid. Later traint hij bloot voor zijn val op een open plek. Hij wordt daarbij ontdekt door een biseksueel echtpaar dat hem liefdevol in hun tent ontvangt. Op de camping heeft vader de omstanders vermaakt met zijn beroemde goocheltruc: het zout is ingewisseld voor zand. Hij geniet weer een keer.

De derde dag komen ze aan in Den Haag. Oom Vincent doet in het begin niet zo heel hartelijk. Hij heeft zijn huis gemoderniseerd om het te verkopen, waardoor de vader van Bas Jan in een vervreemd decor komt. De oude meubels staan opgeslagen in een containerbox. Ze nemen een aantal fotoalbums mee.
Vincent heeft een zeilbootje in de haven Scheveningen en wil gaan varen met de familie. De hond Leo wil niet mee en Bas Jan offert zich op. Hij gaat met de hond naar  het naaktstrand en heeft onverwacht seks in zee met een Hindoestaanse homo. Drie ouwe, naakte vrijsters zijn er getuige van. Ook valt er plotseling nog een reclamevliegtuigje in zee. De piloot blijft vrijwel ongedeerd. 

's Avonds neuzen de familieleden in fotoalbums. Dan komt Bas Jan het familiegeheim te weten. Zijn vader had al heel jong  een relatie met een tien jaar oudere en getrouwde  tante Tilly. Toen zij zwanger werd en de baby niet wilde laten weghalen, had je in de familie de poppen aan het dansen. "Gelukkig" overleed ze bij de geboorte van de tweeling en vader Wim verliet Den Haag voor een goochelcarrière. Hij werd beroemd door de zouttruc. Bas Jan bezoekt later die week het graf van tante Mathilde. Tot zijn schrik ziet hij dat de gestorven tweeling de namen Bas Jan en Sasja draagt. Hij snapt dat zijn vader nooit die liefde  van zijn leven had kunnen vergeten.

Bas Jan oefent zijn spectaculaire val voor de Kunstacademie (geblinddoekt fietsen door Den Haag en een val in een vijver) met zijn oom Vincent die digibeet is. De val mislukt eigenlijk, maar Bas Jan  wordt toch toegelaten, omdat de toekijkende docenten niet doorhebben dat er iets mislukt is. Bij thuiskomst blijkt vader Willem weg te zijn. Sasja heeft zijn doodswens ingewilligd en hem aan boord van het zeilscheepje van oom Vincent geholpen. Ze heeft een verzameling barbiepoppen meegestuurd. Daarna had ze hem een eindje naar zee geholpen en was terug gezwommen naar de haven. Het bootje is een tijdje zoek, maar wordt na een paar dagen uiteindelijk op Vlieland leeg aangetroffen. Er is veel media-aandacht.

De twee kinderen nemen wat later hun intrek in het huis van oom Vincent. Die brengt zijn huis gaandeweg terug in de oude staat. Bas Jan zit  inmiddels op de Kunstacademie. Het lichaam van zijn vader wordt nooit gevonden. Het is zijn grote verdwijntruc geworden. Wel vindt een jutter soms nog een barbiepop. 

Personages

Bas Jan
Bas Jan is bijna 17 en hoogbegaafd. Hij wordt aanvankelijk gepest op school (omdat hij geen moeder heeft) maar hij trekt zich er weinig van aan. Hij specialiseert zich in vallen en als hij zo'n val demonstreert als het koningspaar op bezoek komt, wordt hij beroemd en populair bij zijn klasgenootjes. Het is een volgende stap in zijn carrière. Hij wil naar de Kunstacademie en hij moet daarvoor een intake doen. Hij besluit een spectaculaire val te oefenen. Hij heeft oog voor de vergeetachtigheid van zijn vader en denkt dat dit zal verbeteren als hij hem confronteert met zijn verleden. Hij besluit de reis per tandem te maken. Na een reis vol hindernissen komt hij in Den Haag, waar zijn oom niet heel enthousiast is. Laster wordt duidelijk waarom: Bas Jan heeft een relatie gehad met zijn tien jaar oudere tante. Die is gestorven bij de geboorte van de kinderen van Willem. In de familie lag Wim daarna slecht. Bas Jan schrikt als hij de grafsteen ziet waarop zijn naam en die van zijn zusje staat. Zijn vaders leven is dus bepaald geweest door die affaire. Maar hij begrijpt zijn vader en diens relatie met Bas Jans moeder nu wel. Bas Jan is op zoek naar zijn identiteit. Dat blijkt o.a. uit zijn escapades op seksgebied: weet hij al of hij hetero of homo is? Hij experimenteert aan beide kanten. Na de verdwijning van zijn vader gaat hij in het huis van oom Vincent wonen.Zijn vaders lichaam wordt nooit terug gevonden.

Sasja
Sasja is nog maar elf jaar maar toch al een bijdehand kind. Ze wordt bij de opvoeding geholpen door Bas Jan. Hij koopt o.a. maandverband voor haar. Ze heeft een bizarre voorliefde voor barbiepoppen. Ze haalt de ogen van de standaardpop eruit en brengt veel grotere ogen aan, wat haar vriendinnen nogal eng vinden. Later stuurt ze een zending barbiepoppen mee in het zeilbootje van haar oom. Zij durft wel haar vader te "helpen", waar haar broer Bas Jan weigert op zoek te gaan voor pillen voor zijn vader. Ze is nog jong, maar helpt hem in het zeilbootje voor zijn laatste zeiltochtje en zijn grootste verdwijntruc.

  • "Wij hoogbegaafden zeggen dan altijd dat wij het niet zo nodig vinden om ons te bewijzen, maar het steekt toch elke keer als hij hogere cijfers haalt dan wij; wij die wel getest zijn. Zijn vader had niet genoeg geld om zo'n bureau in te schakelen. Hoogbegaafdheid en rijkdom gaan vaak hand in hand."
  Quotes
Thematiek

Zin van het bestaan / zin van het leven
Als overkoepelend thema van deze roman zou je de zin van het leven kunnen noemen. Bas Jan moet greep krijgen op het leven. Als hoogbegaafde jongen wil hij naar de Kunstacademie. Hij heeft zich gespecialiseerd in vallen. Zijn vader heeft, afkomstig uit een rijk milieu, ook voor een bijzonder vak gekozen: goochelaar. In alles peelt door op welke manier je gelukkig zou moeten worden. Vader had een minnares: zijn tien jaar oudere tante Tilly. Toen die zwanger van hem werd, was het "bonje binnen de familie." Tante sterft bij de geboorte van de kinderen en Wim moet buiten de familie zijn weg zoeken. Hij gaat geen rechten studeren zoals zijn vader wil, maar het goochelvak in. Hij krijgt een zekere bekendheid, heeft een bloedmooie assistente met wie hij twee kinderen krijgt, maar er is geen sprake van liefde. Ze bedriegt hem en verlaat het gezin na de geboorte van het zusje van Bas Jan. Het gezin moet zich verder maar zien te bedruipen. Bas Jan zorgt voor zijn zusje. Maar hij heeft later ook oog voor zijn invalide vader die een doodswens heeft. Die vraagt om pillen. Bas Jan heeft een andere oplossing: terug naar het Haagse verleden van zijn vader. Misschien brengt dat de herinneringen weer tot leven. Tijdens die queeste hoort Bas Jan wat er vroeger met zijn vader is gebeurd. Hij kan diens verdriet daarna wel begrijpen. Ook Sasja begrijpt wat haar vader wil en willigt zijn wens om dood te gaan in.Zo valt in feite wel alles samen.

Motieven

Moeizame liefdesrelaties
Vader Wim had een moeizame liefdesrelatie met de moeder van Bas Jan. Hij moet erg onder de indruk zijn geweest van de dood van zijn geliefde tante Mathilde met wie hij een relatie had. Hij neemt daarna een dertig jaar jongere assistente bij zijn goocheloptreden. Die schenkt hem twee kinderen, maar dat is eigenlijk alles wat hen samen bindt. Als baby Sasja één jaar is, vertrekt de moeder. Ze kwam overigens seksueel weinig te kort, want ze nam donker gekleurde mannen met alle plezier na een avondje stappen mee naar huis. Blijkbaar accepteerde vader Wim dat allemaal.

Queestemotief
Het verhaal heeft de vorm van een reisverhaal waarin de zoon op zoek gaat naar het verleden van zijn vader. In zekere zin lukt dat ook, wanneer hij in Den Haag het verhaal over het familiegeheim hoort. Dat verklaart veel.

Seksualiteit
Bas Jan moet zijn eigen seksualiteit nog ontdekken. Dat wordt subtiel en hilarisch verteld. Hij heeft een vorm seks met Marie-Cristine, later die avond met haar broer Boudewijn. Ze gaan tijdens de reis naar een naturistencamping. Bas Jan heeft eerst wat moeite met het naaktlopen, maar hij gaat ook in zijn blootje valoefeningen doen. Hij wordt opgemerkt door een biseksueel echtpaar dat hem daarna in hun tent verwent. Op het naaktstrand van Scheveningen heeft hij in zee seks met een Hindoestaanse homo. Het zaad van Bas Jan vloeit in zee weg. Stiekem zijn drie oude zonaanbidsters er getuige van. Ook de docente op de Kunstacademie die hem ziet als hij zich na zijn duik in de modder moet douchen, kijkt naar zijn geslacht. Natuurlijk wordt hij aangenomen als student. Dat zou nog wel eens wat kunnen worden. Maar alle seksualiteit blijft heerlijk subtiel en wordt (gelukkig) nergens expliciet beschreven.

Vader-zoonrelatie
Wanneer de vader van Bas Jan in een rolstoel terecht is gekomen, ziet hij het leven vaak niet meer zitten. Hij vraagt aan Bas Jan om pillen om zo een eind aan zijn leven te maken. Maar de zoon vindt dat de vader daar nog lang niet aan toe is. Omdat zijn vader geestelijk achteruit gaat, wil hij terug naar het verleden met hem. Daarom maakt hij met een bizar vervoermiddel (een tandem en een melkbussenkarretje) een evenzo bizarre tocht. Maar het getuigt wel van een liefde voor zijn vader. Hij was ook trots op zijn vader die in de wereld van de magie bekend werd door de magische zouttruc. Hij geniet ervan als zijn vader op de nudistencamping die truc voor de laatste keer opvoert, maar nu met zand.

Coming of Age
In het verhaal moet Bas Jan ook zijn eigen identiteit ontwikkelen. Hij heeft seks zowel met mannen als vrouwen. Hij is hoogbegaafd en hij begrijpt al vrij veel van het leven. Hij zorgt als een oudere broer ook voor zijn zusje Sasja.Hij maakt een stap naar zijn volwassenheid. Hij staat op het punt een nieuwe studie aan de Kunstacademie op te pakken. Bas jan is het voorbeeld van een vroegrijpe tiener die moet proberen greep op de wereld te krijgen.

Relatie tussen broer en zus
Bas Jan heeft een goede en leuke relatie met zijn zusje Sasja. Omdat zijn moeder een jaar na de geboorte van Sasja is vertrokken, voelt hij de behoefte om zich om zijn zusje te bekommeren. Zo gaat hij als ze elf jaar is maandverband voor haar kopen.

Dood
Ook de dood speelt een rol in het leven van Bas Jan en zijn vader. De minnares van zijn vader, Tante Mathilde, sterft bij de bevalling. Ook de ongeboren tweeling sterft. Hij ziet later op de grafsteen dat hij de naam draagt van zijn overleden voorganger. Ook zijn vader sterft, al wordt zijn lichaam nooit gevonden. Zusje Sasja heeft voldaan aan zijn wens om te sterven. Zij heeft hem in het zeilbootje gehesen en op weg geholpen. Je mag als lezer aannemen dat hij verdronken is.

Familiegeheim
Vader Willem, heeft toen hij jong was een seksuele relatie gehad met zijn tien jaar oudere tante. Ze was zwanger van hem, en wilde het kind niet laten weghalen. Ze werd door de familie verguisd en kwam bij de geboorte van een tweeling om het leven, evenals de twee kinderen. Als Bas Jan in het verhaalheden de begraafplaats van de minnares van zijn vader bezoekt, ziet hij dat de twee overleden kinderen Bas Jan en Sasja werden genoemd. Tante Mathilde was dus de grote liefde van zijn vader geweest.

Overspel
Tante Mathilde pleegde overspel met haar neefje Wim. Die maakte haar zwanger. (zie motief familiegeheim). Ook de moeder van Bas Jan die zijn vader twee kinderen had geschonken, pleegde regelmatig overspel. Zij was veel jonger dan zijn vader en had een voorliefde voor dansen, donkere mannen die bovendien een rijbewijs hadden. Bas Jan treft regelmatig vreemde (in ieder geval donker gekleurde) mannen in de slaapkamer van zijn moeder aan.

Maatschappijkritiek
Zoals het de schrijver betaamt, heeft hij wat (verholen) kritiek op maatschappelijke ontwikkelingen. Zo besteedt hij aandacht aan de tendens om het etiket hoogbegaafdheid te kopen, de ongewenste kinderen, de oudere digibete generatie (oom Vincent) , het probleem van de naderende dementie. (vader Wim)

School- en studentenleven
Bas Jan is hoogbegaafd en hij zit in een klas met veel hoogbegaafden. Dat is wel een bijzonder slag mensen. Een aantal van hen heeft het etiket "gekocht." Op school wordt Bas Jan aanvankelijk gepest, maar omdat hij zich tot een valdeskundige heeft ontwikkeld, wordt hij later wel geaccepteerd door de groep. Als eenling trok hij zich trouwens niets aan van het pesten. Na de val tijdens het bezoek van de koning en de koningin wordt hij populair en heeft daardoor seksuele 'vooroefeningen" met M-C en haar broer Boudewijn.

Motto 
Er is geen motto
Opdracht 
Voor Doeke
Trivia 
  • De naam Bas Jan verwijst naar de door de schrijver bewonderde valkunstenaar Bas Jan Ader. Hoewel er verwijzingen naar die kunstenaar zijn, is er geen sprake van een biografie.
  Trivia
Titelverklaring 
Bas Jan, de 16-jarige verteller, heeft zich een specialist gemaakt in het vallen. De titel komt letterlijk voor in de tekst op blz. 64:" Ik hoorde nog steeds niet bij de groep, was nog steeds iemand die zich abnormaal gedroeg, maar werd wel iemand die de groep als geheel meer aanzien gaf. Ik kon iets uitzonderlijks en daarmee verwierf ik de vrijheid van de kunstenaar, een valkunstenaar."

Tegelijkertijd kun je ook lezer dat zijn vader invalide is geworden door een simpele val in huis. Die is dus zeker geen valkunstenaar geweest. 

Daarnaast is er nog een andere val op het strand van Scheveningen. Bas Jan gaat met de hond Leo naar het naaktstrand. Een reclamevliegtuigje stort in zee, vlak nadat Bas Jan seks heeft gehad met een een Hindoestaanse homo. De piloot wordt gered en mankeert weinig. Ook een valkunstenaar. Het hoofdstuk heet Icarus met een verwijzing naar de klassieke val van de mythologische zoon die het te hoog in zijn bol kreeg en naar de zon wilde vliegen. Ook daar speelt op de achtergrond een vader-zoonrelatie.
Structuur & perspectief 

De korte roman is onderverdeeld in 28 relatief kleine hoofdstukken die alle een korte titel hebben, die in het hoofdstuk zelf terugkomt: bijvoorbeeld:
- Het grote dampen
- Leo betekent leeuw
- De grote Fratelli
- Opvallen is ook vallen
- De laatste voorstelling 
- Samenvallen


In die hoofdstukken lopen heden en verleden soms op een heel natuurlijke manier in elkaar over.  In het heden maakt de verteller Bas Jan een reis naar het verleden van zijn vader  in de hoop dat die reis zijn geheugen kan opfrissen. Maar hij gaat ook om een toelatingstest voor de Kunstacademie af te leggen.
In het verleden wordt niet alleen gesproken over zijn vader die een goochelaar was en over het afwezig zijn van de moeder die het gezin in de steek had gelaten, maar ook over de valoefeningen van Bas Jan. Wanneer ze in het huis van de oom uit Den Haag zijn, onthult die het familiegeheim van de vader van Bas-Jan die op jonge leeftijd een verhouding heeft gehad met zijn niet al te oude tante. Dat heeft een scheuring in de familie veroorzaakt.

De verteller is de bijna 17-jarige hoogbegaafde valkunstenaar Bas Jan die in de ik-vorm vertelt en over een voor zijn leeftijd bijzondere mate van relativerende humor beschikt. Hij vertelt afwisselend in de o.t.t en de o.v.t. 

Decor 

Bas Jan woont met vader en zusje Sasja in Oud-Heeten. Dat is een dorp in de gemeente Raalten (OV.)
Van daaruit maken ze een fietstocht met twee overnachtingen naar Den Haag waar de broer (Vincent) van vader woont.  Daar staat ook de Kunstacademie waarvoor Bas Jan een toelatingstest moet doen.  Het boek is dus ook gedeeltelijk een reisverhaal ("een road novel op de fiets"). In Den Haag krijgt het verhaal zijn apotheose, zowel voor Bas Jan als voor zijn vader die zijn laatste verdwijntruc uithaalt. 

Het verhaalheden wordt niet met data en jaartallen genoemd. Maar je kunt het als lezer wel reconstrueren. Het verhaal speelt in de zomer als Bas Jan zijn vwo eindexamen heeft gehaald. Hij is  bijna 17 jaar. Dat kan wel , omdat hij hoogbegaafd is en wel een klas zal hebben overgeslagen. De reis wordt gemaakt in de zomervakantie.
Aan het begin van het eindexamenjaar komen Maxima en Willem-Alexander op bezoek bij zijn school . Er wordt gesproken over de nieuwe koning. Dat bezoek zal dus niet lang na de inauguratie (30 april 2013)  zijn geweest. Mogelijkerwijs in september 2013 of anders 2014. Daarna spreek je niet meer over een "nieuwe" koning. Dat betekent dat het verhaalheden in juli 2014 of juli 2015 moet spelen. Bas Jan moet dan in 1997 of 1998 geboren zijn en zijn zusje zes jaar later. (2003 of 2004).
Een jaar later  is de moeder verdwenen. De laatste voorstelling  van de Grote Fratelli wordt opgevoerd als Bas Jan 9 jaar is. Dat is dus 2006 of 2007. Drie jaar voor het verhaalheden (2011 of 2012) maakt vader een fatale val, waardoor hij in de rolstoel terecht komt. 
Bij het bekijken van familiefoto's vertelt Bas Jan dat zijn vader een puber in de jaren vijftig was. Dat zou kunnen betekenen dat hij ongeveer in het oorlogsjaar 1940 is geboren en dat zijn vader dus een jaar of 75 zou kunnen zijn. De verdwenen moeder was zo'n  30 jaar jonger dan zijn vader. 
 

Stijl 

Een van de sterke punten van de roman is de heerlijke stijl waarin het tegen absurdisme aanschurkende verhaal wordt beschreven. De hoogbegaafde Bas Jan is ook een begaafde verteller met een relativerende ironie waarmee hij tegen de dingen  van het leven aankijkt. Dat is wel een sterk punt van de verteller waardoor het nooit saai wordt.
Een paar voorbeelden  van die lichtvoetige humor:
-(blz. 11) "Sommige mensen blijven hun hele leven zoeken naar hun specialisme. Lijkt me behoorlijk deprimerend als je er op je tachtigste achter komt dat je eigenlijk een goede hockeyer geweest had kunnen zijn  als je maar opgelet had op je zesde."
-(blz.12) "Bij ons op school is het niet zo moeilijk te zijn om hoogbegaafd te zijn. De helft van de klas heeft zich laten testen door speciale bureaus  en na die test bleek dat we hoogbegaafd zijn. Onze ouders kunnen met ons pronken."
- (blz. 36) "Haar minnaars  hadden twee eigenschappen: ze hadden een donkere huidskleur en ze waren in bezit van een rijbewijs. Het kwam maar sporadisch voor dat ze een taxi moest betalen om thuis te komen." {.....} blz. 68 "Pas jaren later wist ik waar die condooms voor gebruikt werden. Ik ben blij dat ze zo voorzichtig was, anders was ik nu een Surinamer geweest."
- (blz. 94) "Haar tong glijdt over mijn schouder naar mijn nek. Ze brengt haar mond dichtbij mijn rechteroor. "Wij zijn bi", fluistert ze hees. "Ik ben Bas Jan", antwoord ik.


Het boek is niet overladen met metaforen, maar wanneer die gebruikt worden, zitten ze ook in de humorsfeer.
(blz. 42) " Ik ga wel alleen", zei hij later teleurgesteld, als een slager die moet toegeven dat zijn kinderen vegetariër zijn geworden." (met betrekking tot zijn voorkeur de bliksem buiten gade te slaan.)
(blz.81) "Bij het zoenen was het wel speciaal. Mijn tong zocht steeds het knopje op haar tong. Zoals je je straal ook automatisch op een in het glazuur gebakken vlieg van het urinoir richt."
(blz. 113) "Duindorp is een raar getto met alleen maar laagbouw, op geen enkel huis zit een schuin dak. Op straat staan alleen maar mensen met tattoos. Het is alsof je door de Bijlmerbajes loopt, maar dan de blanke versie."


Ook kun je soms prachtige (en grappige) oneliners van Peppelenbos verwachten. Hiervan een paar voorbeelden:
(blz. 53) "Een pseudoniem verdubbelt je leven."
(blz. 72) "Ik rijd met mijn vader naar zijn geheugen toe."
(blz. 111) Vijf albums waren vroeger voldoende voor een heel leven. (
over fotoalbums die Bas Jan meeneemt) 
(blz. 136) "Oom Vincent is zojuist deze eeuw binnengekomen."
(blz. 140) "De dood is ingebouwd door het leven." (
over een begraafplaats in Den Haag) 

Stilistisch gezien is het een genot om het werk van Coen Peppelenbos te lezen.

Slotzin 
Het lichaam van mijn vader is nooit aangespoeld. Af en toe krijgt een jutter nog wel de schrik van zijn leven als hij een barbie met onrustbarend grote ogen van het strand raapt.
Beoordeling 

"De valkunstenaar" is een tot nu toe onbekend gebleven roman, maar dat is volkomen ten onrechte. Niet alleen het bizarre verhaal, maar ook de gekozen structuur en de prachtige stijl waarin Peppelenbos het verhaal presenteert, zijn een genot om te lezen. De lichtvoetige humor  bezorgt je meermalen een glimlach op het gezicht. Wie zo'n leven in slechts 174 pagina's weet over te brengen, kan schrijven. Het is dan ook ten onrechte dat de grote dagbladen het boek tot nu toe niet hebben gerecenseerd. Het is nog niet te laat....Ze zullen hun fout nog moeten herstellen.

Het verhaal zal ook jeugdige lezers van het voortgezet onderwijs kunnen boeien. Het gaat immers over een leeftijdgenoot die iets vreemds uithaalt,  erotische spanning en een bizar verleden, dat moet toch kunnen aanspreken. Daarnaast heeft het boek een erg prettige bladspiegel waardoor je als lezer niet erg veel tijd kwijt bent om het verhaal te lezen. Wat wil een eindexamenkandidaat havo en vwo nog meer. 

Omdat een belangrijk motief een familiegeheim is, kun je het voor de literatuurlijst ook gemakkelijk combineren met andere boeken over verzwegen familiegebeurtenissen. Een paar tips:
Griet op de Beeck-  Vele hemels  boven de zevende (2016)
Vincent Overeem - Tobi 
Erik Vlaeminck - De zwarte brug (2016)
Erik Vlaeminck - Brandlucht (2011)
Vonne van der meer - Zondagavond (2009)
Carla de Jong - De Johansons (2017)

 

Recensies
"De valkunstenaar is een opgroeiboek (in de kunsten), een reisverhaal, een goed beknopt gehouden familiesage, dat daarnaast maatschappelijke kwesties, zoals dementie, ongewenstheid, doodwens, het losgezongen zijn van de digitale wereld, aankaart. Bas Jan observeert, constateert, zoekt voorzichtig een verklaring. Hij staat op het punt om de wereld enigszins in de greep te krijgen. Het idioom dat Peppelenbos hem heeft meegegeven past naadloos, zorgt voor een lichte verontrusting. Er zijn veel mooie zinnen aan te strepen, zonder dat ze (excuus) een struikelblok in de tekst vormen."
Bron: www.tzum.info
"PDF-bestand van een lovende krantenrecensie van Joep van Ruiten."
Bron: www.woestenledig.com

voeg reactie toe

Sneller en makkelijker reageren?
Login of maak een profiel aan

3321

Log in op Scholieren.com

Maak een profiel aan of log in om te stemmen.

Geef dit een cijfer