Duizenden achttien- en negentienjarigen mogen dit jaar voor het eerst hun stem uitbrengen. Sommigen kijken er vol verwachting naar uit, anderen vinden het juist lastig om te kiezen welke partij het beste bij hen past. Hoe beleven jonge stemmers dit bijzondere moment? "Als je niet stemt, mag je ook niet klagen over de uitslag."

Noa (18) - tussenjaar

"Ik ben er al een tijdje mee bezig," vertelt Noa, die op 29 oktober voor het eerst mag stemmen. "Het voelt alsof er veel van jouw stem afhangt. Er is veel gaande in de wereld, en dat zet je aan het denken." Ze benadrukt dat ze beseft hoe bijzonder het is om überhaupt te mogen stemmen. "Mensen hebben vroeger hard moeten vechten voor stemrecht. Dat is niet overal vanzelfsprekend, en daarom vind ik het juist speciaal dat ik hier in Nederland nu wel mag stemmen."

Bij het kiezen van een partij let ze op meer dan alleen wat haar persoonlijk raakt. "Ik probeer te stemmen op een partij die iets betekent voor iedereen", zegt ze. Thema’s als onderwijs, kunst en cultuur liggen haar nauw aan het hart. "Het kabinet heeft daar de afgelopen jaren minder geld aan uitgegeven. Boeken, concerten en musea zijn duurder geworden, en dat vind ik zonde."

Om zich goed voor te bereiden kijkt Noa debatten terug en praat ze met vrienden en familie. "In die gesprekken hoor je verschillende standpunten en dat helpt echt," vertelt ze. Ook sociale media helpen bij haar keuze. "Op TikTok volg ik 'GaabStemt'. Hij legt heel duidelijk uit wat partijen vinden. Superhandig voor jongeren die zich willen verdiepen in de standpunten van partijen."

Bang om de verkeerde keuze te maken is ze soms wel. "Maar niet stemmen is voor mij geen optie," zegt Noa vastberaden. "Als je mag stemmen, moet je dat ook doen. Elke stem telt en alleen dan kan er echt iets veranderen."

Benjamin (18) – hbo-student Engels

"Ik wilde al best lang stemmen", vertelt student Benjamin uit Meppel. "Eigenlijk vind ik dat jongeren vanaf zestien al zouden mogen stemmen. Wij zijn tenslotte de toekomst." Hoewel hij politiek altijd interessant heeft gevonden, voelt dit eerste moment toch bijzonder. "Iedere burger mag stemmen, dus in die zin is het vanzelfsprekend. Maar omdat ik vorige verkiezingen , toen ik nog zeventien was, niet mocht stemmen, voelt het nu als iets groots."

Benjamin verdiept zich graag in politiek. "Ik kijk debatten en lees standpunten, dat vind ik gewoon interessant," vertelt hij. "Bij het kiezen van een partij kijk ik of ik echt achter hun ideeën sta. Onderwijs vind ik bijvoorbeeld heel belangrijk, dat gaat achteruit vind ik. Er kan veel beter, zeker voor jongeren. De partij waar ik voor ga stemmen is daar vrij progressief in: gelijke kansen, betere opleidingen, meer waardering voor docenten."

Zoals veel jongeren gebruikt hij sociale media en stemwijzers om zich te oriënteren. "Iedereen doet die test wel. Daarnaast volg ik partijen op Instagram en zie ik veel filmpjes, grappige, maar ook serieuze. Dat helpt om te zien wat er speelt," vertelt hij. Toch ziet hij ook risico’s. "Social media kan makkelijk eenzijdig zijn. Partijen delen soms maar een deel van het verhaal."

Zijn omgeving heeft weinig invloed op zijn keuze. "Mijn vrienden stemmen verschillend of zijn niet zo bezig met politiek. Ik praat er vooral met mijn broer over. We sturen elkaar filmpjes of nieuws, en soms lachen we om hoe chaotisch de politiek kan zijn." Ondanks dat hij denkt dat één stem weinig verschil maakt, is hij ook overtuigd van het belang van stemmen. "Als iedereen denkt dat het niets uitmaakt, verandert er nooit iets. Je stem laat zien wat Nederland belangrijk vindt, dat is precies waar democratie om draait."

Doris (19) – wo-student Nederlandse taal en cultuur

"Ik was bij de vorige verkiezingen net een maand te jong," vertelt de negentienjarige Doris. "Daar baalde ik van, want ik keek er echt naar uit om mee te mogen doen. Het voelt goed dat ik nu eindelijk mag bijdragen aan wat er in Nederland gebeurt."

Al jaren volgt ze verkiezingen op de voet. "Ik vind het vanzelfsprekend dat iedereen mag stemmen, maar het moment zelf blijft speciaal. Stemrecht hoort bij een democratie, dat moet je gebruiken." Bij het kiezen van een partij kijkt Doris kritisch. Ze gebruikt stemhulpen als Stemwijzer en Checkjestem, maar duikt ook dieper in partijprogramma’s en moties. "Ik wil weten of partijen hun plannen echt kunnen waarmaken. Onderwijs is voor mij belangrijk, daar mag niet op bezuinigd worden. En vrouwenrechten moeten goed beschermd blijven."

Wat haar stoort, zijn de verhitte debatten tussen politici. "Soms lijkt het meer op een strijd om wie het hardst kan praten dan een gesprek over wat echt belangrijk is," zegt ze. "De toon is zo fel geworden. Nederland mag wat liever worden. Zowel voor elkaar als in de politiek."

Sociale media helpen haar om snel overzicht te krijgen. "Via Instagram en TikTok kun je in korte tijd de hoofdpunten zien. Maar je moet wel opletten: veel dingen worden mooier gemaakt of verkeerd geframed." Toch laat ze zich niet zomaar beïnvloeden. "Mijn thuisomgeving deelt niet direct mijn stem. Op de universiteit merk ik wel dat er vooral voor links gestemd wordt, maar daar sluit ik mezelf ook bij aan," vertelt Doris.

Wat ze vooral wil benadrukken: iedereen moet stemmen. "Misschien maakt één stem weinig verschil, maar samen kunnen we wel iets veranderen. We zijn de toekomst en als we die beter willen maken, moeten we allemaal ons steentje bijdragen."

Tessa (18) – mbo-student handhaving

"Ik vind het best moeilijk, want ik heb nog geen idee op wie ik moet stemmen," zegt student Tessa eerlijk. "Toch voelt het wel een beetje speciaal. Je mag ineens meebeslissen over wie het land gaat leiden, en dat kan grote gevolgen hebben."

Tessa wil pas stemmen als ze echt achter haar keuze staat. "Ik hoef het niet overal mee eens te zijn, maar wel voor een groot deel. Anders voelt het niet goed." Belangrijke thema’s voor haar zijn het klimaat, onderwijs en vooral de woningmarkt. "Het is voor jongeren bijna onmogelijk om een huis te vinden. Dat moet echt beter geregeld worden."

Ze gebruikt vooral sociale media om zich te informeren, maar probeert ook het nieuws te volgen. "Op Instagram en TikTok zie je snel wat partijen zeggen. Alleen weet je nooit of het hele verhaal klopt. Daarom kijk ik ook naar nieuwsartikelen om het beter te begrijpen." Met vriendinnen praat ze regelmatig over politiek. "Dan hebben we het over hoe slecht het nu soms gaat, of als een partij juist iets doms zegt. Daar kunnen we ons best over opwinden."

Hoewel ze niet denkt dat één stem de uitslag verandert, vindt Tessa stemmen wel belangrijk. "Misschien merk je er niet meteen iets van, maar als iedereen dat denkt, verandert er nooit iets. En ik vind: als je niet stemt, mag je ook niet klagen over de uitslag." Wat ze vooral hoopt, is dat jongeren hun stem laten horen. "Wij zijn de toekomst. Daarom moeten juist wij meepraten over wat er in Nederland gebeurt."

Dit wil je ook lezen:

Voor de eerste keer stemmen? Hier moet je aan denken