Een vervolgopleiding kiezen is voor veel examenleerlingen een lastige keuze. Er zijn honderden opleidingen, verschillende scholen en een enorme hoeveelheid informatie online. Steeds vaker wordt kunstmatige intelligentie (AI) genoemd als hulpmiddel bij het maken van deze keuze. Maar maken scholieren daar eigenlijk gebruik van?

Wij spraken met verschillende examenleerlingen over hun ervaring: 

AI als hulpmiddel

Waar de één Chat GPT een opleiding laat zoeken, kiest de ander liever voor open dagen, gesprekken of officiële websites.

Voor Marjolein (18, havo) bleek AI een handige ondersteuning. "AI heeft mij vooral geholpen met het vergelijken van scholen. Zo werden de verschillen goed zichtbaar." Ook de snelheid ziet ze als een groot voordeel. "Het zet alles netjes op een rijtje en komt soms ook met nieuwe ideeën waar je zelf nog niet aan had gedacht."

Sanne (18, vwo) gebruikte AI ook, maar op een andere manier. "AI heeft mij deels geholpen door algemene vragen over bepaalde studies te beantwoorden." Zodra de vragen persoonlijker werden, koos ze bewust voor advies van mensen uit haar omgeving. "Persoonlijke vragen legde ik liever voor aan mijn familie, vrienden en andere mensen die mij goed kennen."

Niet iedere leerling gebruikte AI tijdens de studiekeuze. Jette (16, mavo) zocht haar informatie vooral via Google en bezocht open dagen. Ook liep ze stage op een basisschool om een beter beeld te krijgen van het beroep. "Je maakt de sfeer dan echt zelf mee en ziet hoe ze dingen doen."

Ook Jedidjah (15, mavo) liet AI grotendeels links liggen. Ze bezocht de Studiekeuzebeurs in Utrecht en verzamelde informatie via websites en gesprekken met haar ouders. "Uiteindelijk gaat het om je persoonlijke interesses, waar AI niet direct bij kan"

"Uiteindelijk gaat het om je persoonlijke interesses, waar AI niet direct bij kan"

Geen persoonlijk advies

Hoewel de leerlingen AI verschillend gebruiken, zien ze wel dezelfde mogelijkheden. AI kan veel informatie snel verwerken en overzichtelijk maken.

Jedidjah ziet daar ook voordelen in. "Je kunt AI gebruiken om lijstjes te maken van wat een opleiding inhoudt. En voordelen en nadelen laten opschrijven als je twijfelt tussen opleidingen.” Toch vindt ze dat AI niet de keuze voor je kan maken. "Als je zeker weet welke opleiding je wilt volgen, kun je beter de websites van scholen bekijken."

Sanne vindt dat AI vooral geschikt is voor feitelijke informatie. Bij een studiekeuze spelen volgens haar namelijk meer factoren mee dan alleen de inhoud van een opleiding. "De mensen om je heen die je echt goed kennen, kunnen betere en realistischer adviezen geven, omdat ze weten wie je bent. AI heeft die kennis niet."

Betrouwbaarheid

Een belangrijk onderwerp dat in alle gesprekken terugkomt, is de betrouwbaarheid van AI. De leerlingen zijn het erover eens dat het handig is, maar niet blind vertrouwd moet worden.

Jette is daar duidelijk over. "ChatGPT gooit informatie van allemaal verschillende bronnen door elkaar." Volgens haar is het daardoor soms lastig om te zien waar de informatie precies vandaan komt en of die nog actueel is. Daarom controleerde ze belangrijke informatie liever op de websites van scholen of tijdens open dagen. 

Ook Marjolein nam de antwoorden van ChatGPT niet zomaar over. "Ik geloofde de informatie wel, maar heb die altijd gecontroleerd op de websites van de scholen." Volgens haar schuilt daarin ook meteen het grootste risico. "De informatie is niet altijd betrouwbaar en sommige mensen nemen AI-antwoorden misschien te snel aan."

Sanne maakte voor zichzelf een onderscheid tussen belangrijke en minder belangrijke informatie. "Korte vragen die weinig impact hadden op mijn studiekeuze heb ik meestal niet nagezocht, terwijl ik belangrijkere informatie wel controleerde." Daarbij vertrouwde ze vooral op de websites van universiteiten en hogescholen, omdat die volgens haar de meest actuele informatie hebben.

"ChatGPT gooit informatie van allemaal verschillende bronnen door elkaar."

Hoe ziet de toekomst eruit?

Over de rol van AI in de toekomst zijn de leerlingen het niet helemaal eens.  "AI wordt alleen maar groter en vaker gebruikt, dus hiervoor vast ook," vertelt Jette.

Sanne ziet die ontwikkeling ook, maar stelt wel een duidelijke voorwaarde. "Als AI verder ontwikkelt en kan bewijzen dat het betrouwbaar is, kan het een belangrijke rol spelen bij de studiekeuze van leerlingen."

Jedidjah denkt juist dat persoonlijk contact belangrijker zal blijven. "Studiekeuzebeurzen helpen uiteraard het meeste, en het beste is om tips te vragen aan familieleden of vrienden die je het beste kennen." Ook Marjolein ziet AI vooral als een hulpmiddel en niet als vervanger van eigen onderzoek.

AI lijkt daarmee niet gelijk de studiekeuze te veranderen, maar vooral de manier waarop scholieren zich oriënteren. Of dit in de toekomst een grotere rol krijgt, zal volgens deze vier examenleerlingen vooral afhangen van hoe betrouwbaar AI wordt.