Jarenlang werd het mbo gezien als de ‘lagere’ route in het onderwijs. Leerlingen met een havo- of vwo-diploma kregen vaak het advies om zo veel mogelijk door te leren. Toch kiezen steeds meer jongeren bewust voor het mbo. Vooral havisten stappen vaker over omdat ze meer praktijk willen, sneller aan het werk willen of vastlopen in het theoretische onderwijs. We spreken Noémy over haar ervaring. ‘Laat je niet tegenhouden door vooroordelen of verwachtingen van anderen’

De overstap van havo naar mbo komt steeds vaker voor. Waar het mbo eerder vooral werd gezien als ‘afstroom’, maken nu meer havisten een bewuste keuze voor het praktische onderwijs. Volgens cijfers van DUO en de Inspectie van het Onderwijs blijft het aandeel overstappers al jaren rond de 7 procent, maar het aantal leerlingen dat deze stap zet is wel duidelijk gestegen.

Onderwijsdeskundigen zien daarin een verschuiving: het mbo wordt minder gezien als ‘tweede keuze’ en juist vaker als een bewuste route richting werk in bijvoorbeeld zorg, techniek en media. Zoals een woordvoerder van de MBO Raad zegt: "Het beeld van het mbo is veranderd, ook vanuit de samenleving is er meer waardering voor gekomen."

Tegelijk blijft het voor een deel van de overstappers wennen, omdat het onderwijs op het mbo veel praktischer en zelfstandiger is dan op de havo.

'Mbo sprak me veel meer aan'

"Ik haalde goede cijfers op de havo, maar ik voelde me er niet echt op mijn plek," begint Noémy (19). Ze kijkt terug op haar middelbareschooltijd als ‘prima’, al was alle theorie niet haar ding. "De creatieve vakken gingen me veel beter af. Daar kon ik echt mezelf zijn." Toch ging ze, zoals veel havisten, er lange tijd vanuit dat de logische volgende stap het hbo zou zijn. Ze bezocht open dagen van verschillende hbo-opleidingen, waaronder de pabo en journalistiek. "Bij de hbo-opleidingen voelde ik geen klik. Ik was er wel nieuwsgierig naar, maar enthousiast was ik niet."

Tegelijkertijd bezocht ze ook een paar mbo-opleidingen. "Daar kreeg ik juist wel een goed gevoel. Toen ik over de opleiding Content Creator hoorde, wist ik eigenlijk meteen: 'dit past bij mij.' Bij die opleiding komen zoveel dingen samen die ik leuk vind: schrijven, media, fotografie, creativiteit. En het is veel meer praktijk dan theorie. Dat sprak me vooral aan."

"Ik had best veel twijfels over het mbo. Zou ik er genoeg leren? Zouden de andere studenten net zo gemotiveerd zijn als ik?" Ze hoorde verhalen over een lage werkdruk en ongemotiveerde klasgenoten. De ‘bekende’ vooroordelen over het mbo.

'Ze probeerden me eerst nog over te halen om toch naar het hbo te gaan.'

Meningen van omgeving

Niet alleen zijzelf, maar ook mensen in haar omgeving moesten wennen aan haar keuze. "Mijn ouders steunden me gelukkig volledig. Zij zagen dat ik hier gelukkiger van werd dan van een hbo-opleiding. Vrienden en sommige docenten waren iets minder enthousiast. Ze probeerden me eerst nog over te halen om toch naar het hbo te gaan. Maar uiteindelijk accepteerden ze mijn keuze wel."

Toch voelde het soms alsof ze een stap terug deed. "In het begin dacht ik echt: wat ben ik aan het doen? Heb ik hier wel goed aan gedaan?” Ze twijfelde zelfs of ze moest stoppen met haar opleiding omdat de opstartfase haar tegen viel. "De communicatie op school was soms chaotisch, lessen gingen niet altijd door, er was onduidelijkheid over opdrachten of we deden niks in een les. Ik had het gevoel dat ik voor niks naar school kwam", vertelt Noémy.

Maar gaandeweg veranderde dat. "Toen we meer richting eigen projecten gingen en zelf keuzes mochten maken in opdrachten, begon het te lopen. Ik kon eindelijk mijn creativiteit kwijt. Sindsdien leer ik ontzettend veel."

Van boeken naar doen

De overgang van de havo naar het mbo was op veel vlakken een verandering, in positieve zin. "Op de havo werkte ik vooral vanuit boeken en laptops. Nu sta ik regelmatig in de fotostudio of neem ik podcasts op."

Dat praktische is precies wat haar helpt groeien. "Ik leer hier door te doen. En dat werkt voor mij veel beter dan alleen maar theorie stampen." Bovendien ontdekt ze steeds beter waar haar krachten liggen. "Ik leer niet alleen over media, maar ook over samenwerken, plannen en creatief denken. Dat had ik van te voren niet verwacht."

"Ik leer hier door te doen. En dat werkt voor mij veel beter dan alleen maar theorie stampen."

Kiezen wat bij je past

Als ze terugkijkt op haar keuze, is er één ding dat ze graag eerder had willen weten: "Dat je op het mbo ook heel veel leert. Alleen op een andere manier. Ik denk dat veel havisten onderschatten hoeveel je hier uitgedaagd wordt, vooral als je zelf initiatief toont."

Zou ze iets anders doen als ze het opnieuw mocht kiezen? "Ik zou het allemaal wat positiever bekijken. In het begin was ik kritisch, misschien zelfs te kritisch. Maar achteraf heb ik juist ontzettend veel geleerd. Niet alleen inhoudelijk, ook persoonlijk."

Voor andere havisten die twijfelen over het mbo heeft ze een duidelijke boodschap: "Kijk goed naar waar je interesse ligt. Laat je niet tegenhouden door vooroordelen of verwachtingen van anderen. Als een mbo-opleiding beter bij jou past, kies daar dan gewoon voor. Ga naar een meeloopdag. Alleen dan zie je echt hoe het eraan toegaat. Die ervaring zegt zoveel meer dan folders of websites."

En nu?

Noémy voelt zich inmiddels helemaal op haar plek. "Ik zit op een opleiding die echt bij me past, doe dingen die ik leuk vind en heb leuke mensen om me heen." Wat de toekomst brengt, weet ze nog niet precies. "Misschien wil ik later nog doorstuderen, maar dat zie ik dan wel weer. Ik sluit het hbo niet uit maar dan zou ik dat doen omdat ik er klaar voor ben, niet omdat het van me verwacht wordt."

Als er één les is die Noémy uit haar keuze heeft gehaald, is het dat opleidingsniveau niets zegt over ambitie of talent. "Het gaat erom dat je ergens zit waar je kan groeien. Voor mij was dat het mbo. En dat voelt absoluut niet als een stap terug, eerder als de juiste stap vooruit."