Echt een treinfanaat noemt Julia Kool (18) zichzelf niet, maar toch volgt ze de opleiding tot hoofdconducteur aan MBO Amersfoort. "Ik wilde altijd al iets doen waarbij ik mensen kon helpen en zorgen voor veiligheid. Als hoofdconducteur op de trein doe ik dat eigenlijk precies." We spreken haar over haar opleiding die ze via de Nederlandse Spoorwegen volgt, de stages en wat het werk op de trein zo bijzonder én spannend maakt.

"Mijn ouders zijn allebei machinist bij NS, dus ik heb van jongs af aan al heel veel meegekregen van treinen", aldus Julia. Toch was het niet direct haar plan om een studie bij NS te volgen. Na de middelbare school begint ze eerst aan een andere opleiding met betrekking tot publieke veiligheid en ze heeft er ook een tijd over gedacht om bij de politie te gaan. "Maar daar vind ik mezelf te lief voor", vertelt ze lachend.

Rollenspellen

De opleiding die ze nu volgt heet officieel Handhaving, Toezicht en Veiligheid. "Binnen die opleiding heb je verschillende richtingen. Ik volg domein vier, openbaar vervoer, waar je wordt opgeleid tot hoofdconducteur." Naast gewone schoolvakken en vakken over de theorie, die je nodig hebt om BOA te worden (buitengewoon opsporingsambtenaar), krijgen studenten ook veel praktijk. "Dan zitten we op het leercentrum van NS in Amersfoort en krijgen we les in hoe je moet omgaan met echte situaties."

In die lessen oefenen ze met acteurs die deze situaties zo realistisch mogelijk nabootsen. "Je weet van tevoren nooit wat er gaat gebeuren, want de acteurs mogen alles zeggen of doen om je te testen." In het begin vond Julia dat lastig. "Het is ongemakkelijk om voor de klas te staan met een acteur die boos wordt, maar we zitten in een kleine groep van maar acht man. Dat is wel fijner."

Naast die rollenspellen krijgen studenten ook sport- en weerbaarheidstrainingen. "We hebben op school een fitnessruimte en daar doen we kracht en cardio, en we leren ook omgaan met situaties waarin iemand bijvoorbeeld fysiek bedreigend is. Daarvoor krijgen we bijvoorbeeld les in kickboxen of werken met handboeien en wapenstokken." Volgens Julia is dit vooral bedoeld om je voor te bereiden op situaties die je in het echt tegen kunt komen.

Eerste keer stage

Het grootste deel van de opleiding bestaat uit stage lopen, waarvan de eerste al na een paar maanden in het eerste jaar begint. "Tijdens mijn eerste stagedag kwamen mensen meteen naar me toe met vragen, want je bent heel herkenbaar. Dat was wel even wennen." Toch voelt Julia zich al snel op haar plek. "Mijn werkplekbegeleider hielp me overal bij en gaf meteen feedback. In het begin was het even zoeken, maar na een paar dagen wist ik precies hoe alles werkte."

De stageplekken regelt NS voor je, waardoor je dus niet zelf hoeft te solliciteren bij bedrijven. Julia vertelt ook dat je daarbovenop nog een stagevergoeding krijgt van NS. "Volgens mij is dat ongeveer 25 euro per dag. Daar gaat nog wel belasting vanaf. Het is dus niet superveel, maar ik ben er wel blij mee. Bij veel mbo-stages krijg je helemaal geen vergoeding."

Onvoorspelbaar werk

Volgens Julia is het werk van een conducteur veel diverser dan de meeste mensen denken. "Dat je als conducteur kaartjes controleert is maar een klein deel van het werk. Wij zijn er vooral voor de veiligheid in de trein en zorgen dat alles goed verloopt. Maar we letten er ook op dat er bijvoorbeeld niemand tussen de treindeuren komt als we vertrekken." 

Daarnaast maak je tijdens het werk veel mee, wat heel onvoorspelbaar kan zijn. Als een situatie echt uit de hand dreigt te lopen, schakelen conducteurs altijd de collega's van Veiligheid & Service in. Dat is de afdeling binnen NS die gespecialiseerd is in toezicht en orde, en ingrijpt bij incidenten in treinen of op stations. "Ik had bijvoorbeeld een keer een jongen zonder kaartje én zonder identiteitsbewijs. Hij begon meteen boos te doen toen ik het vroeg en liet zien dat hij net een half uur uit de gevangenis was gekomen. Toen hij steeds agressiever werd, hebben we de collega's van Veiligheid en Service erbij gehaald. Die hebben hem uit de trein gehaald."

Op de terugweg diezelfde dag was er weer iemand zonder vervoersbewijs. "Hij zei helemaal niks en bleef ons alleen maar aankijken. Dat vond ik nog enger dan iemand die schreeuwt." In zulke situaties moet je stevig in je schoenen staan en kalm blijven, vertelt ze. "Als iemand bijvoorbeeld tegen je schreeuwt en jij gaat terug schreeuwen, dan kom je nergens." 

Volgens Julia draait het tijdens het werk dan ook niet alleen om regels handhaven, maar vooral om je houding en gevoel voor mensen. "Je moet rustig blijven, empathie tonen en laten zien dat je iemand begrijpt, ook als diegene boos of gefrustreerd is. Sommige mensen vergeten gewoon in te checken, anderen hebben echt een rotdag gehad. Het helpt dan als je vriendelijk blijft." De opleiding én de praktijk zijn er echt om je voor te bereiden op zulke situaties, en tijdens een stage loop je altijd mee met een ervaren conducteur. Je komt dus niet alleen in dit soort situaties terecht.

Doorgroeien

Als Julia haar diploma heeft, wil ze uiteindelijk doorgroeien tot werkplekbegeleider, zodat ze nieuwe studenten kan opleiden. De kans op een baan bij NS is groot, vertelt ze. "Na je opleiding heb je meestal direct een gesprek met je teammanager om te kijken of je kunt blijven. Daarna volgen nog een psychologische test en een medische keuring, maar als alles goed gaat, kun je gewoon beginnen."

Ook daarna zijn er genoeg mogelijkheden. Binnen NS kun je alle kanten op: van medewerker Veiligheid & Service tot Team Manager of zelfs werken op kantoor. "Er zijn heel veel mogelijkheden, maar ik wil het liefst andere studenten kunnen helpen, zoals mijn begeleider dat nu bij mij doet. Dat lijkt me heel erg leuk."

Gepubliceerd op 12 januari 2026