Contrapunt van Anna Enquist is een nogal bijzondere roman over de vluchtige kracht van muziek en het verdriet van een moeder om het verlies van een dierbare dochter. Het is poëtisch en diepzinnig geschreven, maar toch makkelijk leesbaar.

Boekenvrouwtje Mette leest een hoop. Elke twee weken kiest ze een boek uit, zodat jij je kunt laten adviseren over een boek dat je nog niet kende. En je kunt 'm meteen mee laten tellen voor je leeslijst. Score!

‘De vrouw’ is de hoofdpersoon. Ze studeert een Aria van Bach in, die bestaat uit dertig variaties. Variatie voor variatie speelt zij het stuk, iedere canon, fuga of nootsoort ademt een eigen sfeer of karakter. Steeds herinnert de vrouw zich passages uit het leven van haar dochter, dingen die zij samen deden of meemaakten, dingen die ze aan elkaar vertelden. Uiteindelijk leiden de variaties, de passages, tot het slot van het stuk, de ‘Aria da Capo’, het afscheid dat nooit echt zal bestaan.

Flitsende gedachten

Wat het boek zo speciaal maakt, is de opbouw van het verhaal: ieder hoofdstuk begint met een variatie uit de Aria van Bach. Dat is soms een vrolijke canon, soms een oersaai ‘fuga’ (of hoe dat dan ook heet),  soms een duistere melodie, en soms zijn het ingewikkelde vingerzettingen waarbij de vingers vast en zeker in de knoop komen. Deze variaties staan steeds symbool voor de passage die zal volgen in het hoofdstuk.

Het boek is dus niet chronologisch geschreven; de passages volgen elkaar een beetje willekeurig op. Eigenlijk precies op dezelfde manier als flitsende gedachten opkomen in je hoofd: plotseling, aangewakkerd door iets in de omgeving. In het ene hoofdstuk gaat het bijvoorbeeld over de dochter als zij zevenentwintig is, in die erna gaat de dochter naar de middelbare school. Gek genoeg werkt die manier van vertellen wel verfrissend, ook al kan het af en toe ook een beetje irritant zijn. Wanneer je bijvoorbeeld niet zoveel weet van klassieke muziek is het heel moeilijk om je iets voor te stellen bij een ‘Aria’.

Muzieknootjes

De vertelsituatie is ook best apart: een vrouw aan een piano, dat is alles. Dat maakt de personages een soort muzieknootjes, die je alleen kunt herkennen aan onbeduidende, algemene kenmerken.

En zo brengt dit bijna poëtische boek je dus in een soort muzikale droomwereld, met het verdriet van een vrouw en haar liefde voor muziek. Best wel bijzonder en tof, dus.

Contrapunt, Anna Enquist
Uitgeverij Arbeiderspers
Moeilijkheid: ***
Algemeen: ***