Examentijd betekent stress. Hoe ga ik dit allemaal leren? Zit alle stof goed in mijn hoofd? Maar er zijn examenkandidaten die er nog een flinke schep stress bovenop krijgen.

Ik sprak met Flip (17, niet zijn echte naam). Hij deed afgelopen weken examen vmbo-tl, terwijl hij half juni voor de rechter moet verschijnen voor een flink delict. 

Begin november 2012 werd Flip opgepakt omdat hij verdacht werd van een vrij ernstig delict. Flips echte naam en wat hij precies heeft gedaan, kunnen we niet vertellen in verband met zijn proces. Flip wilde graag zijn bijzondere examenverhaal vertellen aan andere scholieren, dus spraken we af bij Bureau Jeugdzorg voor een gevaarlijk interessant gesprek.

In de jeugdgevangenis

Flip zat 1,5 maand in voorarrest in de jeugdgevangenis. "Toen ik de gevangenis binnenliep was mijn eerste indruk 'is dit wel een gevangenis?'", vertelt Flip. "Ik zag jongens die aan het tafeltennissen waren, het zag er chill uit". De volgende ochtend besefte hij dat dit toch vies tegenviel. "De deur wordt voor je geopend en gesloten op gezette tijden. Dan realiseer je je dat je niet vrij bent. Bovendien is er geen internet. Je hebt dus bijna geen contact met de buitenwereld." 

Nu zit Flip in een 'schorsingsperiode'. Dat wil zeggen dat hij onder bepaalde strenge voorwaarden zijn strafzitting van half juni thuis mag afwachten. Flip kreeg een hulpverlener van de Jeugdreclassering toegewezen. "De jeugdreclasseerder maakte een schorsingsplan met 'bijzondere voorwaarden' om ervoor te zorgen dat ik naar huis mocht en dit werd door een Kinderrechter goedgekeurd."

Strenger dan je moeder

Zo'n plan is niet te vergelijken met de huisregels van je moeder. "Naast algemene regels zoals 'je afspraken nakomen', kreeg ik 'huisarrest'. Voor elke dag moest ik precies doorgeven tot hoe laat ik op school of werk was. Ik had daarna dan een kwartier om thuis te komen. Verder kreeg ik een 'contactverbod' met de medeverdachten opgelegd en een 'blowverbod', compleet met urinecontroles. Daarnaast moest ik verplicht meewerken aan alle vormen van begeleiding en hulp die mij geboden werden en aan alle activiteiten rondom het politie-onderzoek." 

Als Flip zich niet aan deze afspraken houdt, betekent dat direct een enkeltje jeugdgevangenis. De politie controleert Flip op onverwachte momenten. Tijdens zijn examens waren er nog twee van de bovenstaande afspraken van kracht, het 'blowverbod' en het 'contactverbod'.

Dubbeldikke examenstress

"Een week na mijn examens zou ik voor de rechter moeten verschijnen", zegt Flip. "Ik had geen extra stress vanwege de voorwaarden, maar wel van die strafzitting in het vooruitzicht. Het was lastig om me helemaal op de examens te focussen. Gelukkig kreeg ik midden in mijn examens te horen dat de zitting was uitgesteld naar half juni. Dat gaf me wel iets meer rust." 

Flip wijst me erop dat hij denkt dat maar weinig mensen weten dat sommige jongeren naast de 'gewone' examenstress, soms nog hele andere stress ervaren. "Sommige jongeren horen bijvoorbeeld de dag voor hun examens dat ze een werkstraf krijgen en twee jaar voorwaardelijk. Zie je hoofd dan maar eens cool te houden tijdens de examens." Flip vindt wel dat hij deze extra stress aan zichzelf te danken heeft: "ik heb iets ergs gedaan, daarvoor heb ik moeten boeten."

Een carriere als advocaat

Flip begon in 1-vwo, ging terug naar 2-havo en deed vorig jaar examen vmbo-tl. Toen zakte hij. "Ik stond er onwijs slecht voor. Ik had het hele jaar niks gedaan, behalve hangen en blowen met vrienden." Toch waren zijn examenresultaten toen niet eens zo slecht. "Een aantal examens maakte ik toen onder invloed, maar daarvoor haalde ik wel de hoogste cijfers", vertelt hij met een glimlach. 

Gelukkig weet Flip zeker dat hij dit jaar wel geslaagd is. "Ik heb vier van de zes examens nagekeken en had voor allemaal hoger dan een 6,5. Voor wiskunde scoorde ik zelfs tussen de 8,6 en een tien." Die hoge cijfers zal hij nodig hebben, want Flip wil uiteindelijk de advocatuur in. "Ik heb me aangemeld voor de mbo-opleiding juridisch medewerker. Volgens mij ben ik wel in het voordeel, ik ben ten slotte een 'ervaringsdeskundige'." De uitspraak tijdens zijn Kinderrechterzitting kan echter nog wel roet in het eten gooien. "Stel: ik krijg toch nog onvoorwaardelijke jeugddetentie opgelegd, dan moet ik naar de gevangenis en kan ik niet beginnen aan de opleiding." Flip hoopt natuurlijk dat dit niet gebeurt. 

Tip van Flip

Ik ben verbaasd door Flips ongekende optimisme en vastberadenheid. Wat er de afgelopen tijd gebeurd is, heeft hij heel knap weten om te zetten in iets positiefs. Flip denkt er zelfs over om voorlichting te gaan geven op zijn oude school, over wat er kan gebeuren als je foute keuzes maakt. Ik vraag hem nog om een laatste advies aan alle scholieren die in 2014 examen doen en nu het verkeerde pad op dreigen te gaan.

Flip: "Luister echt naar je ouders. Mijn moeder heeft toch veel meer verstand dan ik dacht. Je ouders kennen je echt het best."