8 bijlage(s) bij dit verslag:



Wat is cataract?
Cataract of staar is het troebel worden van de ooglens. Dit kan zich langzaam ontwikkelen, maar ook snel in slechts enkele weken. De lens ligt achter de gekleur-de iris en is onder normale omstandigheden helder. De lens zorgt er voor dat de dingen die we zien, scherp op het netvlies worden afgebeeld. Als de ooglens vertroebelt ‘Cataract’, wordt het beeld op het netvlies wazig door verstrooing van het licht op de lens waardoor het zien verslechtert. Wel is bekend dat een verandering van de chemische samenstelling van stoffen in het oog er toe leidt dat de ooglens troebel wordt. Overmatige blootstelling van de ogen aan UV-straling (aanwezig in het zonlicht), of het gebruik van bepaalde medicijnen zijn eveneens risicofactoren voor de ontwikkeling van cataract. Bij de geboorte heeft de lens een heldere structuur. Cataract kàn op elke leeftijd voorkomen en mensen kunnen er zelfs mee worden geboren, maar in de meeste gevallen ontstaat cataract als gevolg van ouderdom. Veel oudere mensen krijgen in één of beide ogen cataract. In de meeste gevallen wordt de vertroebeling langzaam erger en kan het jaren duren voordat het zien slechter wordt. Cataract kan het gevolg zijn van ouderdom, ziekten of van verwondingen in het oog. Je kunt op drie manieren cataract krijgen.
Conginetale Cataract is een geboorte afwijking, deze vorm van cataract word veroorzaakt doordat de moeder van het kind in de zwangerschap-periode de ziekte ‘rodehond virus’ heeft opgelopen. De ‘rodehond virus’ beschadigt gedeeltelijk het zintuigelijk stelsel onder andere de ogen. Verworven Cataract wordt vaak veroorzaakt door cortisone-inname of ten gevolge van diabetes. Cortisone zet heel kleine kristallen af op de achterzijde van de lens. Komt het binnenstromende licht in die kristallen terecht, dan wordt het in alle richtingen weerkaatst en vermenigvuldigd. Ook een ongeluk met het oog kan z’n gevolgen hebben. Door de verwondingen aan het oog gaat het oog minder goed functioneren, en krijgt het oog ook minder nutratie hierdoor gaat het lens langzaam vertroebelen.
Ouderdoms Cataract, zoals elk ander orgaan in het lichaam van oude mensen gaat ook het oog minder goed werken, dus ook hier gaat het oog minder nutratie binnen krijgen dus gaat het oog ook minder goed werken inclusief de lens in het oog, dus gaat deze ook vertroebelen.


Klachten bij cataract
Cataract ontwikkelt zich langzaam en doet geen pijn. Het zien wordt wazig/troebel en soms gaan deze mensen dubbelzien. Veel patiënten met
‘Cataract’ worden heel gevoelig voor tegenlicht, daarom gaan zij in huis met de rug naar het raam zitten of vermijden zij buitenshuis het zonlicht. De ernst van de klachten hangt af van hoeveel de lens vertroebelt is. Vaak begint ‘Cataract” in beide ogen, meestal wordt het ene oog meer aangetast dan het andere. Een bril kan soms helpen, maar op den duur gaat men ondanks de nieuwe glazen toch waziger zien, zodat 'normaal' leven bijna onmogelijk wordt. Het telkens vervangen van brilglazen bij vroegtijdig cataract is niet schadelijk voor het oog maar wel duur.

Behandeling
Er zijn geen medicijnen tegen cataract. Als het slechter zien tenslotte de patiënt erg belemmert in het dagelijkse leven, dan is een operatie de oplossing. Het is een veel voorkomende ingreep, waaraan weinig risico's zijn. In welk stadium van de cataract het best geopereerd kan worden, hangt vooral van de patiënt zelf af. Met de moderne methodes hoeft niet te worden gewacht tot de staar 'rijp' is, in alle stadia van de vertroebeling kan een operatie plaatsvinden. Staar wordt evenwel nooit vanzelf minder. Daar elke ingreep enig risico meebrengt is het niet verstandig deze te laten uitvoeren bij onvoldoende klachten. Bovendien kan men dan achteraf de indruk krijgen dat er niet veel is verbeterd. Voordat er definitief voor een operatie wordt besloten is het van belangrijk dat het oog grondig wordt onderzocht. Er zijn immers meerdere oorzaken voor slechter gaan zien, zoals beginnende slijtage van het netvlies, bloedinkjes in het oog ten gevolge van diabetes mellitus en van slechte bloedvaten. Al deze afwijkingen kunnen het eindresultaat beïnvloeden en het is goed om dit van tevoren te weten.

De cataractoperatie
Deze behandeling wordt ook wel ‘phaco-emulsificatie’ genoemd. De operatie kan zowel onder narcose als onder plaatselijke verdoving gedaan worden. In beide gevallen kan de operatie meestal in dagbehandeling plaatsvinden. Maar soms blijven patiënten die onder narcose zijn geholpen één tot twee nachten opgenomen. De operatie is in beide gevallen pijnloos, ook achteraf. De keuze voor narcose wordt ingegeven door angst of nervositeit van de patiënt. Op zich is er, als de gezond-heidstoestand het toelaat, geen bezwaar tegen narcose. Bij kinderen en jonge patiënten is narcose zelfs noodzakelijk. Ook patiënten die bloedverdunnende geneesmiddelen gebruiken worden bij voorkeur onder narcose geopereerd. Tijdens de operatie wordt de troebele lensinhoud verwijderd, terwijl het, meestal heldere kapsel in het oog achterblijft. Dit kapsel (ook wel het kapselzakje) wordt gebruikt om de kunstlens in te plaatsen. De sterkte van de nieuwe lens is van tevoren berekend. Hierbij wordt met een eventuele bril (achteraf) rekening gehouden, zodat de bril zo gunstig mogelijk zal uitvallen. In de meeste ziekenhuizen maken de oogchirurgen gebruik van ‘phaco-emulsificatie-apparatuur’ om de troebele lens te verpulveren door geluidsgolven en op te zuigen. Dit kan door een wondopening van 3 tot 5 mm. In uitzonderingsgevallen wordt de lens verwijderd door een grotere wondopening van 12 tot 15 mm. De kunstlens wordt ingebracht en word op z’n plaats gehouden door twee veertjes die aan
de binnenwand van iris blijft zitten. Beide technieken hebben hun voor- en nadelen maar leiden uiteindelijk tot hetzelfde resultaat. Het sluiten van het wondje gebeurt met zeer dunne hechtingen die later meestal niet meer verwijderd hoeven te worden. Vaak is hechten niet nodig. Na de ingreep
Na de ingreep worden oogdruppels en zalf toegediend en wordt een verband met een beschermend kapje op het oog gezet.
De dag na de operatie wordt het oogverband verwijderd en controleert de oogarts het oog. De assistent maakt de poliklinische controle-afspraken. Het tijdstip van ontslag is uiteraard afhankelijk van het verloop van de operatie en de algemene conditie van de patiënt. De patient krijgt een druppelschema mee voor de oogdruppels die hij/zij ook voor de operatie al gebruikte.




Periode van herstel
De eerste dagen na de operatie is het zien meestal niet optimaal. De verzorging van een geopereerd oog geeft weinig problemen. Gedurende de eerste weken moet het oog regelmatig worden ingedruppeld. Geleidelijk wordt de frequentie hiervan verminderd om rond de vierde tot zesde week te stoppen. Meestal wordt het oog de eerste week na de ingreep 's nachts bedekt met een harde oogdop. Bij een grotere operatiewond moet men hier iets langer mee doorgaan. Over het algemeen wordt er één tot drie weken na de ingreep een definitieve bril voorgeschreven. Bij een grotere operatiewond (12 tot 15 mm) wordt hiermee minstens twee maanden gewacht. Dit heeft te maken met het genezingsproces dat bij een grotere wond langer duurt.

Risico's
Zoals alle operaties heeft ook een cataract-operatie een zeker risico, dit risico is relatief klein. Zonder operatie zal het zicht bijna zeker minder worden. Bij minder dan 1% van de geopereerde patiënten is het gezichtsvermogen na de operatie blijvend slechter ten gevolge van een complicatie tijdens of na de operatie. Tijdelijke ongemakken of voorbijgaande gezichtsstoornissen komen veel frequenter voor, bij ongeveer 5% van de geopereerde patiënten. Dit kan meerdere oorzaken hebben: het hoornvlies kan vervormd, verdikt of vertroebeld zijn. In de pupil kunnen minimale lensresten achtergebleven zijn. Ook het netvlies kan een voorbijgaande afwijking hebben door een zwelling in het centrum van de oog. Sommige van deze problemen zijn niet te vermijden, een deel ervan is zelfs onvoorspelbaar.

Nastaar of secundair cataract
Bij de cataractoperatie wordt de kunstlens in de eigen kapselzak geplaatst, nadat de vertroebele lensinhoud is verwijderd. Op deze manier zorgt het lenskapsel voor een duurzame ophanging van de nieuwe lens, precies achter de pupilopening.
Als het oorspronkelijke kapsel troebel wordt spreekt men van nastaar. Men kan nastaar op verschillende manieren behandelen. Zelden is een kleine poliklinische chirurgische ingreep nodig, in de meeste gevallen kan men gebruikmaken van een laserapparaat, de YAG-laser. Hiermee wordt een deel van het kapsel geopend. De behandeling is pijnloos en duurt enkele minuten.
Hoewel nagenoeg onschadelijk, is ook deze procedure niet geheel vrij van risico. Daarom wordt de laserbehandeling slechts toegepast als er een duidelijke verslechtering van het gezichtsvermogen door nastaar is vastgesteld.

Tot slot
Cataract kan alleen operatief worden behandeld. De bewering dat men met 'laserstralen' een cataractoperatie kan uitvoeren is onjuist.
In welk stadium de operatie plaatsvindt is meestal niet belangrijk, men kan alles rustig voorbereiden en de periode uitkiezen die het beste schikt.
Als er verder geen oogafwijkingen zijn, is het resultaat van de operatie zeer bevredigend.
Een eventuele definitieve bril wordt pas na enige weken voorgeschreven. In uitzonderlijke omstandigheden zal het onmogelijk of ongewenst zijn een kunstlens te plaatsen. Dit is afhankelijk van de bouw van het oog zelf maar ook van het verloop van de operatie. Een tweede, zogenaamde secundaire implantatie wordt soms later uitgevoerd als het niet mogelijk of wenselijk bleek dit in één keer te doen. Alles wijst erop dat de tijd geen invloed op het materiaal van de kunstlens heeft. Dit is de reden waarom in sommige oogcentra ook bij kinderen kunstlenzen worden geïmplanteerd. Tot nu toe is na meerdere honderdduizenden lensimplantaties nog geen geval van afstoting.