Alfred Bernhard Nobel

Alfred Bernhard Nobel werd op 21 oktober 1833 geboren te Stockholm. Zijn ouders waren arm. Zijn vader, Immanuel Nobel, was architect, maar vooral uitvinder en daardoor meestal platzak. Kleine Alfred, die zwak en ziekelijk was, overleefde zijn kleutertijd alleen door de goede zorgen van moeder Andriette. Toen hij negen jaar was, kon hij zelfs een jaar naar school. Daar was hij direct de beste van de klas. Zijn pa was naar Rusland verhuisd om zijn schuldeisers te ontlopen. Intussen had vader Nobel (in Rusland)de belangstelling weten te wekken voor de uitvinding waarvoor de Zweedse regering geen interesse had: een landmijn, gevuld met buskruit - de enige bekende springstof in die tijd. Hij begon in St. Petersburg een technisch bedrijfje. In 1842 kon hij zijn vrouw en kinderen per postkoets laten overkomen en zijn schulden in Zweden afbetalen. De zaken gingen steeds beter en al gauw leverde het bedrijf o.a. stoommachines en ijzeren onderdelen voor de eerste spoorlijn en de eerste stoomboten. Er was geld om de zoons privé onderwijs te laten geven door beroemde geleerden. Alfred leerde o.a. Russisch en scheikunde. Op zeventienjarige leeftijd maakte hij een lange zwerftocht door West-Europa en Amerika. Toen hij twee jaar later terug kwam sprak hij vloeiend Frans, Duits en Engels en wist hij vrijwel alles van wat toen bekend was van natuur- en scheikunde.
In 1853 brak de Krim-oorlog uit. Immanuel Nobel verkocht hierdoor grote aantallen land- en zeemijnen totdat het overlijden van tsaar Nicolaas I tegen het einde van de oorlog in 1856 een einde maakte aan zijn welstand. De nieuwe Russische regering annuleerde in één keer alle bestellingen en Immanuel ging weer eens failliet. Berooid keerde hij terug naar zijn vaderland, even arm als 20 jaar geleden.
In Zweden ging bij op zoek naar een krachtiger springstof om zijn mijnen te verbeteren. Alfreds leermeester in St. Petersburg had al gewezen op de explosiviteit van de olie die in 1846 door Sobrero ontdekt was: nitroglycerine. Maar omdat deze olie zeer schokgevoelig bleek, was de stof eigenlijk te onbetrouwbaar om mee te werken. Vlak bij zijn huis in Stockholm bouwde vader Nobel met geleend geld een nitroglycerine-fabriek. Door buskruit met 10% nitroglycerine te vermengen wist hij een krachtiger springstof te verkrijgen voor zijn mijnen. Het gezin en de buren leefden in die tijd letterlijk op een kruitvat.
Alfred Nobel, die in 1863 bij zijn vader in de fabriek kwam werken, zocht een veilige manier om nitroglycerine te ontsteken. Hoe moeilijk dat was, bleek in 1864. Toen explodeerde de hele fabriek. Onder de vijf doden was ook zijn jongere broer Emil, die bij het experiment had geholpen. Broer Robert gaf Alfred vanuit Rusland de raad zo spoedig mogelijk een eind te maken aan zijn vervloekte uitvinders-loopbaan, waar toch alleen maar ongeluk van kwam. Maar Alfred ging verder met experimenteren. De buren maakten bezwaar tegen herbouwen van de fabriek en het gemeentebestuur gaf daarvoor dan ook geen toestemming. Daarom richtte Alfred op een boot een laboratorium in. Midden op een groot meer voerde hij zijn verdere experimenten uit. En met succes! Met een aparte kleine springlading - een slaghoedje - wist hij de ontsteking van nitroglycerine te beheersen en hiermee het gebruik van nitroglycerine als springstof mogelijk te maken.
Bij het verlaten gehucht Vinterviken bouwde Alfred Nobel een springstoffabriek. De geproduceerde springstof met ontsteking werd over de gehele wereld verkocht en gebruikt. De naam Nobel werd een begrip. Amerikaanse concurrenten gaven zelfs de vestigingsplaats van hun fabriek de naam "Nobel" om "echte Nobel-springstof' te kunnen leveren. Helaas vonden er ook veel ongelukken plaats. De springolie werd door onwetendheid vaak verkeerd gebruikt, bijvoorbeeld om schoenen te poetsen, lampen te vullen of wagens te smeren. Dergelijke fouten werden zelden vaker dan één keer door dezelfde persoon gemaakt... Soms ging het ook wèl goed: Alfred vertelde zelf hoe hij eens, toen hij na een lange winter door zijn voorraad nitroglycerine heen was, met een houweel de vast geworden nitroglycerine (het wordt vast bij 4°C) uit grote vaten had gebikt.
Ondanks zijn zwakke gezondheid richtte Alfred Nobel in vele landen springstoffabrieken op. Hij was hiervoor veel op reis. Al snel was hij miljonair, maar een eigen kantoor of secretaris had hij niet. Al zijn brieven schreef hij zelf, met de hand. Er waren dagen dat hij wel 30 brieven schreef. Elke briefschrijver kreeg bovendien antwoord in de eigen taal. In 1891 vestigde hij zich in San Remo in Italië, waar hij tot zijn dood bleef experimenteren. Hij onderzocht naast springstoffen o.a. legeringen van lichte metalen, de bereiding van Natrium en Kalium door elektrolyse en de bereiding van kunstzijde. Toen hij in 1896 hartklachten kreeg, werd hem als medicijn nitroglycerine voorgeschreven, de stof waar hij zijn leven lang mee gewerkt had. (Nitroglycerine in lage dosering wordt overigens nog steeds gebruikt bij hartkwalen). Op 10 december 1896 stierf Alfred Nobel aan een hersenbloeding.
De grootste ontdekking die nobel deed was die van de dynamiet ofte wel het gecontroleerd gebruik van nytroglycerine. Net voor hij stierf vond hij eigenlijk de nytroglycerine niet zo n goede uitvinding, omdat hij er de mensen kwaad mee aan deed. O.a. bomaanslagen. Daarom riep hij zelf een prijs uit die hij naar zich zelf noemde, DE NOBELPRIJS. De som geld die daar bij wordt uitgereikt dat is de jaarlijkse rente over zijn kapitaal dat hij naliet bij zijn overlijden. Dus omdat hij zijn naam wou zuiveren liet hij een kapitaal naar voor iedereen die als genie wordt bekroond.