Een pil, die begint met 7 gulden en niemand weet waar het eindigt
De voor- en tegenargumenten van rekeningrijden

Een warme zomerdag, het is het jaar 2005. De wegen staan stampvol. In de auto is het snikheet. Lange files zijn de dagelijkse werkelijkheid, lange files waarvoor je moet betalen om er in te mogen staan…
Dit is zoals rekeningrijden wordt voorgesteld door de meerderheid van de Nederlandse bevolking. Maar zal de werkelijkheid er zo uitzien? Zal de invoering van rekeningrijden files verminderen of juist niet?

In 2001 zal rekeningrijden ingevoerd worden op de Nederlandse autowegen. Rekeningrijden wil zeggen dat alle personenauto's, motorfietsen en vrachtauto's, die tussen 6.00 uur en 10.00 uur de tolpoorten passeren belasting moeten betalen. Het volle tarief bedraagt
f 7,- per passage. Elektronisch afrekenen is ook een mogelijkheid. De kosten bedragen dan f 5,- per passage. Weggebruikers zullen echter dan wel een transponder, een speciaal apparaat vergelijkbaar met een chipapparaat, achter de voorruit moeten plaatsen.


De obu, het chipapparaat dat contact zoekt met het heffingspunt en dan een bedrag van f 5,- afschrijft.

De overheid wil rekeningrijden invoeren om de files te verminderen en om de weggebruikers te stimuleren om te gaan nadenken over alternatieve vormen van vervoer. Voorbeelden hiervan zijn


carpoolen, openbaar vervoer en thuis werken (telewerken). Met de invoer van rekeningrijden hoopt het ministerie dat het verkeer beter gespreid wordt over de dag, dat de verkeersdrukte tijdens de spits minder wordt en dat dit als gevolg heeft dat de mobiliteit op de Nederlandse wegen zal verbeteren.

Een soepele doorstroming van het verkeer schept een betere investerings- en vestigingsklimaat. Het NEI, Nederlands Economisch Instituut, berekende dat rekeningrijden de samenleving zelfs winst zou kunnen opleveren. Rekeningrijden heeft volgens de overheid nog een positief effect: er zal minder schade zijn aan het milieu. Dit komt voor een deel doordat het fileverkeer minder vaak hoeft op te trekken. Rijdende voertuigen veroorzaken namelijk minder uitstoot van broeikasgassen dan stilstaande of langzaam rijdende. Verder zullen sommige ritten niet meer gemaakt worden.

Er zijn veel mensen tegen de invoer van rekeningrijden. Uit recente opiniepeilingen blijkt dat 78 procent van de Nederlanders tegen rekeningrijden is. Zo ook de ANWB met 3,5 miljoen leden. ANWB-directeur Nouwen zegt over rekeningrijden: "Het is een van de pillen voor de patiënt waarvan wij zeggen dat het de verkeerde is."

De ANWB is van mening dat rekeningrijden de files niet zal verminderen. Het merendeel van de mensen dat 's ochtends met de auto naar het werk moet heeft geen andere keus. Door de groei van de bevolking en dus ook werk zal het woon-werkverkeer blijven toenemen en juist niet afnemen.

Een tweede reden waarom de ANWB tegen is, is omdat er geen reëel alternatief wordt geboden. De automobilisten die de spits kunnen mijden, doen dit al. Ook zou het openbaar vervoer een grote toestroom van mensen niet kunnen verwerken.

Als derde argument noemt de ANWB dat de last voor de forenzen kan oplopen tot
f 2000,- per jaar. Hierdoor zullen vooral forenzen met een lager inkomen achteruitgaan in koopkracht met de nodige gevolgen voor de economie.

Het tolsysteem kost 1,5 miljard. Bewijzen, dat dit systeem goed zal functioneren, zijn er niet. Verder wil de overheid niet garanderen dat de invoer van rekeningrijden succes heeft. De ANWB vreest dat als rekeningrijden geen succes heeft en de files niet zullen verminderen de overheid de heffingen zal verhogen.

Behalve hoge heffingen zal ook de kentekenfraude toenemen. De overheid heeft voorgesteld om andere fraudebestendige kentekens te laten maken, maar de ANWB is ook hier tegen, want dit is voor de automobilist weer een extra last.


Alle heffingspunten in de buurt van Amsterdam aangegeven met een rode stip.

Om te voorkomen dat automobilisten sluiproutes nemen, wordt ook op de lokale wegen rekeningrijden ingevoerd. Hierdoor zullen mensen ook moeten betalen voor een ritje naar de crèche, school of huisarts, naar zeggen van de ANWB.

Voor ANWB betekent rekeningrijden dus eigenlijk niets anders dan betalen om in de file te staan.

Naar onze mening moet rekeningrijden niet worden ingevoerd. Uit een test in Duitsland in 1995 bleek dat de techniek nog niet aan alle noodzakelijke betrouwbaarheidseisen kon voldoen. Het elektronisch afboeken van de chipkaart verliep redelijk, maar het 'volgen' van de voertuigen tijdens het betalen bleek nog voor verbetering vatbaar. Latere testen in Engeland gaven op dit punt een verbetering te zien. Inmiddels is dit voorjaar in Singapore het systeem ERP (Electronic Road Pricing) in bedrijf genomen dat sterke gelijkenis vertoont met het beoogde systeem in Nederland. Ook in Singapore heeft het systeem uitsluitend tot doel de doorstroming te bevorderen. De chipkaarten van de Nederlandse banken werken echter trager, waardoor onze systemen geschikt gemaakt moeten worden voor een langer durende afwaardering.

Ook wordt in Nederland de mogelijkheid geboden om achteraf door middel van kentekenregistratie te betalen. Het Nederlandse systeem is daarom complexer.
Of dit complexere systeem te realiseren valt zonder fouten is nog niet duidelijk. De techniek gaat vooruit maar of dat snel genoeg gaat is nog maar de vraag.

In ieder geval is in Duitsland gebleken dat het rendement laag was. De files verminderden weinig tot niets en de kosten bleken hoger dan de opbrengsten.

Het voorstel van rekeningrijden ligt nu bij de Tweede Kamer. Of het wetsvoorstel een meerderheid krijgt dat is alleen maar gokken. De partijen PvdA (45 zetels), D'66 (14 zetels) en GL (11 zetels) zijn voor de invoer. VVD(38 zetels), CDA (29 zetels), KR (8 zetels) en SP (5 zetels) zijn tegen de invoer. Waarschijnlijk zal rekeningrijden dan ook worden afgekeurd met de kleine meerderheid van 10 stemmen.


Of rekeningrijden nu toch de werkelijkheid wordt, zullen we wel zien. In ieder geval kunnen we nu genieten van het geruzie tussen de ANWB en het ministerie van Verkeer en Waterstaat.

Wie meer wil weten over rekeningrijden en andere maatregelen om het wegverkeer in Nederland in goede banen te leiden, kan terecht bij:

· De postbus 51 Informatielijn
Tel. 030-2840784
· Het Mobilion in Utrecht, een permanente tentoonstelling over de bereikbaarheid van Midden-Nederland
Tel. 030-2840784
· Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
www.minvenw.nl
· De ANWB
www.anwb.nl