Lenin: Rusland
1.1 Kenmerken Karl Marx-idee:
? Ellende in het leven werd veroorzaakt door het kapitalisme
? Bezitters van productiemiddelen moesten er van worden beroofd
? Klassenstrijd vond plaats
? Als er geen kapitalisme meer was en de productiemiddelen waren gemeenschappelijk bezit, dan was er weer een menselijke samenleving
? Men doet niet vrijwillig afstand van de productiemiddelen
? Revolutie (oktoberrevolutie)
? Van start in west-europa, opkomst van industrie, dus veel arbeiders die een revolutie konden ontketenen.

Nieuwe economische politiek:
Vertraging van het ontkapitaliseren 1921
Oude situatie:
? Fabrieken en banken waren staateigendom
? Grootgrondbezit was onder kleine boeren verdeeld
? Staat bepaalde wat en hoe er geproduceerd werd (tegen Marx in: staat sterft af, is slechts tijdelijk)
Nieuwe situatie:
? Lenin gaf boeren meer vrijheid om producten zelf te verhandelen
? Kleine bedrijfjes mochten hun gang gaan zonder overheidsbemoeienis
? Betrekkelijke vrijheid Russische burgers, kunstenaars, schrijvers konden publiceren wat eerst verboden was.
? Politiek macht bleef stevig in de handen van de bolsjewieken

Stalin:
Plannen van Stalin
? Communistisch bolwerk, zou op den duur de westerse kapitalistische landen voorbijgaan, dit kan alleen met een goede industrie
? Industrialisatie, de boeren waren het slachtoffer
? Boeren moesten zorgen voor goedkoop voedsel voor Russen, lage prijzen, lage lonen, export levert kapitaal op
? Planeconomie (plan voor de komende vijf jaar, wat er wenselijk en mogelijk was)
? Zware industrie - machinefabrieken - hoogovens en scheepswerven kregen absolute voorrang
? Arbeiders werkten veel meer, maar kregen evenveel salaris en hadden even weinig rechten, zij staakten niet want volgens de propaganda leverden ze geweldig werk en moest het zo.
Vijfjarenplannen waren groot succes, eerste jaar niet, maar de volgende jaren een goede basis voor een sterke industrie

Collectivisatie landbouw:
Boeren hadden niet veel trek meer om mee te werken voor de staat.
? Grondbezit van de vroegere landeigenaren was door en onder verdeeld bij de boeren
? Particulier grondbezit was niet mogelijk bij het communisme
? Collectivisatie
? Kolchozen (collectieve boerenbedrijven)en sovchozen (staatsboederijen)
? Grote terreur om de collectivisatie voor elkaar te krijgen
? Concentratiekampen, Koelakken (rijke boeren met veel knechten, gevangenen die werden ingezet bij gravenvan kanalen etc.)
? Koelakken weigerden mee te werken
? Hongersnood, Stalin hield vol, nog ergere situatie,
? Nooit is de landbouw nog op het rechte spoor gekomen, het was totaal ontwricht.

1.2 Duitsland van democratie naar dictatuur:
verschillen Rusland en Duitsland
Rusland Duitsland
Agrarisch Geïndustrialiseerd
Doema Parlementsysteem
Niet Grote verliezer wo1

Vrede van Versailles:
? Duitsland verloor grondgebed
? Geen leger van betekenis
? Schadeloosstelling betalen
? Geen lid van de volkenbond (wel in 1926)
? De nieuwe regering van Duitsland noemde het Republiek van Weimar en probeerde de verplichtingen van het verdrag van Versailles waar te maken.
? 1929 crisis in Amerika, werkt door in Europa, verdrievoudiging van de werkloosheid.
? Republiek van Weimar lukte het niet de crisis te bestrijden, men kreeg minder vertrouwen in de regering.
? Hitler makte hier gebruik van en beloofde veel
? Verbrak verdrag van Versailles
? Geen werkloosheid meer

Kenmerken fascisme:
? Sterke man als leider
? Democratie was een hinderpaal
? Individuele belang was totaal ondergeschikt aan de staat
? Sterke nationalistische instelling
? Grondige hekel aan communisme
? Fascisme is agressief en ondemocratische leer
Duitse variant nationaal-socialisme, met rassenleer, eigen ras (Germaan) is superieur, Slavische volken (dienen), joodse ras allerinferieurste.

NSDAP
Pakte zijn kans toen een half blinde Marinus van der Lubbe, stichtte brand om een signaal te geven tegen het nazi gevaar. De nazi's gaven dit als een communistisch complot weer in Duitsland. De noodtoestand werd afgekondigd. Toen er verkiezingen waren op 5 maart stemden kiezers massaal op de NSDAP. 44%. Hitler kon zijn gang gaan. Communistische leden mochten hun zetels niet innemen n andere parlement leden warend doodsbang voor het rode gevaar. Hitler gaf zichzelf voor 4 jaar de onbeperkte macht. Het Derde Rijk was van start gegaan.
Einde werkloosheid: de beloftes werden waargemaakt door de NSDAP. Bijna iedereen had weer werk. Alleen Duitsland zat erg in de schulden. Hitler deed er niets aan. Maar wenst onafhankelijke import. Alles wat Hitler deed om Duitsland economisch te helpen had altijd een militaire reden. Hitler wilde uitbreiding van het Derde Rijk. De oorlog was "nodig" om het financiële bankroet te laten verdwijnen.

2.1 Hitler en Stalin aan de macht:
Sovjetunie onder Stalin:
Stalin wilde een nieuwe generatie aanhangers en had wantrouwen, de oude wisten namelijk dat Stalin helmaal niet zo'n grote rol gespeeld had in 1917. Hij ging zuiveren. Veel mensen waren tijdens de zuiveringen naar concentratiekampen gebracht of doodgeschoten. Het was verloederd.
? De Sovjetunie zou een paradijs worden, een betere en rechtvaardige samenleving. Waar het was allemaal voor niets geweest. De communistische partij werd een bolwerk van onderdrukkers en profiteurs.
? De partijleden waren rijk maar de gewone mens leefde in armoede. Ook bleven e traditionele machtsverhoudingen bestaan.
? Na 1917 werden mannen en vrouwen gelijkwaardig verklaart, maar de mannen bleven de baas.
? Vrouwen mochten wel mannenwerk doen maar geen hoge bestuursposten betreden.
? Het aantal analfabeten teruggebracht, maar je maakte alleen kans op een universitaire opleiding als je ouders had die rijk waren of in de partij zaten.
? Er geen sprake van vrije meningsuiting of drukpers of op het gebied van kunst.
? Inwoners werden gehersenspoeld met eenzijdige berichtgeving en indoctrinatie van propaganda.
? Stalin heeft het idealisme van de revolutionairen gebruikt om voor zichzelf een dictatuur op te stellen.
Dit was makkelijk vol te houden:
? Hitler's machtsovername
? Dreiging van nationaal-socialisme zorgde voor drang tot gelederen te sluiten
Koude oorlog: Nadat Duitsland de Sovjetunie was binnen gevallen waren de russen uiteindelijk de overwinnaars, zij bereikten als eerste Berlijn. N a de WO2 wilde Stalin de machtspositie niet kwijt, overal kwamen communistische regeringen aan de macht

Destalinisatie:
Chroetsjov was de opvolger van Stalin, nadat hij overleden was in 1953. De Sovjetunie hoopte op een mildere toekomst. Chroetsjov beschuldigde Stalin van machtsmisbruik en verweet hem het maken van vele fouten, o.a. tegenstandervernietiging. Maar de destalinisatie bleef halverwege steken. Brezjnev de opvolger van Chroetsjov, wilde de Sovjetunie zoveel mogelijk bij het oude laten. Pas toen Gorbatsjov de opvolger was nadat Brezjnev opverleden was in n1984, veranderde er veel.
? Glasnost, werkelijke weg naar democratie
? Perestrojka, samenleving en economie werden grondig hervormd
Gorbatsjov heeft het niet gered, in 1991 werd de sovjetunie ontbonden in zelfstandige republieken.
Jeltsin veranderde de economie van een geleide economie naar een vrije markt economie. Sommige russen kregen het beter, maar de meeste slechter.

2.2 Het derde rijk van Hitler: ,/B>
Na de machtsovername in 1933 door de nationaal-socialisten werd de Duitse bevolking rijpgemaakt voor een totaal nieuw bewind.
? Voorstanders
? Niet enthousiast maar uit wanhoop zodat de crisis ooit zou stoppen
? Fel tegen, mar te weinig kracht om het gevaar te weren.
Vanaf 1933
? Tegenstanders werden naar concentratiekampen gebracht door de Gestapo voor heropvoeding.
? De rechterlijke macht werd naar de nazihand gezet, alles vanuit een nationaal-socialistisch oogpunt veroordelen.
? Apart ministerie van propaganda beheerst de propaganda
? Reichskulturkammer hield toezicht op Duitse kunstenaars. Kunstenaars mochten alleen kunst maken met lidmaatschap. Alleen raszuiverheid en politieke betrouwbaarheid konden je aan zo'n lidmaatschap helpen, of je goede kunst of slechte kunst maakte gaf niets.
? In het onderwijs veranderde ook veel, vakken als geschiedenis en biologie kregen een sterke invloed van de nationaal-socialistische leer in zich.
? Hitlerjugend en de Bund Deutche Mädel waren min of meer verplichte organisaties voor jongeren. Ze werden klaar gemaakt voor de dienst of voor huisvrouw. De vrouw mocht absoluut niet emanciperen.

Hitler en Rosenberg dachten dat het christendom uit zichzelf wel zou afsterven. Wat moesten ze met een geloof dat uit gaat van rechtvaardigheid, naaste liefde en respect voor mensen? De Führer sloot uit tactische overwegingen een concordaat met de paus en de Duitse bisschoppen aan zich te binden.

Jodenhaat en rassenleer:
Volgens Hitler kon het Duitse volk niet leven als er nog steeds Joden in Duitsland waren. Hitler's antisemitisme was geen uitzondering.
? In de neurenbergerwetten waren huwelijken met Joden of tussen Joden verboden, als ze bestonden werden ze ontbonden. Vermenging van rassen zou leiden tot verzwakking van het sterkste ras.
Het arische ras stond bovenaan en het Joodse onderaan. De ideale Duitser had blond haar, blauwe ogen, groot van gestalte en een hoog voorhoofd.
? In de kristalnacht werden alle joodse eigendommen verwoest. Deze pogrom was een reactie op de dood van een Duitse ambassadeur, vermoord door een Poolse Jood.
De jodenhaat paste bij het nationaal-socialisme, het onderscheidde zich van het fascisme.

2.3 De totalitaire staat:
In communistisch Rusland en nationaal-socialistisch Duitsland ontstond een dictatuur.
? Individu is ondergeschikt aan het collectief
? Belang van de groep staat boven dat van de enkeling
? Rol van de leider is overheersend, soort substituut voor God.
? Kent een eenpartijstelsel, een afkeer van de parlementaire democratie.
? Verkiezingen worden gehouden om te demonstreren hoe eengezind het volk is.
? Massamedia staan volkomen in dienst van de staat en bedrijven schaamteloze propaganda voor het regime.
? De jeugd wordt volledig geïndoctrineerd
? Veel aandacht voor uiterlijk vertoon, militaire parades, fakkeloptochten
? In de beïnvloeding wordt de ideologie voorgesteld als juist, en krijgt bijna een godsdienstige lading. Een sterk geloof in verlossing van kwaad dmv absolute trouw aan leider en leer. Het kwaad is òf het communisme òf kapitalisme òf het internationale jodendom of een combinatie. Hakenkruis of sikkel met hamer zijn een soort cultus.
? Geheime politie zorgt dmv willekeurige arrestaties voor geheimen processen, deportaties en concentratiekampen voor ijzeren handhaving.
? De onderdanen leven in angst.
Een totalitaire staat hoeft niet persé fascistisch te zijn, maar het fascisme heeft alles in zich dat zich maakt tot een totalitaire staat.

De theorie van het communisme, Marx, vindt het tegenovergestelde van de totalitaire staat.
Marx wilde alle ongelijkheid tussen mensen laten verdwijnen omdat alle productiemiddelen van iedereen zijn. Iedereen zou werkelijk mens worden. Marx had wel voorspeld dat dit gepaard zou gaan met een klassenstrijd tussen kapitalisten en proletariërs. Er zou dan onvermijdelijk een revolutie komen. Het kapitalisme zou afsterven na de revolutie. Maar eventueel moest de staat een grote rol krijgen en dan weer afsterven. Dan was er geen staatsmacht meer nodig volgens Marx. De nationale staat en het kapitalisme zouden van de aardbodem verdwijnen.

Nationalisme en avontuur:
De fascisten voegden nog wat toe aan de totalitaire staat. Het nationalisme, de eigen natie, het volk ging boven alles. Fascisten tonen een afkeer van intellectautisme. Mannen van daad.
Fascisten waren meer tegen denkbeeldige stromingen dan ervóór. Ze verafschuwde het liberalisme, het legde te veel nadruk op de rechten van het individu, de macht van de staat en de kracht van het volk als collectief verzwakte. Ook had (mussolini) geen goed woord over voor de socialisten en het communisten. Zij legden te veel nadruk op gelijkwaardigheid van de mensen zowel binnen als buiren het eigen land en waren daarmee tegenstanders van het nationalisme. De kwaadaardigste variant van het fascisme was het Duitse nationaal-socialisme, onderscheidde zich door het racisme.

Nederland, een klein democratisch land:

In Duitsland liepen steeds meer nazi's rond en in de Sovjetunie bleef de communistische terreur aan de deuren kloppen. In het einde van 1918 kreeg Nederland met iets te maken dat op een revolutiepoging leek. Troelstra de leider van de SDAP, liet zich meeslepen met wat er in Duitsland was gebeurd. Hij volgde de gebeurtenissen in Rusland waar de communisten in 1917 de macht hadden gegrepen. In die tijd dachten velen dat het kapitalisme in west-europa ook vervangen zou worden door het communisme of het socialisme. Troelstra koesterde die gedachte als een droom. Op 11 november 1918 eiste Troelstra de macht op voor de arbeidende klasse. Zijn eigen partij en de vakbeweging steunde hem niet, zij voelde niets voor een revolutie.

3.1 een verzuilde samenleving:
Deze blunder had vele gevolgen voor de ontwikkelingen in Nederland na 1918.
? SDAP zou buiten de regering worden gezet in1939, het werd nu helemaal gezien als een onbetrouwbare partner.
? De gebeurtenissen in 1918 zouden de sociale hervormingen verhaasten, de verbeteringen van werk en levensomstandigheden
? 1919 wet voor achturige werkweek (men kreeg het beter maar je met het niet zien als geweldige verbeteringen)
? 1919 ouderdomswet en invalidewet

Verzuild:
In het interbellum, de tijd tussen de twee wereldoorlogen, was Nederland sterk verzuild.
Er waren vier zuilen:
? katholieke
? protestantse
? socialistene en liberalen
? neutrale zuil van de liberale, waren tegen de verzuiling

Partijen en aanhang:
Door de verzuiling was er een gefragmenteerde samenleving. Mensen uit verschillende zuilen gingen niet met elkaar om. Alleen de elites van het volk spraken me elkaar, zij moesten tenslotte het land besturen, en geen enkele partij had de meerderheid. Er waren drie confessionele partijen die de dienst uitmaakten.
? Katholieke RKSP veel stemmers in het zuiden
? Protestantse ARP de meeste politiek invloed samen met de CHU
? Protestantse CHU

RKSP:
? Stemmers (boeren en in het zuiden
? Gesteund door vijf bisschoppen
? Verbood lidmaatschap van anarchistische of socialistische verenigingen op straffe van onthoudingen en sacramenten en waarschuwde voor het lezen van neutrale kranten
? Leiding bestond uit adellijke personen of leden van de gegoede burgerij.
? Veel invloed hadden Ruys van Beerenbroek, Romme en fractieleider Nolens.

ARP:
? Aanhangers warend de kleine luiden, gereformeerde arbeiders, boeren en winkeliers
? Leider was boerenzoon Hendrik Colijn, directeur Bataafse petroleum maatschappij (Shell), vijf keer minister president, grote zakencarrière achter de rug.

CHU:
? Aanhang was overwegend Nederlands hervormd, mensen uit beter kringen
? De Geer was de belangrijkste man, leidde twee keer het kabinet

Socialisten: vormden de tweede partij qua aanhang maar was tot 1939 uitgeschakeld. Dit kwam niet alleen door de blunder maar ook door bepaalde standpunten van de partij
? Voorstander van ontwapening en streefde naar onteigening van een deel van het grondbezit en naar nationale fabrieken, mijnen en banken.
? Aanhang waren arbeiders en intellectuelen.
? Leiders waren Troelstra en Albarda

Communisten:
CPH vernaderde in CPN
? Steun van de arbeiders
? Meer dan vier zetels nooit gehaald

Liberalen:
Vrijzinnige democratische bond was progressief
De vrijheidsbond, liberale staatpartij, was meer behoudend.
? Aanhang bij de gegoede burgerij en werkgevers
? Belangrijke man was Oud, die leidde van 1933-1937 het ministerie van financiën.

NSB (nationaal-socialistische beweging):
1931, er ontstond in Nederland een nieuwe partij. De enige fascistische partij in Nederland
? Belangrijke man van Mussert
? Stond voor een krachtige regering die slecht adviezen zou krijgen van het parlement,
? Minister-president laten benoemen
? Koningin ontslaan
? Sterk leger, sterke vloot en hechte veel waarde aan koloniaal bezit.
? Keerde zich vel tegen het rode gevaar (Mussert of Moskou)
? Aanhang in maatschappelijke lagen, rijke Nederlanders en arme boeren.
? Hoopte net zoveel aanhang te krijgen las in Duitsland en Italië

3.2 Crisisjaren en crisisbeleid;
Tijdens de WO2 bemoeide de regering zich veel meer met de economie dan gebruikelijk was. Ze waren dan wel niet betrokken bij de oorlogen maar hadden er wel last van.
? De geallieerden garanderen dat goederen die overzee naar Nederland werden vervoerd niet doorverkocht zouden worden aan Duitsland.
? Invoering van bonnenstelsel, zodat voedselvoorraden zo eerlijk mogelijk werden verdeeld

Omdat de economisch liberalisme weer terug kwam was het optimisme zeer groot. Maar na 1920 zakte de economie weg en ontstond er sociale ontrust. Wie gestreden had voor loonsverhoging moesten in 1920 knokken tegen loonsverlaging. Gevolgen slecht economie:
? Stakingen bij de textiel fabrieken in Twente
Nadat het met de economie weer wat beter ging kwam er ook tijd voor vrolijke ontspanning.
De crisis kwam in 1930 aanwaaien, de werkloosheid liep weer op. Niet alleen de arbeiders waren er de dupe van maar ook de werkgevers, middenstanders en de boeren. De prijzen gingen omhoog en dit leidde tot verlies. Veel boeren gingen failliet.

Buikriemen strakker:
Het beleid in Nederland was tussen 1930-1933 erg hetzelfde gebleven en was een soort van liberaal. Er stond een vrij algemene opinie dat de economisch de crisis vanzelf wel weer zou overgaan, moest uitzieken. Niemand dacht dat deze crisis lang zou duren.
De kabinetten onder leiding van Colijn deden er weinig aan. Vel mensen waren werkloos, en dat was een schande, je was afhankelijk van de steun. Maar dat de overheid steun gaf was helemaal niet natuurlijk, het was een gunst. Als je jonger dan 21 was of ouder dan 60 kreeg je geen steun. Mensen die wel steun kregen moesten elke dag stempelen, het onderstreepte nogmaals je ellendige toestand. De steun mocht niet hoger zijn dan 65% van je loon. Als je spaarcenten had werd je gekort op de uitkering. Ook werd je gecontroleerd op uitgaven en klopte dat niet dan werd je gekort.
Er was wel een werkfonds waaruit openbare werken werden gefinancierd. Plannen om de economie een injectie van 200 miljoen te geven werden niet doorgevoerd.
Om het plan van de arbeid (wekloosheid bestrijden met openbare werken) te realiseren zou de staat in de schuldensteken en dat was niet mogelijk met een sluitende begroting. Het kabinet hield strak de gave gulden aan. Als laatste land zakte ze de koers van de gulden. Dit leidde tot een waarde vermindering van 20%, en een directe opleving van de economie. De werkloosheid daalde hierdoor ook. Maar in 1937 kreeg de economie in de VS een nieuwe terugslag en bedierf alles in Nederland.

Met gebogen hoofd:
Drie keer was er fel protest geweest tegen de crisis wegens loonsverlagingen of steunverlagingen. Mensen die staakten werden bedreigd met ontslag. Door het kabinet!
De muiterij en opstand werd met grof geweld onderdrukt. Door de hoge werkloosheid wilde Romme arbeid van vrouwen verbieden, dit werd niet aanvaard.

Crisis en politiek:
Even leek het of de NSB voordeel had bij de crisis. Maar de Weer Afdeling werd verboden, terreur bende van de NSB en het openbaar dragen van NSB uniformen. Hierdoor liep de aanhang terug van de NSB, maar ook doordat de partij een steeds meer racistische inslag kreeg. De Nederlander bleef trouw aan de politiek voorkeur, er waren maar kleine verschuivingen.

3.3 Communisme, fascisme of democratie:
Tegenover al deze totalitaire ideologieën stond een parlementaire democratie tegenover. Het Griekse idee van politieke gelijkheid bij iedere burger. Ondanks rangen en standen had west-Europa een nieuwe kans gekregen.
Reden voor: waarom Nederland als parlementaire democratie alles zo netjes bij het oude liet?
Was er dan niets bijzonders aan de hand?
? Verzuiling hield de Nederlanders vast in eigen kring, men stapte niet over
? Christelijk vakbewegingen kwamen op voor belangen van het volk
? Niet alleen overheid maar ook kerken en democratische partijen keerden zich tegen de NSB.
? Gehoorzaamheid aan de overheid werd als iets normaals beschouwt. Nederland was braaf en burgerlijk.

• Open in tekstverwerker
• Print

Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons weten door een reactie te geven.