Het sterrenbeeld Tweelingen

Latijnse naam: Gemini, mythologische figuur.
De Tweelingen (Gemini) waren in werkelijkheid halfbroers, Castor en Pollux. Ze hadden dezelfde moeder (Leda) maar verschillende vaders. Castor was een zoon van Tyndareus, een Spartaanse koning die van zijn troon werd gestoten maar later door Heracles werd gered. Zeus was de vader van Pollux. Zeus veranderde zich in een Zwaan en bezocht zo Leda in haar huwelijksnacht en aldus werd de tweeling geboren (om het gecompliceerd te maken: in werkelijkheid gaat het om twee tweelingen).
Opgemerkt moet worden dat Pollux ook een zuster had (dochter van Zeus en Leda). Deze knappe zus, Helena werd koningin van Sparta en was later aanleiding tot de Trojaanse Oorlog. Castor was een goed paardrijder en krijger. Eén van zijn leerlingen was Heracles. Net zoals Heracles behoren ook Castor en Pollux tot de Argonauten die samen met Jason op zoek gingen naar de gouden vloot.
De tweeling kwam al vee drijvende en meiden versierende de dag door. Tijdens zo'n drijftocht kreeg Castor ruzie met een neef van hem, Idas. Idas doodde hem. Zeus mikte met een bliksemschicht naar Idas en doodde hem zo ook onmiddellijk. Omdat Pollux een zoon van Zeus was, was hij dus ook onsterfelijk maar hij was zo verdrietig over het verlies van zijn broer dat hij hem achterna wilde de Hades in. Zeus werd getroffen door de liefde van Pollux voor zijn broer dat hij hen toestond om en een dag in de Hades te zijn en een dag op de Olympus. Later werden ze zij aan zij aan de hemel gezet.

Gemini is een groot en gemakkelijk te herkennen sterrenbeeld. Castor (a geminorum) heeft een visuele helderheid van magnitude 1,9 en staat op 52 lichtjaar van ons verwijderd. De ster is ongeveer tweemaal zo groot als onze zon en is dubbel. Pollux is iets helderder: magnitude 1,2 en staat 33,7 lichtjaar van de Aarde verwijderd. Het is een grote ster; ongeveer 6 maal zo groot als de zon. Castor en Pollux staan 4,5 graad uit elkaar en kunnen zo door waarnemers gebruikt worden voor het schatten van afstanden tussen andere sterren.
e Geminorum is een superreus die ruim 30 maal groter is dan de zon. De ster staat op 950 lichtjaar afstand maar de combinatie van grootte en visuele helderheid suggereert dat de ster slechts 190 lichtjaar van ons af staat.
z Geminorum staat op een afstand van 1200 lichtjaar en behoort tot de Cepheide-variabelen.
h Geminorum is een rode reus van vijftig zonsdiameters op een afstand van 280 lichtjaar. Het is een visuele dubbel- en veranderlijke ster.
Dubbelsterren
a Geminorum is een bekende dubbelster; de begeleider staat op 3,9". De visuele magnitudes bedragen 1,9 en 3,0. Er is wat onduidelijkheid over de periode maar schattingen komen in de buurt uit van 467 jaar. Het was de eerste dubbelster die als zodanig werd herkend. Dat was in 1802 door William Herschel. De begeleider, Castor B is tevens een spectroscopische dubbelster. De begeleider draait in drie dagen om Castor B heen. In feite gaat het om een zesvoudig systeem. Er is ook nog een rode dwerg, Castor C die langzaam rond Castor A en Castor B draait. De ster is ook nog variabel in is daarom ook bekend onder de naam YY Gem.
d Geminorum. De sterren hebben helderheden van magnitude 3,5 en 8,2. Ze staan 5,8" van elkaar. De periode wordt geschat op 1200 jaar. De begeleider is een oranje dwergster die in kleine telescopen moeilijk op te lossen is.
h Geminorum is een visuele dubbelster die alleen in grotere telescopen is de scheiden. De begeleider is van magnitude 8,8 en staat op 1,4" van de hoofdster.
Variabele sterren
z Geminorum is een Cepheide met een periode van 10,15 dagen. De helderheid varieert dan tussen 3,62 en 4,18. Eta Geminorum is een semi regelmatige veranderlijke met een gemiddelde periode van 232,9 dagen. De helderheid varieert dan tussen 3,2 en 3,9.
R Geminorum is een langperiodieke Mira-veranderlijke met een helderheidsverandering tussen magnitude 6,0 en 14,0. De periode bedraagt 370 dagen. Het eerstvolgende maximum wordt midden oktober 2000 verwacht.
Deepsky-objecten
Het enige Messier-object in Gemini is M35 (NGC 2168). Het is een open bolhoop die al in kleine telescopen goed zichtbaar is. De cluster ligt 2,5 graad ten noordwesten van h Geminorum. De cluster bestaat uit enkele honderden sterren die ongeveer 2500 lichtjaar van ons is verwijderd.
In Gemini vinden we ook de beroemde Eskimo-nevel (NGC 2392). De nevel staat op 10000 lichtjaar afstand en heeft een centrale ster van magnitude 10. Om de eskimo te kunnen herkennen is een grotere telescoop nodig. In kleine telescopen is alleen een blauwgroen object zichtbaar. In grote telescopen is ook het gezicht van de Eskimo zichtbaar: de ogen, neus, mond en de kraag van de muts zijn dan te zien. De kleine planetaire nevel is lastig te vinden: hij ligt op de denkbeeldige lijn tussen k Geminorum en l Geminorum. Trek een snijlijn van uit d Geminorum: net boven het denkbeeldige snijpunt van beide lijnen vinden we de Eskimo terug.