Afasie

Beschrijving
Wat is afasie?
Afasie is een taalstoornis. Sommige mensen met afasie begrijpen niet wat andere mensen zeggen. Anderen begrijpen wel alles, maar kunnen zelf weinig of niets zeggen. Of ze praten in onbegrijpelijke wartaal. Ze hebben vaak ook moeite met lezen en schrijven, met gebaren en met symbolische taal (zoals op verkeersborden). Tekeningen en foto's begrijpen ze wel goed.
Er zijn ook lichtere vormen van afasie. Mensen vergeten dan vooral veel woorden en hebben moeite met praten.
Sommige mensen met afasie merken niet dat er iets mis met ze is. Ze praten bijvoorbeeld onbegrijpelijk, maar horen dat zelf niet. Het is voor hen erg frustrerend dat andere mensen hen niet begrijpen.

Afasie is een gevolg van hersenschade. De beschadiging zit in het deel van de hersenen waar de taalfunctie zit. Afasie komt ook voor bij de ziekte van Alzheimer.

Afasie is nooit helemaal te genezen. Maar vooral in de eerste zes weken na het hersenletsel is met logopedie veel vooruitgang mogelijk. Ook krijgen patiënten taaloefeningen en leren ze hulpmiddelen gebruiken die de communicatie makkelijker maken.

In Nederland hebben zo'n 30.000 mensen afasie.
Informatie en contact
Patiënten- en belangenorganisaties afasie
Voor informatie over afasie, hulpmiddelen en oefenmateriaal kunt u terecht bij de Afasie Vereniging Nederland. Deze organisatie helpt mensen met afasie en hun familie. Ze kan u onder andere in contact brengen met andere mensen met afasie en hun familieleden. De regionale afdelingen organiseren bijeenkomsten voor mensen met afasie.

Mensen met afasie door een beroerte (CVA) kunnen daarnaast terecht bij de Nederlandse CVA-vereniging 'Samen Verder'.

Met vragen over diagnose of behandeling van afasie kunt u terecht bij de Stichting Afasie Nederland. Deze organisatie geeft ook informatie over afasie aan professionele hulpverleners.

2e versie

Afasie: het maakt je sprakeloos

“…hoe heet ’t toch weer eh…ja, je gebruikt eh… hoe heet dat? Kan je ook eten eh,… van die lekkere dingen… eh… sjol, sjok, nee net als…nee geen fruit en geen vlees, hoe heet het nou, die dingen… bij de koffie dus…” Dit is hoe een afasiepatiënt een gebakje beschrijft. Maar wat is afasie? Hoe ontstaat het? Welke bijkomende problemen kunnen er optreden? welke behandelingen zijn er? Hoe kun je met afasiepatiënten communiceren?

Afasie
Afasie is een taalstoornis. Er zijn vier verschillende soorten afasie. Bij globale afasie kan de patiënt bijna niet meer praten, heeft een slecht taalbegrip en kan niet lezen en schrijven. Een andere vorm is Broca afasie, hierbij spreekt de patiënt in telegramstijl, heeft moeite met de zinsbouw en het vinden van woorden. Wernicke afasie is een vorm van afasie waarbij de patiënt goed spreekt, maar het is inhoudsloos en het taalbegrip en het lezen en schrijven zijn gestoord. Ten slotte is er Amnestische afasie. Hierbij spreekt de patiënt met veel pauzes om het goede woord te zoeken.1

Oorzaak
Meestal ontstaat afasie door een hersenletsel. Het kan ook zijn dat een verwonding van de hersenen of een gezwel de oorzaak is.
We spreken van afasie bij een letsel in de taalgebieden van de hersenen. Dit kan het gevolg zijn van een verstoring van de bloedsomloop in de hersenen, waardoor er zuurstofgebrek ontstaat met als gevolg het afsterven van cellen.

Bijkomende problemen
Niet alleen de taal wordt aangetast bij afasie. Allereerst kunnen problemen optreden door halfzijdige verlamming (meestal rechts). Apraxie is daarnaast een voorbeeld van een bijkomend probleem. Hierbij kun je handelingen die je automatisch nog wel kan doen, niet meer bewust. Tevens kunnen er zicht problemen optreden. Je kan dan nog maar voor de helft zien. Ook kunnen herkenningsproblemen optreden terwijl de ogen, oren, reuk en het gevoel nog in goede staat zijn. Daarnaast kunnen er problemen ontstaan met eten, drinken en slikken door verlamming, ongevoeligheid of overgevoeligheid van de kauw- en slikspieren. Vervolgens kunnen bijkomende problemen optreden met rekenen, onthouden en nadenken en emoties. Ten slotte zijn er nog problemen met de uitspraak. De reden hiervan is verlamming van de benodigde spieren. Dit wordt waak verward met afasie.

Behandeling
Afasie is niet te genezen. Logopedie kan wel vooruitgang boeken, vooral in de eerste zes weken na het hersenletsel. Patiënten leren ook hulpmiddelen te gebruiken en krijgen taaloefeningen om communicatie gemakkelijker te maken.

Communicatie
Voor afasiepatiënten is communiceren heel moeilijk. Voor hen is het handig als ze van tevoren aangeven dat ze problemen hebben met praten en begrijpen. Bij het praten kunnen zij dus goed hulp van de gesprekspartner gebruiken. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat de omgeving rustig is met weinig afleiding. Woorden herhalen en trefwoorden opschrijven kunnen het begrip verduidelijken. Tekeningen, foto’s of voorwerpen kunnen ook als hulpmiddel dienen. Behandel de patiënt als een gelijke en vraag dingen die hij of zij zelf kan beantwoorden aan hem of haar, niet aan anderen. Bovendien is het belangrijk om geen zinnen af te maken en niet in de reden te vallen.

Betrokkenen
Je kunt op veel manieren in contact raken met iemand met afasie. Bijvoorbeeld in de stad of bij een winkelcentrum in de buurt. Ook kan het gebeuren dat jijzelf, een vriend of familie afasie krijgt. Het is moeilijk om mee om te gaan. “Ik ben het gebrabbel en het stommetje spelen beu. Ook het gevoel van eenzaamheid en alleen te staan stemt mij erg verdrietig. Niet meer je verhaal kwijt kunnen en niet weten wat hij nog begrijpt”, vertelt een echtgenote.

Kortom, afasie is een vervelende taalstoornissen als gevolg van een letsel, met veel mogelijk bijkomende problemen. Het is niet geheel te genezen, maar met logopedie kom je een eind. Voor betrokkenen en voor de persoon zelf is communiceren erg moeilijk en moet je veel geduld hebben. Afasie is een vervelende ziekte en je weet niet wat je te wachten staat.

bronnen
Nieuwenhuijs- van Rossum, A. (1999). Afasie, de partnet aan het woord. Westervoort: Afasie Vereniging Nederland
Stichting Afasie Nederland. (2005) Afasie, nu verder!.Arnhem: Stichting Afasie Nederland
Nieuwenhuijs- van Rossum, A. (1999). Afasie, de partnet aan het woord. Westervoort: Afasie Vereniging Nederland
Stichting Afasie Nederland. (2005) Afasie, nu verder!.Arnhem: Stichting Afasie Nederland