In aspirine zit de stof salicylzuur. Die stof komt voor in de natuur, o.a. in de moeras plant, Spirea en in de barst van een Wilg.
Al tweehonderd jaar geleden werden wilgenbladeren voorgeschreven tegen pijn en koorts. De Grieken trokken van de wilgenbladeren thee of ze maakten er zalf van, tegen gewrichtspijn en wonden. De thee smaakte bitter en je kreeg er maagkrampen van.
De wilgenbomen werden veel gekapt en mandenmakers gingen protesteren omdat ze geen takken meer hadden om te vlechten.
Later werd er kinine gebruikt. Het werd gemaakt uit de barst van de kinaboom, die in Zuid-Amerika groeit. De aanvoer van het spul kwam stil te liggen toen Napoleon de handel met het buitenland verbood.
Jaren later probeerden geleerden het salicylzuur na te maken. Felix Hoffmann had succes op 10 augustus 1897. Hij had acetyl-salicylzuur in poedervorm
gemaakt. Het smaakte minder vies, was beter voor de maag en was langer houdbaar. Binnen twee jaar was het te koop als aspirine. Er waren grote fabrieken nodig om de aspirine te produceren. Door de aspirine is Bayer één van de grootste producenten van geneesmiddelen in de wereld geworden.

Het acetyl-salicylzuur dat in de aspirine zit remt ontstekingen en hierdoor ook de koorts. Na het innemen duurt het ongeveer 20-30 minuten voordat het werkt en duurt ongeveer 4-6 uur. De koortswerende werking begint na 1-4 dagen.
John Vane kwam met nog een andere functie van de aspirine, het zou ook het bloed langer vloeibaar houden. Dit zou een heleboel kans op herseninfarcten verminderen. Tegenwoordig hebben speciale bloedverdunners of anti-stollingsmiddelen de plaats van de aspirine ingenomen.
Ook vermindert de stof acetyl-salicylzuur het dicht slippen van aderen. Hierdoor vermindert het aantal hartaanvallen en blijven mensen langer leven. Vooral in de Verenigde Staten schrijven dokters het veel voor aan mensen met hartklachten.
Tot de verbazing van vele onderzoekers kan aspirine ook darmkanker voorkomen. De ziekte begint met poliepen in de dikke darm. Een poliep is een goedaardig gezwel, hieruit kunnen later echte kankergezwellen groeien. Met aspirine is er veertig procent minder de kans op poliepen.

Aspirines moet je meestal met water innemen. Er zijn verschillende manieren om dat te doen. Op laten lossen in water of gewoon met water weg spoelen.
Je moet altijd van tevoren de bijsluiter lezen, daarop staan precies de bijwerkingen en de stoffen die er inzitten.
Je moet ze nooit te lang slikken, ze bestrijden misschien wel de gevolgen maar nooit de oorzaken. Ook te veel slikken is niet goed. Je wordt dan misselijk, krijgt hoofdpijn en kan gaan overgeven. Als je een overdosis neemt krijg je spierkrampen en kun je bewusteloos raken, dan moet er meestal snel ingegrepen worden.
Voor kinderen zijn er speciale aspirines, met minder acetyl-salicylzuur erin.
Aspirines bewaren is niet zo moeilijk. Hou ze gewoon in de verpakking op kamertemperatuur. Je moet er alleen aan denken dat je ze goed opbergt voor kleine kinderen. Hou ze niet in vochtige omgevingen.
Let wel op de verloopdatum, ook medicijnen hebben dat. Gooi ze nooit weg of door de wc spoelen, maar lever ze in bij de apotheek als ze over datum zijn.
De datum staat vermeld op de verpakking.

Aspirines zijn te gebruiken bij: pijn bij reuma, acuut en chronisch, pijn en koorts bij griep en verkoudheid, pijn en koorts na inenting en pijn, licht tot matig bij kiespijn, hoofdpijn, menstruatiepijn, spit, spierpijn enz. Je slikt de aspirine en via je bloed gaat het naar de pijn. Daar weet de stof wat hij moet doen. ( dit zei de apotheekster).
Aspirines niet gebruiken bij: astma-aanvallen of andere allergische reacties, bijniermergtumor, bloedstollingproblemen, darmobstructie en darmperforatie, hersenbloedingen, hersenweefselbeschadigingen, jonge kinderen, die zijn uitgedroogd door overmatig vochtverlies, mensen met aangeboren overgevoeligheid voor acetylsalicylzuur en andere salicylaten, kinderen met waterpokken of griep, maagbloedingen of darmbloedingen, maagklachten,
-ontstekingen of –pijn na eerder gebruik van acetylsalicylzuur of andere salicylaten, maagwandontsteking, maag- of darmzweren, nier- of leverfunctievermindering, indien ernstig en overgevoeligheid voor acetylsalicylzuur .
Bij zwangerschap is het ook niet altijd verstandig. Het passeert de moederkoek en komt alsnog bij de ongeboren vrucht. Een schadelijk effect op het kind kan niet geheel worden uitgesloten. Ook met borstvoeding is het niet handig, het gaat over in de moedermelk. Hierdoor kan het kind overgevoelig worden voor aspirines.
Lees altijd voor het gebruiken van aspirines en ook andere medicijnen de bijsluiter. Hier staat altijd veel informatie in.

Alle medicijnen hebben bijwerkingen, zo ook aspirines. Ze zullen niet al te gevaarlijk zijn, maar je kunt er wel last van hebben.
Zo kun je er maagklachten van krijgen en mensen met astma kunnen eerder een aanval krijgen of zelfs flauwvallen. Ook maakt het je bloed langer vloeibaar, hierdoor kan een wond eerder gaan bloeden.
Nog enkele bijwerkingen zijn: bloedarmoede (vooral bij langdurig gebruik), braken, doofheid (vooral na hoge dosering), duizeligheid (vooral na hoge dosering), maagklachten, misselijkheid, oorsuizen (vooral na hoge dosering), overgevoeligheidsreactie, verwardheid (vooral na hoge dosering), zwarte, teerachtige en stinkende ontlasting (wijst op bloedverlies in maag of darm) en zweten (vooral na hoge dosering).
Dan heb je ook nog wisselwerkingen, dat is als aspirine verkeerd reageert op iets anders (andere medicijnen of voedsel enz.). Het kan reageren op alcohol, andere medicijnen met dezelfde werking, bloedverdunnende middelen, bloedsuikerverlagende middelen, corticosteroïden, insuline en methotrexaat.
Ook hiervoor geld weer dat je eerst de bijsluiter moet lezen, dan kan er bijna niks fout gaan. In de bijsluiter staan ook meestal de belangrijkste bijwerkingen enz.

Benodigdheden:

Salicylzuur
fosforzuur
azijnzuuranhydride
water
ijs
kooksteentje
reageerbuisje
bekerglas (30 ml)
horlogeglas.

Voorschrift (1) Zet het zandbad aan (hoogste stand). Zet de dimmer op stand 2 als de temperatuur van het zandbad IOO'C is.
(2) Weeg ondertussen 138 mg salicylzuur af en doe dat in een reageerbuis. Voeg een kooksteentje toe.
(3)Voeg eerst een klein druppeltje fosforzuur toe en daarna 0,3 ml azijnzuuranhydride. Verwarm het reageerbuisje in het zandbad. Laat de oplossing niet koken. Schudt het mengsel af en toe door tegen het reageerbuisje aan te tikken.
(4) Haal het reageerbuisje na 5 minuten uit het zandbad en voeg voorzichtig 0,2 ml water toe. Het water reageert exotherm met de overmaat azijnzuuranhydride. Voeg als de reactie voorbij is 0,3 mi water toe. Laat het mengsel rustig afkoelen tot kamertemperatuur.
(5) Zet het reageerbuisje 10 minuten in een bekerglas met ijs. Als er geen kristallen ontstaan, kras dan met een glazen pasteurpipet aan de binnenkant van het reageerbuisje.
(6)Verwijder de moederloog (de vloeistof). Dat kan op twee manieren: opfiltreren of affiltreren.
Opfiltreren Neem een pasteurpipet met een gave punt. Knijp zacht in het speentje en duw de punt tot op de bodem van het reageerbuisje.

De kleine opening tussen het glas van de pipet en het glas
Affiltreren van het reageerbuisje werkt als filter. Zuig de moederloog
op.
Leg een filtreerpapiertje in de filtertrechter. Sluit de afzuig- erlenmeyer aan op een waterstraalpomp. Zet de filtertrechter in de afzuigerlenmeyer. Giet het reageerbuisje leeg op het filter. Spoel achtergebleven kristallen met koud water uit het reageerbuisje op het filter.
(7) Droog de kristallen door ze op een filtreerpapiertje te leggen en daar een ander filtreerpapiertje op te drukken. Breng de gedroogde kristallen over op een vantevoren gewogen horlogeglas. Nu kan het product gewogen worden.
Opruimen Alle chemicaliën kunnen met veel water door de gootsteen gespoeld worden.

4. Het verkregen product kan gezuiverd worden door het te wassen met koud water. Welke bij de reactie betrokken stoffen (uitgangsstoffen en producten) kunnen op die manier verwijderd worden?

Op 5 april hebben Wendy en ik de aspirine gemaakt. Het ging best wel goed en snel. Alleen toen we het in het ijs deden ontstonden er niet zo snel kristallen. Maar later wel.
Meneer Stam ging ook nog even snel een aspirine maken, maar hij hield zich niet aan de hoeveelheid en dat mislukte helemaal. Er kwam geen aspirine uit.
We hebben het daarna gewassen met koud water zodat de uitgangsstoffen en producten weg gingen. Dit is omdat je het anders niet kan innemen.

Het verkregen product kan gecontroleerd worden op aanwezigheid van salicylzuur. Deze uitbreiding sluit aan op vraag 4. Omdat aspirine en salicylzuur slecht oplossen in water, kan het eindproduct naast het gewenste aspirine niet- gereageerd salicylzuur bevatten. Een oplossing van een ijzer(lll)zout werkt als indicator voor de fenolische hydroxylgroep van salicylzuur: de gele oplossing wordt blauw-paars. Door de kleurintensiteit van een monster te vergelijken niet een ijkserie kan het gehalte salicylzuur worden geschat. In Chemie overal 4H, §7.4, experiment 10, en Chemie 6V, proef 5 van §3.8, maken de leerlingen een dergelijke ijkserie bij de bepaling van het ijzer(111)-gehalte van een oplossing. Het maken van een ijkserie gaat in een buisjesplaat (micro-titerplaat) heel gemakkelijk, maar kan ook uitgevoerd worden in cultuurbuisjes. Elk buisje (cel) van een buisjesplaat kan circa 7 druppels bevatten.
Weeg voor de ijkserie ongeyeer 100 mg salicylzuur af op de analytische balans en noteer exact de massa ("nauwkeurig ongeveer"). Los dit op in 100 ml van een 50 : 50 mengsel van water en ethanol. Druppel van deze oplossing een druppel in buisje B1, twee druppels in B2, tot vijf druppels in B5. Voeg daarna een druppel water toe aan buisje B4, twee druppels aan B3, tot vier druppels aan Bl. Voeg aan elk buisje een druppel 0,1 M ijzer(lll)chloride-oplossing toe. In cultuurbuisjes kan een reeks van tien worden gemaakt: een druppel salicylzuuroplossing in de eerste buis, tot tien druppels in de laatste.
Maak een monster door 20 mg product ("ongeveer nauwkeurig") in 20 ml van een 50 : 50 mengsel van water en ethanol op te lossen. Bereken de precieze concentratie! Druppel van deze oplossing vijf druppels in elk van de buisjes A1 t/m A5. Voeg aan elk buisje een druppel 0,1 M ijzer(M)chloride-oplossing toe. Met cultuurbuisjes is een buis met tien druppels voldoende.
Als het monster donkerder kleurt dan de ijkreeks, is er minder salicylzuur verdwenen dan verwacht. Verdun het monster tien- maal en druppel van deze oplossing vijf druppels in de buisjes C I t/m C5.
Deze proef (om de zuiverheid te testen) hebben we op 8 mei gedaan. Het ging ook best snel en de zuiverheid was goed. Het was allemaal een beetje hetzelfde dus we hoefde het niet te verdunnen. Er was dus niet te weinig salicylzuur verdwenen en ook niet te veel.
We hebben niet echt gewogen hoeveel het was maar het was ongeveer 1 mg.

Aspirine (informatie), De Ruiter’s, van o.a. Marlies Huiyzer.
Internet: www.consumed.nl/bestand/a/aspirine/06.htm. www.cito.nl/vo/havovwo/se/prakopdr/netwerk-po/vakken/scheikunde/aspirine/aspirine.htm. Exp 4. De synthese van aspirine. Exp. E2 uit Microschaal experimenten.
Encarta.
Mijn buurvrouw.