Verslag van H1 t/m H8 uit ‘Geluk en wijsheid voor beginners’

I OP ZOEK NAAR HET GELUK
Rousseau of Epicurus

Kun je alleen gelukkig zijn?
Rousseau vond dat de beschaving de mens heeft bedorven. Welvaart en vooruitgang, kunsten en wetenschappen hebben de stem van het innerlijk verstikt. Hij vond dus dat de mens beter af was zonder wetenschap. Hij zei ook dat het geluk alleen te vinden was in overeenstemming met de natuur. Daarom riep hij uit tot ‘terug naar de natuur’.
Epicurus vond dat het niet mogelijk is aangenaam te leven zonder verstandig, betamelijk en rechtvaardig te leven, laat staan verstandig, betamelijk en rechtvaardig zonder aangenaam. Volgens hem lag het geluk bij de gezondheid. Om gelukkig te zijn moet je dus gezond zijn, innerlijke rust.

Ik ben het eens met Epicurus. Volgens hem ben je alleen gelukkig als je gezond bent en je je innerlijke rust hebt gevonden. Zelf vind ik ook dat je alleen gelukkig kan zijn als je gezond bent. Je kan dus in je eentje gelukkig zijn als je gezond bent en je je innerlijke rust hebt gevonden. Daar zijn geen anderen voor nodig.


2 DE MENSELIJKE NATUUR
Spinoza of Nietzsche

Kun je houden van het lot?
Spinoza vond dat mensen een speelbal van allerlei invloeden zijn. Hij vond dat er verschil was tussen hoe je in feite bent en hoe je eigenlijk naar je wezen bent. Datgene met wat je feitelijk bent moet onder controle worden gehouden van wat je eigenlijk bent. Je kan dat vergelijken met een paard en zijn berijder. De berijder moet zijn paard terdege kénnen, als hij zijn paard onder controle wilt houden.
Nietzsche verwerpt juist de uitspraak van Spinoza. Hij vond dat het leven er is om te beléven, om ten volle mee te maken. Volgens hem is je instinct intelligenter dan je verstand. Hij vond dat het leven juist niet gelukkig hoeft te zijn, als het maar groots en meeslepend is. Daardoor leer je jezelf overwinnen, een bovenmens worden. Dat is volgens hem veel eerlijker en logischer dan naar het normale/gewone geluk streven.

Ik ben het eens met Spinoza. Volgens hem moet datgene wat je feitelijk bent onder controle gebracht worden door datgene wat je eigenlijk in wezen bent. Ik ben het daar wel mee eens in tegenstelling tot Nietzsche. Hij zegt dat het leven niet gelukkig hoeft te zijn, maar dan vraag ik me af: Hoe kun je nou aangenaam leven als je niet gelukkig bent? Ik zelf zou niet willen leven als ik niet gelukkig zou zijn. Dus ik vind dat het leven wel gelukkig moet zijn en niet groots en meeslepend.


3 DE MACHT VAN HET VERSTAND
Epictetus of Augustinus

Maakt macht ongelukkig?
Epictetus was een stoïcijn, dat waren filosofen uit de klassieke oudheid die zich vooral bezighielden met hoe je een goed en gelukkig leven kon leiden. Zij vonden dat alles waarover je volledige macht kunt uitoefenen tot jezelf behoort, al dat andere behoort dan niet tot jezelf. Wat dus tot jezelf behoort zijn je emoties, wil en opvattingen. De stoïcijnen noemden het ik ‘hegemonikon’, d.w.z. datgene wat de macht uitoefent.

Ik vind dat macht soms ongelukkig maakt. Niet in elk geval maakt het ons dus ongelukkig.

Godsdienst of filosofie?
Augustinus vond dat het menselijk verstand niet in staat is om op eigen kracht de menselijke natuur te doorgronden. Hij concludeerde dat ‘onze geest meer omvat dan hij zelf weet’. De macht van het verstand is veel te beperkt, dat een mens zichzelf ten volle zou kunnen kennen. ‘Ons hart is onrustig tot het rust vindt in God’, stelde Augustinus.

Ik vind dat Augustinus gelijk heeft. Maar om de vraag te beantwoorden: Ik denk dat Augustinus bij zijn filosofische uitdrukkingen zijn godsdienst betrekt. Hij kiest dus niet alleen voor godsdienst of alleen voor filosofie. Ik vind dat hij bij zijn uitspraken over onze geest en ons verstand ook het geloof betrekt.


4 ABSTRACT OF CONCREET GELUK
Aristoteles of Kierkegaard

Is geluk algemeen of bijzonder?
Aristoteles beschouwt geluk niet als een toestand waarin je verkeerd, zoals een goed gevoel. Hij beschouwt het als een kenmerk van een activiteit die je uitvoert. Hij vindt dat geluk betekent goed functioneren, gedragen zoals je bedoeld bent je te gedragen. Alleen dan word je duurzaam gelukkig.
Kierkegaard verzette zich hevig tegen de opvattingen van Aristoteles. Hij vond dat ieder van ons er op uit is zijn eigen, individuele geluk te vinden. Volgens hem ging het in zijn bestaan in eerste instantie om zijn geluk, en niet om het geluk, of het geluk in het algemeen.

Ik sta achter Kierkegaard. Het gaat allemaal om je eigen geluk en niet om al het andere. En ik denk dat geluk bijzonder is. Het is voor iedereen weer anders. De een is op zijn manier gelukkig en de ander weer op een andere manier. Het is dus bijzonder in mijn ogen.


5 MAAK VAN JE HUIS GEEN MOORDKUIL
Freud of Sartre

Bewust of onbewust?
Freud beweert dat de menselijke geest uit verschillende lagen of afdelingen bestaat. Je kunt het vergelijken met de verschillende ruimtes in een huis. De keuken is het gewone, alledaagse bewustzijn. De kelder is de opslagplaats van instincten en van allerlei begeertes. De zitkamer moet het bovenbewuste, het ‘superego’, voorstellen. Volgens hem kan je niet alleen vanuit de zitkamer opereren, want het ego wordt om de haverklap naar de kelder ontboden.
Sartre zegt dat er geen sprake kan zijn van een driedeling in de geest. Emoties zijn een middel dat we gebruiken om de werkelijkheid naar onze hand te zetten, volgens Sartre. We hebben ze in onze macht, we kiezen bewust ervoor of we boos worden of gaan huilen.

Ik ben het met Sartre eens. Ik vind ook dat er geen sprake kan zijn van driedeling in de geest. Onze emoties hebben we in onze macht. We kiezen er zelf voor of we gaan huilen. Dat doe je bewust. Dat voorbeeld in het boek over dat meisje. Het meisje kiest er bewust voor om te verstijven en niet te reageren. Ik vind dus ook dat het bewust is.


6 GELD EN GELUK
Marcuse of Popper

Kun je geluk afdwingen?
Marcuse zegt dat de mensen streven naar geld. En zichzelf geen tijd willen gunnen om hun talenten te ontplooien of te doen wat ze leuk vinden. Hij vindt dat de mensen alleen nog maar begeertes hebben. Ze willen dingen die ze niet nodig hebben, walkmans, auto’s etc. Hij vindt dat de mensen eendimensionaal zijn geworden.
Popper is het daar niet mee eens, hij is een tegenstander van Marcuse. De grote verworvenheid van onze westerse samenlevingen is volgens Popper juist dat de koers ervan niet wordt bepaald door één opvatting, dat het beleid niet is gebaseerd op één ontwerp, maar dat de politieke beslissingen genomen worden op grond van een belangenstrijd tussen meerdere opvattingen, meerdere ontwerpen.

Ik ben het eens met Marcuse. Vele mensen willen tegenwoordig alleen nog maar geld, omdat ze dan allerlei dingen kunnen kopen die ze eigenlijk niet nodig hebben. Behoeften die onnodig zijn dus, ook wel begeertes genoemd. Ik sta daar helemaal achter. Veel mensen denken niet meer aan datgene wat ze willen.