Doodstraf is schending van mensenrechten

De doodstraf staat ter discussie. Het is een schending van de mensenrechten en is daarom één van de prioriteiten geworden van de Europese lidstaten en van de Europese Commissie. Ook is het aan de orde gekomen tijdens de vergadering van de VN-Commissie voor de Rechten van de Mens die in Geneve plaatsvond. Van doodstraf is sprake wanneer iemand van het leven wordt beroofd op grond van een vonnis dat is uitgesproken door een bevoegde rechter na een strafrechtelijk proces. Misdadigers moeten worden gestraft en ernstige misdrijven mogen zwaar worden gestraft. Maar de doodstraf is een stap te ver. Het is een schending van mensenrechten. Hierbij pleit ik dan ook voor internationale afschaffing van de doodstraf.

Om te beginnen heeft ieder mens rechten. Mensenrechten verdien je niet door goed gedrag. Een van die rechten is het recht op leven. De Universele Verklaring van de Mens stelt in artikel 3: ‘Een ieder heeft recht op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon’. En ook in artikel 5: ‘Niemand zal onderworpen worden aan folteringen, noch aan een wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing.’ Ernstige misdaden moeten gestraft worden, maar niet op een onmenselijke manier zoals de doodstraf.
Bovendien gaat men er in het wetboek van strafrecht vanuit dat straffen niet opgelegd worden uit wraak, maar om de samenleving een signaal te geven en de schuldige met harde hand te dwingen tot verbetering van zijn gedrag. Dit is niet het geval bij de doodstraf. Iemand die tot de doodstraf is veroordeeld, heeft niet de mogelijkheid om zijn gedrag te verbeteren. Daar staat tegenover dat de doodstraf een afschrikkende werking heeft. Het lijkt logisch: je kijkt wel uit om een moord te plegen als je weet dat je daarvoor de doodstraf kunt krijgen. Toch is er na jaren onderzoek geen enkel wetenschappelijk bewijs geleverd voor de stelling dat de doodstraf meer afschrikt dan andere straffen. Landen met de doodstraf hebben ook geen lagere misdaadcijfers.
Verder is het een voor de hand liggend argument dat de straf onomkeerbaar is. Altijd bestaat het risico dat een onschuldige word geëxecuteerd. Ook in een rechtzaal kunnen fouten worden gemaakt. Als een onschuldige de doodstraf krijgt, kan dat nooit worden teruggedraaid. In de Verenigde Staten zijn sinds 1973 113 personen ten onrechte tot de dood veroordeeld. In 23 zaken constateerde men onschuld, nadat de verdachten waren terechtgesteld.
Tevens blijkt de doodstraf vaak de zwakkere groepen in de samenleving te treffen. Zeker in landen waar veel corruptie heerst, is het voor rijke en machtige personen veel gemakkelijker om een lichte straf te krijgen voor een misdrijf, of zelfs om hun straf te ontlopen. Verder hebben arme mensen geen geld om een goede advocaat in te huren. Ook racisme speelt een rol. Een recent onderzoek toonde aan dat de kans op de doodstraf voor zwarte verdachten vier keer hoger is dan voor blanke verdachten.

Samengevat, doodstraf schendt mensenrechten. De straf is onomkeerbaar, treft vaak de zwakken in de samenleving en de afschrikkende werking blijkt niet effectief. Ondanks de wreedheid en de onmenselijkheid zal ze nooit de verdrietgevoelens van de slachtoffers wegnemen. Daarom moet de doodstraf worden afgestraft.