Hoofdstuk 14

Kunstenaars zijn vrijwel onafhankelijk van politiek en opdrachtgevers. Zoeken de grenzen en overtreden deze bewust. Laat zien dat achter simpele kunstwerken meerdere betekenissen schuil gaan.
Wim T. Schippers, 1942, ‘waarachtig oninteressant feit’, onderzoekt of het saai ook kunst kan zijn.
Yves Klein, 1928-1962, wil het publiek laten nadenken over het idee achter een kunstwerk. Vind de gedachte over, of de herinnering aan, een kunstwerk belangrijker.
John Cage, 1912-1992, doet iets soortgelijks met muziek. Zet muzikanten achter muziekinstrumenten, zonder deze te bespelen. Alledaagse geluiden worden dan hoorbaar.
Kunstwerk weglaten = > diepere betekenis blootleggen. Gooit klassieke waarden overboord. Zijn uitgangspunt staat haaks op de seriële muziek. => toevalligheid.
Robert Rauschenberg, 1925, zet het abstract expressionisme voor schut. Kunst moet het gewone dagelijkse leven weerspiegelen. => ‘rood staat niet voor passie, rood is rood’.
Merce Cunningham, 1919, radicaal vernieuwer. Luchtige dansstijl, bewegingen niet verhalend of symbolisch, uitbreiding van lopen. Toeval speelt grote rol.
Pure dans, anti-expressionistische dansvorm. Cunningham was de goeroe ervan. Wordt verder uitgewerkt door het Judson Dance Theatre. Bewegingen niet ingewikkeld, het gewone, terloopse wordt benadrukt. JDT fungeert als sloophamer voor de moderne dans.
Trisha Brown, Judson danseres, deed de meest spectaculaire dans van JDT ooit in Roof piece, 1973. Laat dansers allerlei bewegingen doen aan kabels op en langs hoge gebouwen.
Judith Malina, 1926, en Julian Beck, 1925-1985, oprichters van het Living Theatre-gezelschap. Verzamelden een groep acteurs die tot het uiterste wilden gaan. Zijn volkomen onafhankelijk van producenten of geldschieters. Ontwikkelen het fysiek theater, waarbij gesproken teksten vervangen worden door lichaamstaal. Vaak politieke boodschap.
Joseph Beuys, 1921-1986, maakt door talloze acties duidelijk dat hij meer wil dan doorgeven van ideeën en het maken van kunstvoorwerpen. Daagt iedereen uit af te wijken denkpatronen, meer fantasie te gebruiken. De haas vertegenwoordigd het intuïtieve denk van Beuys.
Marina Abramovic (1946) en Ulay (1943), kunstenaarsduo. De tijdsduur speelt een rol.
Pina Bausch, 1940, geeft muziek totaal andere functie in dansvoorstellingen, heeft een zelfstandige functie. Dansers dansen niet. Roept oeremoties op. Mengeling van dans, drama, performance en muziek.
Nouveau Réaliste, kunstgroep, 1961, keren zich af van het serieuze en elitaire karakter van de kunst. Abstractie en expressionisme moeten het ontgelden. Hun nieuwe ‘wapens’ = humor en ironie.
Jean Tinguely, 1925-1991, bouwde gammele machines die expressionistische tekeningen maakten. Steekt de draak met Amerikaas abstract expressionisme. Veranderde expositieruimten in ‘pretparken’.
Christo, 1935, werkte met waardeloze materialen. Lanceert in 1974 het plan om het Rijksgebouw in te pakken. Onderhandelingen daarover gaat hij samen met Jeanne-Claude (1935, zijn echtgenote) aan met politici, maar dit loopt op niks uit. Later krijgt hij toch de kans, zodra de muur gevallen is. In 1995 is het hele Rijksgebouw ingepakt. Zijn werk is vergelijkbaar met land art (wijzingen worden aangebracht in landschappen).
Richard Long, 1945, land art kunstenaar. Maakte foto’s van wat hij maakte in de natuur, bracht deze naar expositieruimtes.
Piero Manzoni, 1933-1963, blikte zijn eigen stront in. Door zijn kunst spot hij met elkeconventie.
Arte Povera, Italiaanse kunstbeweging, streven naar eerherstel van de Europese kunst. Alle materialen zijn van even grote waarde, zoekt logische samenhang tussen natuur en cultuur.
Mario Merz, 1925, Arte Povera-kunstenaar. Gebruikt vaak Fibonacci-reeks in zijn kunst, vind die reeks ook terug in de natuur. Weigert zijn kunst uit te leggen.
Jannis Kounellis, 1936, brengt natuur en cultuur samen. Sloot zich aan bij Arte Povera. Gefascineerd van de zuiverende werking van vernietiging. Drukt dit uit door vuur uit te beelden.
Minimale schilderkunst, het uitgangspunt is eenvoudig, de uitvoering uitgebreid en verzorgd. Artistieke overwegingen spelen in de uitvoering geen rol meer. Verwijst enkel naar zichzelf.
Frank Stella, 1936, maakte schilderijen waaruit alle emotie verdwenen is. Gebruikte speilatten (latten die gebruikt worden als lijst voor een schilderij). Verf hoeft geen effect te hebben.
Minimale bouwkunst, de basisvormen komen weer terug: bol, kegel, cilinder en kubus. Eenvoudig, hard, glad en foutloos. Hierdoor verkleind de persoonlijke voorkeur.
Donald Judd, 1928-1994, liet ritme en herhaling een hoofdrol spelen in zijn kunstwerken => miniatuurgebouwen. Maakt ordening van lijnen, kleuren en vlakken.
Minimale muziek, voert terug naar primitieve culturen. Ritme wordt leidend element.
Terry Riley, 1935, schreef een van de eerste minimalistische composities, had een hallucinerend effect door op elkaar gestapelde tonen en herhalend ritme.
Steve Reich, 1936, nam Afrikaanse drumlessen als ritmestudie. Probeert verschillende drumstijlen te combineren en te ‘schuiven’.
Jiri Kylian, 1947, combineert minimalistische muziek met dans. Benadrukt de herhaling en opjagende ritmes. Het lijkt een race tussen de dansers en het orkest.
Robert Wilson, 1941, opera-schrijver. Maakte scènes lang en repetitief, waardoor toeschouwers niet continu de aandacht erbij konden houden wegzakten in zijn droomwereld. Hierbij wordt hij gesteund door Philip Glass (1937), die de muziek schreef. Ook hier is de herhaling erg belangrijk.
Thierry de Mey, 1956, filmmaker. Verfilmde de dansvoorstelling Rosas danst Rosas van Anne Teresa de Keersmaeker (1960, beïnvloed door zowel expressionisme als minimalisme). Hierdoor ontstaat de videodans => de camera danst mee.