Klaagzangen in de Renaissance

Wij onderzoeken een genre in de Renaissance, namelijk klaagzangen. Klaagzangen worden ook wel Elegieën genoemd. Wat zijn dat eigenlijk? Wat kenmerkt nu een klaagzang? Zijn klaagzangen niet allemaal heel treurig? Dit, en andere dingen over klaagzangen, gaan wij onderzoeken.

1. Wat hield het genre in?
Klaagzangen zijn gedichten of liederen die worden geschreven naar aanleiding van gemis zoals de dood van een dierbare van de schrijver. De klaagzang wordt ook wel elegie genoemd en is vaak klagend (vandaar klaagzang) en melancholisch. De klaagzangen zijn in sommige culturen een onderdeel van de rouw, in westerse culturen niet meer. Wel worden klaagzangen nog veel gebruikt in (klassieke) muziek.

2. Welke eisen werden er gesteld?
In het begin gingen de elegieën alleen over sombere gebeurtenissen. Later veranderde dat, en konden er ook mooie herinneringen aan een verloren iets er in genoemd worden.
Alle elegieën zijn geschreven volgens dezelfde vorm. De regels hoeven niet te rijmen, het metrum, ritme van de regels, is wel heel belangrijk.
Op welke lettergrepen de klemtoon precies ligt, hangt af van het aantal regels. Bij een even aantal regels is er een dactylische hexameter, er zijn per regel zes klemtonen. Bij een oneven aantal regels is er een dactylische pentameter, dan zijn er per regel vijf klemtonen. Dactylisch betekend: op de eerste lettergreep een klemtoon, en dan op de volgende twee lettergrepen geen klemtoon. Het zegt dus iets over de manier waarop het moet worden uitgesproken. Alle elegieën zijn geschreven volgens deze vorm.

3. Wat was de bedoeling van dit genre?
Een elegie is een lyrisch dichtstuk waarin de schrijver mooie herinneringen heeft aan de tijd hij iets had, wat hij nu niet meer heeft. Deze mooie herinneringen worden afgewisseld met de somberheid van het verlies ervan. De droevige stemming van klaagzangen komen vaak uit een gemis, soms van een dierbaar persoon dat overleden is. Het gaat dus over iets wat verloren is gegaan, of wat de schrijver binnenkort gaat verliezen, treurige gedachten afgewisseld met mooie herinneringen.

4. Wie blonk er in dit genre uit?
Degene die uitblonk in dit genre is Joost van den Vondel. Hij is een bekende schrijver uit de renaissance, naast klaagzangen maakte hij ook toneelstukken en hekelgedichten. Zijn bekendste klaagzang is Kinderlijck, dit gaat over Constantijntje een vroeg gestorven kind. Wij hebben ook een klaagzang van hem over zijn vroeggestorven dochtertje achterin.