INLEIDING

Op donderdag 7 september en dinsdag 12 september hebben we met biologie een practicum gedaan om de rekmogelijkheid van haar te onderzoeken. Door dit vervolgens te vergelijken met de resultaten van anderen konden we kijken wat de verschillen zijn en waardoor dit zou kunnen komen. Het doel was om erachter te komen wat de elasticiteit van haar is.

Onze hypothese: Haar is rekbaar. Haar bestaat voor het grootste deel uit harde, vezelachtige eiwitten die keratine worden genoemd. Haar is over het algemeen erg sterk. De ene haarsoort is sterker dan de andere, factoren die hiervan op invloed kunnen zijn, zijn bijvoorbeeld of het haar ooit geverfd of gebleekt is, of het haar nat of droog is, welk type haarsoort is, welke kleur haar het is, enzovoorts. Ook mannen en vrouwen haar verschilt van elkaar:

‘Uit een Duits onderzoek van 1969 is gebleken dat het haar van vrouwen aanzienlijk sterker is dan het haar van mannen. 1 cm² vrouwenhaar zou een trekkracht hebben van circa 1600 kilo, terwijl dit bij mannenhaar 'slechts' 720 kilo zou zijn’ (http://nl.wikipedia.org/wiki/Haar_%28zoogdier%29).

WERKWIJZE

Het practicum dat we hebben gedaan was om de elasticiteit van het haar te meten. Hiervoor hebben we eerst drie keer gemeten bij welk gewicht het haar knapte, zodat we bij de laatste meting, waar het uiteindelijk eigenlijk om ging, het gemiddelde konden nemen van het gewicht waarbij de haar nog net niet knapte, en bij meting 4 dus met dit gemiddelde gewicht konden beginnen.
Om dit practicum uit te voeren bouwden we een proefopstelling die er zo uitzag:

**** proefopstelling

Het materiaal dat we nodig hadden:
- Een statief met een klem
- Stickers
- Lucifers
- Een wasknijper
- Paperclips
- Een bekertje
- Steentjes
- Een weegschaal
- Een liniaal
- Een aantal haren

Als eerste hebben we een aantal haren genomen van Renee, afkomstig uit haar borstel. Deze hebben we aan beide kanten om een lucifer heen gewikkeld en daarna hebben we er een stickertje omheen gedaan zodat de haren niet weg zouden glijden. De ene lucifer hebben we vastgezet met het klemmetje bovenaan het statief waar we mee werkten. De lucifer aan de andere kant hebben we vastgemaakt aan de knijper met daaraan het bekertje. Voor de eerste drie metingen hebben we het daarna als volgt gedaan:
1 De haar opgemeten zonder gewicht eraan.
2 Het bekertje eraan gehangen en daar vervolgens steeds ongeveer 5 gram aan steentjes bij gedaan.
3 Na elke keer dat we het gewicht verhoogden, hebben we de haar weer opgemeten. Dit hebben we genoteerd.
4 We zijn steeds net zo lang doorgegaan tot hij knapte.
Voor de laatste meting, waarin we uiteindelijk de elasticiteit zouden gaan meten, hebben we het na het opzetten van de opstelling iets anders gedaan.
1 Aan de haar aan het statief het gewicht gehangen waarbij hij gemiddeld in de drie metingen die we al hadden gedaan nog net niet knapte.
2 Vervolgens hebben we steeds een aantal steentjes uit het bekertje gehaald, en de haar daarna steeds weer opgemeten. De resultaten hebben we genoteerd.
3 Toen al het gewicht eraf was hebben we de haar nog een keer opgemeten om te zien wat de elasticiteit van de haar was.

RESULTATEN

Hier volgen de resultaten van het practicum:

Totale uitrekking (van 17,9 cm tot 26,3 cm) 8,4 cm
Dit is dus ongeveer 47%
Zie tabel 1

Totale uitrekking (van 17,9 cm tot 26 cm) 8,1 cm
Dit is dus ongeveer 45%
Zie tabel 2

Totale uitrekking (van 19,8 cm tot 30 cm) 10,2 cm
Dit is dus ongeveer 52%
Zie tabel 3

Elasticiteit (van 17,2 cm naar 20,5 cm) 3,3 cm
Dit is dus ongeveer 19%
Zie tabel 4


We hadden bij de vierde meting ook al een keer geprobeerd te beginnen met 66 gram, omdat dit dichter bij het gemiddelde ((81+81+61) :3 = 74) lag van de eerste drie metingen, maar toen is hij geknapt, dus hebben we het aantal verminderd. In de bijlage staan de tabellen van bovenstaande vier grafieken. Bovendien ziet u de tabellen van de andere groepen. Deze andere groepen hadden hun resultaten helaas op een andere manier genoteerd dan wij, waardoor de manier van aflezen wat verschillend is.

CONCLUSIE

Resultaten Niels & Renee : Bij de 1e, 2e en 3e meting rekten de haren respectievelijk 47%, 45% en 51% uit. Bij de 4e meting bleek de elasticiteit 19%. (Zie tabel 1,2,3,4)
Resultaten Marlies : Bij de 1e, 2e en 3e meting rekten de haren respectievelijk 43%, 49% en 49% uit. Bij de 4e meting bleek de elasticiteit 4,1%. (Zie tabel 5,6,7,8)
Het haar van Renee heeft een elasticiteit van 19% en dat van Marlies een elasticiteit van 4,1%. Dit is nogal een groot verschil. Factoren die bijvoorbeeld van invloed zouden kunnen zijn op dit verschil:

- Marlies heeft droog en beschadigd haar. Dit breekt snel.
- Renee heeft daarentegen vet haar.
- Renee heeft haar haar een aantal keer geverfd.
- Marlies wast haar haar met een andere shampoo.
- De pigmenten van Renee haar haarkleur zorgen voor meer stevigheid.
- De shampoo en conditioner van Renee werkt goed.

Het haar is in elk geval wel elastisch, de hypothese kan voorlopig worden aangenomen. Een idee voor een volgend onderzoek zou kunnen zijn om haren van dezelfde persoon onder verschillende omstandigheden te testen, bijvoorbeeld zoals in het boek staat vermeld: gewassen met een conditioner, gebleekt, nat, gewassen met natiumhydroxideoplossing, gewassen met azijnzuuroplossing, of die een tijdje in de zon hebben gelegen bijvoorbeeld. Met dit onderzoek zou je de factoren kunnen onderzoeken die de elasticiteit beïnvloeden.

Als we dit practicum opnieuw zouden doen zouden er een aantal factoren zijn die we beter zouden kunnen doen:
1 We hadden steeds per 5 gram het gewicht moeten verhogen. Dit had een duidelijker beeld gegeven en mooiere lijndiagrammen, al belemmerde het niet datgene waar het onderzoek om ging.
2 We hadden de resultaten anders moeten noteren. We hebben steeds niet duidelijk voor onszelf vermeld of we wel of niet de beker erbij hadden gedaan. Uiteindelijk zijn we er wel achter gekomen.
3 We hadden misschien wat nauwkeuriger alles kunnen meten, al is dit nogal moeilijk omdat de opstelling hiervoor nogal onhandig was. Verder was het misschien fijn geweest als we een wat nauwkeurigere weegschaal hadden gehad en met zout of zand hadden gewerkt in plaats van met steentjes, omdat het met die materialen handiger is per 5 gram af te wegen.
4 Verder was het handig geweest als de hele klas op dezelfde manier het gewicht had verdeeld, dus per 5 gram, en de metingen hetzelfde had genoteerd. Dit had het vergelijken makkelijker gemaakt. De metingen van Marlies waren bijvoorbeeld erg overzichtelijk.