ANW
Hoofdstuk 3&4

H3
§1 Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, maatschappelijk en geestelijk welzijn.
ME is het chronische moeheidsyndroom. De klachten zijn: hoofdpijn, krampen, spierzwakte, ellendig gevoel en een allesoverheersende moeheid.

Oosterse denken:
Yang - Actief en creatief. [mannelijk]
Yin - Passief en ontvangend. [vrouwelijk]

Als je gezond bent zijn de Yin en Yang in evenwicht, bij ziekte overheerst één van de twee krachten.

Winti - “Wind kun je niet zien maar wel voelen”
• hogere machten om hulp vragen om je ziekte te genezen (geesten).
• wassi: wassen, de kwade geesten weghalen.

Voor 1800 dachten de geleerden dat je lichaam gestuurd werd door een geheimzinnige kracht: pneuma of flogiston.
Ureum werd na 1800 gevonden, dat is een stofje in je urine, je lichaam was dus niets niets anders dan een vat chemie.
Je hart pompt het bloed met een snelheid van 7 meter/seconde. En elke keer dat je hart klopt wordt er zo’n 30 tot 60 gram bloed de slagaders in gepompt.

§2 Kraamvrouwenkoorts
- Koorts - dorst - zwakke snelle pols - paarsblauwe vlekken op de huid.
Semmelweis: “Hygiëne is belangrijk”

§3 Louis Pasteur: “Micro-organismen zorgen voor infecties”
Robert Koch ontdekte TBC bacterie.
Antoni van Leeuwenhoek, vond de microscoop uit en ontdekte dat bacteriën niet spontaan komen maar door voortplanting.

§4 Vaccins werken vlug, veilig en goedkoop.
Antistoffen krijg je om jezelf te beschermen.
Als het afweersysteem bij een infectie actief wordt, herkennen T-cellen geïnfecteerde lichaamscellen en vernietigen die. Ze zetten B-cellen in werking, maken antistoffen en merken aangestaste lichaamscellen.
Als je immuun bent voor een ziekte kan je ertegen.

DKTP-prik tegen:
- difterie
- kinkhoest
- tetanus
- polio
- nekkramp

H4
§1 Jambereiding is een methode om vruchten te conserveren. Pectine maakt de jam stoperig.
Opschalen: jam op grote schaal produceren.
Kenmerken van grootschalige productie zij het gebruik van ,eet- en regelapparatuur, speciale grond- en hulpstoffen en constante kwaliteit van het eindproduct.
De Warenwet geeft voorschriften voor de samenstelling van voedingsproducten.

§2 Een blikje bestaat uit drie delen:
- de bodem
- de deksel
- het tussenstuk

Een dunne plaat krijg je door te walsen.
Door dieptrekken wordt een dunne plaat van 0,8mm tot een blikje gevormd.
Frisdranken zijn zuur vanwege de koolstofdioxide. Tin is goed daartegen bestand. Omdat tin niet zoveel voorkomt en ook vrij duur is, wordt het gerecycled.
Recycling: -minder energie nodig
-minder vervuiling
-minder grondstoffen nodig

§3 Alle planten bevatten een natuurlijke kleurstof.
De meest gebruikte kleurstof voor kleding is indigo.
Grootschalige productie van kleurstoffen met landbouwmethoden vereist veel arbeidskracht.
Na opheldering van hun molecuulstructuur kunnen veel stoffen uit de natuur ook in de fabriek gemaakt worden.
Octrooien zijn de registratie van een uitvinding, zodat iemand anders het niet zomaar mag gebruiken (ook wel patent)
De chemische industrie probeert een maximale winst te behalen door de productiewijze te optimaliseren.

§4 Penicilline zijn eigenlijk schimmels, houden bacteriën op afstand.
Wel heb je zuivere penicilline nodig, omdat op een petrischaaltje weinig penicilline te vinden was, hadden ze schaalvergroting nodig.
Helaas worden sommige bacteriën immuun voor dit soort schimmels. Gelukkig worden door onderzoek geneesmiddelen er snel op aangepast.