Annales I,1 , aanhef (pg. 95)
Van in het begin hadden de koningen de stad Rome in handen; L. Brutus stichtte de democratie en het consulaat. Voor een korte tijd werd de dictatuur aangenomen, noch de macht van de 10 mannen was langer van kracht dan 2 jaar, noch het consulairrecht van de krijgstribune was van kracht. Noch de dictatuur van Cinna, noch die van Sulla duurde lang; en de macht van Pompejus en Crassus ging gauw over in de handen van Caesar, de militaire dictatuur van Lepidus en Antonius ging over in de handen van Augustus die het staatsapparaat, uitgeput door burgerlijke twisten, onder de naam van princeps onder zijn macht ontving.
Maar de voorspoed of de tegenspoed van het oude Romeinse volk was herinnerd door de beroemde schrijvers, het edele talent van de beschreven tijd van Augustus was niet in gebreke gebleven totdat ze door groeiende vleierij verschrikt werden. De regering van Tiberius, Calligula, Claudius en Nero is toen ze zelf op het toppunt van haar macht was, uit vrees vervalst omdat ze dood waren wegens recente haatgevoelens, te boek gesteld.
Daarom ben ik van plan enkele dingen over Augustus en in het
bijzonder over zijn levenseinde te vertellen daarna over het principaat van Tiberius en wat volgt, zonder antipathie en sympathie waarvan ik de redenen ver houd.

Vertaling Moord op Britannicus (pg 169-170)
14. Van nu af aan nam Agrippina blindelings haar toevlucht tot intimidatie en bedreigingen en ze liet de oren van de keizer niet met rust door pathetische verklaringen af te leggen dat Britannicus reeds volwassen was, de echte afstammeling en waardig om de heerschappij van zijn vader op zich te nemen, die hij als indringer en een geadopteerde op een voor zijn moeder krenkende wijze uitoefende. Ze gaf er niet om dat alle kwalen van de ongelukkige dynastie, in de eerste plaats haar huwelijk, haar gifmengerij, aan het licht kwamen. Dit alleen was voorzien door de goden en haar zelf, dat haar stiefzoon nog leefde. Ze zou met hem naar het kamp van de pretorianen gaan, enerzijds moest de dochter van Germanicus gehoord worden, anderzijds de gebrekkige Burrus en de banneling Seneca, de ene natuurlijk met z’n verminkte hand, de andere met z’n schoolvossentaal het bestuur op het menselijk rad opeisend. Tegelijk dreigde ze met de vuisten, stapelde ze verwijten op, riep ze de vergoddelijkte Claudius op en de onderaardse schimmen van Silanus aan en ze riep herhaaldelijk uit dat zoveel misdaden tevergeefs waren.

15 a. Nero onthutst door deze woedeuitbarsting en door het naderen van de dag waarop hij 14 jaar werd, overwoog nu eens bij zichzelf het geweld van zijn moeder, dan weer het karakter van Britannicus zelf, dat weliswaar onlangs door een onbeduidend bewijs geopenbaard was waardoor hij toch in brede kring sympathie had geoogst. Op feestdagen gewijd aan Saturnus, temidden van andere vermakelijkheden met leeftijdsgenoten, toen zij er met het dobbelspel om loten wie koning zou zijn, was dat lot te beurt gevallen aan Nero. Dus beval Nero, de overigen verschillende opdrachten die geen schaamte met zich zouden meebrengen; toen beval hij aan Britannicus, op te staan, in het midden te treden en een lied aan te heffen hopend op een bespotting van deze jongen, die zelfs geen ervaring had met sobere feestgelagen, laat staan met dronkemans feestegelagen begon hij zonder van zijn stuk te raken een lied te zingen waardoor er werd aangetoond dat hij verdreven was van de vaderlijke troon en de hoogste heerschappij. Daaruit ontstond een des te duidelijker medelijden, omdat nachtelijke uitgelatenheid de veinzerij had weggenomen.

15 b. Nero, toen hij had ingezien dat hij zich haat op de hals had gehaald, deed zijn haatgevoelens toenemen; omdat de bedreigingen van Agripinna hem in het nauw dreven, omdat er geen enkele misdaad was, omdat hij niet openlijk de moord op zijn broer durfde te bevelen, smeedde hij geheime plannen en beval hij dat het vergif klaargemaakt werd, door tussenkomst van Pollio Julius, tribuun van de pretoriaanse cohorte, door wiens verantwoordelijkheid de op grond van gifmengerei, veroordeelde Locusta werd opgesloten, zeer berucht om misdaden want eens was er voorzien dat elke vertrouweling van Britannicus zich noch om het goddelijke recht, noch om de goede trouw zou bekommeren. Hij kreeg het 1e vergif van zijn opvoeders zelf en hij kwam het te boven door diaree, hetzij omdat het vergif niet sterk genoeg was of omdat er een verzachtend middel was ingedaan, omdat het niet meteen een dodelijke uitwerking kende. Maar Nero, de vertraging van de misdaad niet duldend, bedreigde de tribuun en beval de terechtstelling van de gifmengster omdat ze zich om de openbare mening bekommerden en de argumenten ter verdediging voorbereidden, zijn veiligheid op de lange baan schoven. Vervolgens beloofde ze hem een zo schielijke dood als wanneer hij met het zwaard te lijf zou worden gegaan; naast de slaapkamer van de keizer werd een gif gebrouwd dat snel werkt blijkens voorafgenomen proeven met de ingrediënten.

16 a. Het was de gewoonte dat de kinderen uit een keizerlijke familie samen met overigen van dezelfde leeftijd al zittend aten, onder de ogen (het toezicht) van verwanten aan hun eigen en spaarzamere tafel. Toen Britannicus daar dineerde omdat een uitverkorene onder het personeel zijn spijzen en dranken onderzocht door ervan te proeven en opdat er geen uitzondering gemaakt werd op de gewoonte of opdat door de dood van elk van beide de misdaad niet verraden werd, werd zulke list bedacht. De toen nog onschadelijke, zeer warme en van te voren geproefde drank werd Britannicus aangereikt; vervolgens daar hij die afwees vanwege de hitte, werd er vergif vermengd met koud water bijgegoten, dat zo snel al zijn ledematen doordrong dat zijn stem en zijn levensadem op hetzelfde ogenblik hem werden ontrukt.

16 b. Er werd paniekerig gereageerd door de omzittenden, wie de situatie niet door had, stoof uiteen, maar degene die dieper inzicht hadden in de situatie bleven aan de grond genageld en bekeken Nero. Hij, zoals hij daar achteroverlag en deed zijn neus bloedde, zei dat het gewoonlijk zo gebeurde ten gevolge van een epilepsieaanval waardoor hij, Britannicus, van kindsbeen af gekweld werd en dat geleidelijk zijn zich en waarnemingsvermogen zouden terugkeren. Maar bij Agripinna brak dergelijke angst, dergelijke ontsteltenis uit hoewel het onderdrukt werd onder haar gelaat, zodat het vast stond dat ze evenzeer onwetend is geweest als Octavia, de zus van Britannicus; want ze begreep dat haar haar laatste troef ontnomen was en dat dit een voorspel van een moedermoord was. Ook Octavia, ondanks haar argeloze jaren, had geleerd de pijn, genegenheid en alle emoties te verbannen. Zo werd na korte stilte de vrolijkheid van het feestmaal doorgezet.

17. Dezelfde nacht verenigde de moord van Britannicus met de brandstapel, omdat de voorbereidingen tot de rouwplechtigheid van te voren waren voorzien, die sober was. Toch werd zijn as bijgezet op het marsveld, onder zo’n stormachtige stortbuien dat het volk geloof dat de woede van de goden voorspeld werd, met betrekking tot de misdaad die vele mensen zelfs vergoelijkten, in de mening dat broedertwisten zeer oud waren en heerschappij geen deelgenoot duldt.

Vertaling Moedermoordenaar (pg.175-183)
1. Ten dode opgeschreven
a) De wapens van Poppaea Sabina
-Onder het consulaat van Gajus Vipstanus en Gajus Fonteius, stelde Nero de bang overwogen misdaad niet langer uit, daar de stoutmoedigheid door de lange duur van zijn heerschappij sterker was geworden, daar hij van dag tot dag door zijn liefde voor Poppeia heviger in brand stond, die hoopte helemaal niet op een huwelijk en een echtscheiding van Octavia, zolang Agripinna in leven was, beschuldigde de keizer met talrijke verwijten soms als spottend en noemde hem een broekventje, die afhankelijk van andermans bevelen niet alleen gezag, maar ook vrijheid miste. “Waarom immers werd hun huwelijk uitgesteld? Mishaagde hem soms haar schoonheid en triomferende voorouders of haar vruchtbaarheid en hare ware aard/openhartig karakter? Vreesde men dat zij als echtgenote althans de miskenning van de rechten van de senaat, de woede van het volk t.o.v. de hoogmoed en hebzucht van zijn moeder zou onthullen.
Als Agripinna niet een schoondochter verdragen kon tenzij één die haar zoon vijandig was, moest zij zelf teruggegeven worden aan haar man Otto: ze zou overal ter wereld heengaan waar ze liever de vernederingen aan het adres van de keizer zou horen dan ooggetuige te zijn gemend in zijn gevaar. Niemand verzette zich tegen deze dergelijke uitlatingen die hun effect niet misten door de tranen en trucs van een overspelige, omdat iedereen verlangde dat de macht van de moeder gebruikt werd en omdat niemand geloofde dat de haatgevoelens van de zoon zouden uitlopen op een moord op haar.

b) Anicetus weet een veilige weg
-Dus Nero vermeed samenkomsten met haar onder 4 ogen. Hij prees haar als ze wegging naar haar park of haar domein in Tusculum of in Antium, omdat ze van haar vrije tijd genoot. Tenslotte, waar zich ook ophield, in de mening dat ze een te zware last was, besloot hij haar te doden, alleen op dit punt zich nog beradend of het met vergif of met het zwaard of op een andere gewelddadige wijze moest gebeuren. Eerst beviel hem het vergif: maar als het zou worden toegediend tijdens het feestmaal van de keizer, kon haar dood niet aan het toeval toegeschreven worden, daar Britannicus zo op die manier aan zijn einde was gekomen en het leek lastig de dienaars van de vrouw, die door haar eigen ervaring van misdaden op haar hoede was tegenover aanslagen, te bewerken; en zijzelf had door op voorhand tegenmiddelen in te nemen haar lichaam immuun gemaakt. Op welke manier een gewapende aanslag verborgen werd, wist niemand te bedenken; en ze vreesden dat iemand die uitgekozen was voor die zo belangrijke misdaad zou weigeren de bevelen uit te voeren. De vrijgelaten slaaf Anicetus, opperbevelhebber van de vloot nabij Miscene en opvoeder van de jonge Nero, bood zijn talent aan; en evenveel gehaat bij Agripinna als hij haar haatte. Dus zette hij uiteen dat een schip kon ingericht worden, waarvan een deel als men volop in zee was, het door een mechanisme werd losgemaakt, haar overboord zou gooien zonder dat ze het wist. Niets was zo onderhevig aan toevallig omstandigheden als de zee; en als ze door een schipbreuk zou omgebracht zijn, wie zou er dan zo onredelijk zijn om het aan een misdaad toe te schrijven waaraan winden en golven schuld hadden? De keizer zou dan de afgestorvene een tempel, altaren en andere dingen om uiting te geven aan zijn toewijding, schenken.

2. Mislukte aanslag
b)De laatste komedie van de moeder
Daar overwegend dat ze daarom met een bedrieglijke brief ontboden was en met een zo buitengewone eer behandeld was en het feit dat het schip vlak bij de kust, niet gedreven door de wind, niet te pletter gestoten op de kloppen, van bovenaf, zoals een mechanisme aan land zou werken, ingestort was. Ook de moord van Agripinna in het oog houdend, tegelijkertijd haar wonde bekijkend, meende ze dat de enige remedie die tegen de hinderlaag was door te doen alsof die niet begrepen werd en ze zond de vrijgelaten slaaf Agerinus, om haar zoon te melden: “dat ze door de welwillendheid van de goden en zijn gelukkige gesternte ontsnapt was aan een zwaar ongeluk, dat ze hem smeekte, hoezeer hij ook verschrikt was door het gevaar van zijn moeder, z’n voorgenomen bezoek uit te stellen, dat zij door hem tegenwoordig rust nodig had.” En intussen, terwijl ze de gemoedsrust veinsde, gebruikte ze geneesmiddelen voor haar wonde en warme verbanden voor haar lichaam; ze beval het testament van Acerronia op te zoeken en haar goederen te verzegelen, dit alleen niet uit veinzerij.

c) De paniek van een moordenaar
Maar aan Nero, die wachtte op berichten over de uitgevoerde misdaad, werd gemeld dat ze ontsnapt was met slechts een lichte wonde, en dat ze juist genoeg gevaar had gelopen opdat niet getwijfeld kon worden wie de aanstichter was. Toen was hij buiten zichzelf van angst en hij verzekerde plechtig dat zij elk ogenblik zou komen opdagen gebrand op wraak: hetzij ze haar slaven zal bewapenen of de soldaten zou opruien, hetzij ze de senaat en de volksvergadering zal benaderen, haar schipbreuk, haar wonde en de moord op haar vrienden ten laste leggend, welk verweer zou hij daar tegen hebben? Tenzij Burrus en Seneca iets zouden weten te bedenken…Dadelijk had hij deze ontboden, het is onzeker of ze het op voorhand wisten. Dus zwegen beide lange tijd, om het niet vergeefs af te raden of misschien geloofden ze dat het zover gekomen was, dat als men Agripinna niet te vlug af was, Nero verloren was. Daarna handelde Seneca in zo verre kordater dat hij Burrus aankeek en hem vroeg of er een moord aan de soldaten kon bevolen worden. Hij antwoordde dat de pretorianen, aan heel de keizerlijk dynastie verknocht was en Germanicus indachtig, niets wreed tegen zijn nageslacht zouden durven doen. Anicetus moest zijn belofte houden. Deze eiste zonder enig aarzelen de voltooing van de misdaad op. Bij diens uitspraak verklaarde Nero openlijk dat op die dag aan hem de heerschappij werd gegeven en dat de bewerker van zo’n groot geschenk een vrijgelaten slaaf was. Hij moest snel heengaan en met zich de meest bereidwillige tot de bevelen meenemen. Hijzelf nadat hij gehoord had dat Agerinus als bode ,door Agripinna gezonden, aangekomen was, monteerde hij zowaar de scène van een aanklacht en terwijl hij zijn boodschap overbracht, wier hij een zwaard tussen zijn voeten. Toen beval hij hem als was hij op heterdaad betrapt in de boeien te slaan om het verzinsel te kunnen verspreiden dat zijn moeder de dood van de keizer beraamde en dat ze zelfmoord pleegde uit schaamte over de ontdekking van de misdaad.

3.Geen tweede maal
a)“Ventrem feri!”
Daar intussen het gevaar dat Agripinna gelopen had, als was het door toeval gebeurd algemeen bekend was geworden, en zodra iedereen het had vernomen, liep iedereen naar de kust. Sommigen bestegen de pieren, anderen de meest nabijgelegen sloepen; nog anderen waadden in zee, voor zover hun gestalte het toeliet; sommigen staken hun handen uit, met klachten, beloftes, met geroep van hen die verschillende dingen vroegen of van hen die vage antwoorden gaven, werd heel de kust vervuld; een ontzaggelijke menigte stroomde toe met fakkels, en toen bekend geworden was dat ze ongedeerd was maakten ze zich klaar als om haar geluk te wensen, tot zodat ze door de aanblik van een gewapende en bedreigende bende uiteengejaagd werden. Accerinus omsingelde de villa met wachtposten en toen de deur ingebeukt was, sleurde hij de slaven die de weg versperden weg, terwijl hij bij de deur van de slaapkamer kwam, bij deze stonden er slechts weinigen, daar de overigen uit angst voor de indringers buiten zichzelf waren.
In de slaapkamer brandde een schaars licht en één van de slavinnen was er aanwezig. Agripinna werd meer en meer angstig, omdat er niemand kwam bij haar zoon, zelfs niet Agerinus. Het uitzicht van een gunstige situatie zal anders zijn, en nu waren er de eenzaamheid en plotseling geluiden en aanduidingen van uiterst onheil. Terwijl de slavin daarop wegging zei ze; “Verlaat jij me ook?” Ze bemerkte Accerinus vergezeld door de scheepskapitein Herculeius en Obarilus, marineonderofficier en zei: “Als hij gekomen was om haar te bezoeken, dan moest hij melden dat ze hersteld was: maar als hij gekomen was om de misdaad te plegen, dat ze dan niet geloofde dat het een bevel van haar zoon was; er was geen moedermoord bevolen.” De moordenaars omringden het bed en als 1e sloeg de scheepskapitein met een knuppel op haar hoofd. Daarop strekte zij haar schoot tot de centurio die zijn zwaard uitstak voor de doodsteek. “Tref me in mijn buik”, riep ze en ze werd afgemaakt met vele vele verwondingen.