Inleiding
Voor het vak maatschappijleer ga ik me verdiepen in een maatschappelijk vraagstuk/ probleem. Iets dat te uitgekauwd en actueel was trok me niet echt, evenmin een onderwerp ver-van-mijn-bed zoals drugsproblemen of asielzoekers. Daar houd ik me liever (nog) niet mee bezig, daar mag de politiek mee aan de gang…
Het onderwerp afval kwam ik tegen toen ik in de milieurichting een onderwerp begon te zoeken. Het leek mij heel actueel en een interessant vraagstuk. Toen ik begon met het verzamelen van informatie kwam ik een aflevering tegen van “Tegenlicht”, van de VPRO. Op hun site staat het volgende citaat ter inleiding op de toelichting van het programma.

Het afval dat we lozen verdwijnt niet, er bestaat namelijk geen verdwijnen omdat de aarde een gesloten systeem is. Ons afval lijkt alleen onzichtbaar omdat we het verdunnen met water, bedekken met aarde of weg laten blazen door de wind. Maar uiteindelijk komen we het onvermijdelijk weer tegen in ons drinkwater, de lucht die we inademen, ons voedsel en in ons lichaam.
http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/30458986/

Het raakte mij echt. Ik heb een keuze moeten maken uit de gigantische hoeveelheid vragen die ik vanaf dat moment had. Niet alleen gingen die over hoe de toekomst eruit zou kunnen zien. Ik realiseerde me ook dat ik geen idee had over het verleden. Ik wist heel eerlijk gezegd niet dat afval zo’n “big issue” was. Ik heb de kern van mijn werkstuk dan ook als volgt opgebouwd:

Verleden
-Sinds wanneer hebben we afval?
-Wat deden we er toen mee?
-Nadelen?
Heden
-Is er dan zoveel afval?
-Wat doen we er nu mee dan?
-Voordelen/nadelen?
Toekomst
-Meer afval?
-Wat moeten we ermee?
-Voordelen?

Ik hoop dat mijn werkstuk interessant is om te lezen, ik wens u dan ook veel leesplezier!

Procesbeschrijving
Al meteen leek het mij leuk een enquête te houden voor mijn werkstuk. In de loop van het schrijven kwam ik een aantal vragen tegen die uitstekend geschikt waren om te verwerken in een eventuele enquête. Ik vroeg me bijvoorbeeld af of mensen wel eens stil stonden bij afval en of ze moeite wilden doen om hun afval te (laten) verwerken. Deze vragen heb ik verwerkt tot een enquête. Ik heb vier stellingen geformuleerd met op ieder drie mogelijke antwoorden. Ik heb vervolgens in mijn buurt mensen een streepje laten zetten achter het antwoord dat voor hen het meeste van toepassing was. Zo kreeg ik een mooi totaalbeeld van hoe iedereen erover dacht. Ik ben me er wel van bewust dat deze mensen niet representatief zijn voor de Nederlandse bevolking. (Ik woon in een nette buurt met veel jonge gezinnen.) Voor de uitslag van de enquête kijkt u op blz. 12/13.

Ik heb ook gesproken met een medewerker van de Rova. Dit is het bedrijf dat afval ophaalt in Amersfoort en Zwolle. (Zie blz. 13.)

Bijna alle informatie die ik gebruikt heb in dit werkstuk komt van internet. Ik ben lukraak begonnen met zoeken in Google met “afval”. Ik kwam al snel terecht in een netwerk van milieusites. Deze waren bijna allemaal heel bruikbaar. Ik heb me dus zeker niet in alle bochten hoeven wringen om de gewilde informatie te vinden, ik ben internet alleen maar heel erg dankbaar. Vooral aan de site van milieucentraal heb ik heel erg veel gehad, ook door de nuttige links.

Bij mijn literatuurstudie stuitte ik al meteen op een dvd met een zeer inspirerende aflevering van “Tegenlicht”. Zo kwam het dat mijn literatuurstudie stilviel, ik met open mond naar de dvd heb gekeken en heel veel gehad heb aan de site van het programma, incluis de fora over betreffend onderwerp.

Verder heb ik me gewoon opengesteld voor het onderwerp zegmaar. Het stukje over Poubelles kwam ik zelfs tegen op de kalender! In de krant stonden ook nog wel eens stukjes. Twee artikels heb ik bijgevoegd. (Zie bijlage.)

Hoofdstuk 1: Verleden
§ 1.1 Het eerste begin
Een product is afval op het moment dat het niet meer door de natuur gebruikt kan worden. Zo is een appelschil van een biologische appel voedsel voor dieren en planten en dus eigenlijk geen afval. Als er gif op die schil zit is het juist slecht voor het milieu en is er een probleem. De appelschil is nu afval.

Omdat we heel lang geleden nog geen giftige stoffen hadden, was er ook amper afval. Toen onze voorvaders op dieren jaagden gebruikten ze alles om van te leven en lieten niets over. Maar generatie bij generatie begon de mens met het bedenken van slimme ideetjes om er zelf zo goed mogelijk vanaf te komen. Samen met die ideetjes ontstonden steeds meer restproducten; afval.

In eerste instantie liet men het afval gewoon lekker slingeren. Dit had tot gevolg dat men op straat tussen allemaal vieze stinkende rommel liep. Degene die besloot dat dat zo niet verder kon was de franse meneer Poubelle. Hij bedacht in de 19e eeuw een systeem waarin iedereen zijn eigen bak kreeg om afval in te doen. Zo werden de straten schoner en beperkte de troep zich tot de daartoe bestemde punten. Hij was dan ook de uitvinder van de vuilnisbak. Niet voor niets heten deze in Frankrijk nog steeds: Poubelles. Ook was hij de bedenker van het riool onder de straten. Eigenlijk was hij meer de herontdekker van dit systeem want al bij de oude Romeinen lagen er vergelijkbare systemen in de grond!

§ 1.2 Wat we er toen mee deden
In de jaren die volgenden werd het systeem om de groeiende hoeveelheid afval de verwerken verfijnd. Stapje voor stapje werd een systeem vastgelegd van afval ophalen, verbranden, storten of recyclen. Vooral storten was in de tweede helft van de vorige eeuw erg populair evenals het (illegaal) lozen van afval. Helaas zijn deze laatste vrij slecht voor het milieu…

Recyclen van afval was toen nog niet echt mogelijk. Bij echt recyclen komt een product terug op het niveau waar het vandaan kwam. Een schoen wordt weer een schoen bijvoorbeeld of een auto weer een auto. Het proces van iets deels hergebruiken kun je dan ook beter ‘downcyclen’ noemen.

§ 1.3 Nadelen
Het klinkt negatief, maar aan de ontwikkelde processen zaten behalve natuurlijk veel voordelen, nog een aantal onoverkomelijke nadelen. Wie kent niet het woord: gifwijk. Het klinkt niet alleen onheilspellend, het is het ook.

Gifwijken zijn wijken gebouwd op sterk verontreinigde grond. De verontreinigingen komen voort uit het eerder genoemde storten en lozen van afval. Wanneer men onzorgvuldig omgaat met giftige stoffen kunnen ze zich verspreiden in de grond. Dit heeft ernstige gevolgen voor mensen, planten en dieren.

De meest voorkomende vergiftigingen zijn van lood en kwik. Deze zware metalen zijn erg giftig en komen regelmatig in afval voor. Een andere boosdoener is de zgn. dioxine. Deze organische verbinding komt meestal tot stand bij verbranding van chloorhoudende stoffen. We vinden het dus vaker terug bij luchtverontreiniging.

In Nederland zijn sinds 1980 op verschillende plaatsen sterk vervuilde stukken grond aangetroffen. Naar aanleiding hiervan is een onderzoek gestart naar mogelijke andere verontreinigde gebieden. In 2005 werd bekend dat dit waarschijnlijk 600.000 locaties betreft. Eerder ging men uit van 175.000, waarbij de totale saneringskosten al op bijna 19 miljard euro zouden komen… De bekendste gevallen van verontreiniging in Nederland zijn behalve Lekkerkerk en het Gritfpark ook nog de Vogelmeerpolder en de Coupépolder in Alphen a/d Rijn. Nederland is overigens niet het enige land dat met vervuilde grond kampt.

Verontreinigde grond kan op verschillende manieren weer leefbaar gemaakt worden. Men kan een zgn. leeflaag aanleggen. Dit is een laag schone grond bovenop de vieze grond. Deze laag bedraagt een dikte van ongeveer een meter. De bruikbaarheid van de grond is dan voorgoed beperkt, door de nieuwe laag verdwijnt het gif niet…
In ernstiger gevallen moet de vervuilde grond worden afgegraven. Men kan dan ter plaatse de grond reinigen of er voor kiezen dit elders te doen. In het ernstigste geval moet het hele gebied bedekt worden met een laag plastic. Dit was bijvoorbeeld het geval in het Griftpark in Utrecht.

bron: http://www.dmb.amsterdam.nl/bodem/volgermeerpolder/leeflaag.jpg

Hoofdstuk 2: Heden
§ 2.1 Waar je niet bij stil staat
Niemand denkt bij iets dat hij weggooit aan wat er nu verder met dit product gebeuren gaat. Logisch ook, want het is best confronterend om de cijfers te zien.

In 2000 bijvoorbeeld gooiden we bij elkaar 164 miljoen kilo textiel weg. 66 miljoen kilo apart ingezameld voor hergebruik, 98 miljoen kilo met het huisvuil weggegooid.
Gemiddeld wordt per jaar 1.416 miljoen kilo huishoudelijk gft-afval gescheiden ingezameld. Dat is 88 kilo per persoon per jaar. Dit is maar 52% van de totale hoeveelheid huishoudelijk gft-afval. Nog 1334 miljoen kilo is vermengd met restafval. Toch maken we met onze 52% het bouwen van drie nieuwe AVI’s* onnodig! Ook oud papier wordt maar deels gescheiden. Per inwoner stoppen we jaarlijks 135 kilo oud papier in de papierbak. Dit is 65% van al het gebruikte karton en papier terwijl 85 % van al het oud papier geschikt is voor in de papierbak. Van het oude papier wordt weer nieuwe gemaakt. Niet voor niets, want duizend kilo kringlooppapier spaart gemiddeld 15 bomen.
Glasafval wordt voor 84% gescheiden. Sinds kort wordt ook van de 185 miljoen kilo vieze luiers zo’n 25 miljoen kilo gerecycled.

§ 2.2 Wat er dan gebeurt
In Nederland kennen wij een uitgebreid proces van afvalverwerking. Het afval wordt gescheiden opgehaald en op verschillende manieren verwerkt. Ongeveer 70% van de regels waarop dit beleid gebaseerd is, is afkomstig uit Brussel. Deze regels gelden dus voor heel Europa.

Afval wordt in stijgende mate hergebruikt. Hierin onderscheiden we producthergebruik, zoals dat bij kleding vaak gebeurt. Dit is recyclen. We kennen ook materiaalhergebruik. Zink uit lege batterijen wordt gebruikt om dakgoten van te maken bijvoorbeeld en stalen blikken worden omgesmolten tot staaldraad. Dit is dus eigenlijk het eerder genoemde ‘downcyclen’, want het blik wordt nooit meer blik.
Wanneer hergebruik geen optie is, wordt het afval verbrand in AVI’s. De warmte die hierbij vrijkomt wordt in de meeste gevallen gebruikt als energie voor stads-verwarming. De resten van het verbrande afval worden in onze wegen gebruikt.

Gescheiden opgehaald afval zoals GFT, papier en glas wordt respectievelijk gerecycled tot compost, nieuw papier en nieuw glas. Uit het restafval wordt met magneten 75% van het blik gesorteerd. Dit wordt ook hergebruikt. Het echte restafval wordt Voor 80% verbrand. Het wordt in eerste instantie opgeslagen. Daarna wordt het in de trechter van de AVI gegooid. Het is hier tussen de 900 ° C en 1100 ° C. Doseerschuiven zorgen dat het afval gelijkmatig op het verbrandingrooster komt. Met draaiende staven wordt het afval door de oven getransporteerd. In de oven zijn verschillende zones. Eerst dampt het afval uit in de droogzone, vervolgens wordt het verbrand in de verbrandingszone waarna het afval in de uitbrandzone volledig uitbrandt. De as en de andere verbrandingsresten worden voor 97% nuttig gebruikt, voornamelijk in wegen.

De gassen die vrij komen zijn veelal vervuild met dioxine of metalen. Deze worden gezuiverd met behulp van elektrolyse. De normen die hieraan verbonden zijn, zijn de strengste van heel europa. Uiteindelijk bestaat 98% van de uitstoot uit waterdamp.

De AVI’s branden 24 uur per dag uitsluitend op afval en hebben geen enkele andere brandstof nodig. Daardoor produceren zij heel veel energie, zonder dat te kosten. Deze formule is voordelig en vrij uniek. In de wanden van de oven wordt water verwarmd. De energie die vrijkomt wordt afgegeven aan stadsverwarming en elektriciteitsbedrijven. Zo is het verbranden van afval, in tegenstelling tot het ophalen en voorsorteren, winstgevend.
Bovenstaand figuur toont dat een steeds groter wordend gedeelte van ons afval hergebruikt wordt. Ook het verbranden wordt vaker gedaan. Nederland telt inmiddels elf AVI’s. Lozen wordt bijna niet meer gedaan. Storten neemt ook af in frequentie. Nederland telt 35 stortingsplaatsen.

Afval dat niet geschikt is voor verbranding, wordt gestort. Dit gebeurt onder, in de loop der jaren sterk verbeterd, toezicht. Gevaarlijk afval wordt regelmatig gecontroleerd, het mag niet de bodem vervuilen. Wanneer een stortplaats vol is, wordt hij afgedekt. Er wordt dan meestal iets recreatiefs van gemaakt. Een golfbaan of een park bijvoorbeeld.

§ 2.3 Voordelen en nadelen
Het huidige afvalverwerkingsysteem (met name dat van Nederland) is streng gecontroleerd en vrij efficiënt. Eerder genoemde manieren van verwerken zijn deels winstgevend en in steeds mindere mate milieubedreigend. Er is nog geen goede oplossing gevonden voor de laatste resten. Hoewel het in Nederland meer beperkt is, wordt het wereldwijd heel veel afval gestort. Dit is een eindig proces. Afval zal, sneller dan we misschien denken een groot probleem gaan vormen. We kunnen dan ook beter zo snel mogelijk werken aan een drastisch beter systeem ervoor…
De afgelopen tijd heeft men dan ook zeker niet stil gezeten als het gaat om een creatieve oplossing voor ons afval. Ook grote bedrijven nemen de nieuwe ideeën over.

Zo is McDonalds al langere tijd bezig met het produceren van eetbare/afbreekbare verpakkingsmaterialen. De echte doorbraak laat nog op zich wachten, maar het bewustzijn begint te komen. Ook heeft McDonalds speciale prullenbakken in sommige restaurants laten plaatsten. Deze persen het ingeworpen afval onmiddellijk samen tot kleine pakketjes. De hoeveelheid afval vermindert daar wel niet door, maar het volume in ieder geval wel. Zo levert het besparing van vuilniszakken en vervoerenergie op.

Tevens is McDonalds ook een actie gestart om nummerborden op McDrive verpakkingen te zetten. Zo kan de bestuurder van de afval-uit-het-raam-gooidende-auto achterhaald en beboet worden.

Ook Unilever draagt bij aan de strijdt tegen afval. Speciaal voor Unilever zijn ijsverpakkingen ontworpen die zaden van zeldzame planten bevatten. Het folie smelt wanneer het warmer wordt. Het zaadje komt dan vrij en wordt gelijktijdig gevoed door de vloeistof van de verpakking.

In Amerika blijft ook Nike niet achter wat ontwikkelingen betreft. Hun productie processen zijn scherp onder de loep genomen. De eerste schoenen worden geproduceerd die 100% her te gebruiken zijn. Ze bestaan uit plantaardig materiaal en losse delen. Het lijmgebruik is zeer beperkt. De schoenen kunnen in de fabriek binnen enkele seconden ontleed worden en opnieuw gebruikt voor het maken van nieuwe schoenen. (zie afbeelding.)

http://www.vestaldesign.com/blog/2005/03/nike-goes-environmental.html

Hoofdstuk 3: Toekomst
§ 3.1 Ander afval
Neanderthalers hadden stukjes huid over, begin deze eeuw speelde GFTafval een grote rol, tegenwoordig heeft plastic een groot aandeel in het afval. Conclusie: afval verandert in de loop der tijd. In onze beruchte consumptiemaatschappij wordt heel erg veel gebruikt gemaakt van plastic, kunststoffen en andere synthetische of chemisch bewerkte materialen. Behalve dat deze stoffen de rookzuiveringskosten van de AVI’s flink omhoog sturen, kunnen we ons afvragen of we ons afval misschien niet beter op een andere manier kunnen verwerken.

§ 3.2 Wat we misschien beter kunnen doen
Ja? Nee dus. Was het maar waar. Wij als mensen produceren afval en het is een probleem. De natuur daarentegen produceert geen afval. Je zou bloesemblaadjes op de grond natuurlijk zo kunnen zien, maar dat is niet helemaal juist. Want ze zijn voedsel voor de boom, die er weer van groeit. Voor de natuur is afval voedsel. En dát is precies waar het Cradle to Cradle idee op gebaseerd is. De Amerikaanse ontwerper William McDonough ontwikkelt samen met de Duitse chemicus Michael Braungart baanbrekende operaties om gebouwen, fabrieksterreinen en zelfs hele dorpen zó te maken dat niets afval is of het produceert. Sinds 1991 werken de twee efficiënt samen en vertellen grote bedrijven dat ze verkeerd zitten. Want “Waarom zou je iets produceren wat je vervolgens weggooit? Dat is toch niet logisch?” En dat is het ook niet. Het produceren van afval is economisch dom. Dat is dan ook de reden van de successen die het duo tot nu toe al geboekt heeft.

Zo zetten zij het hele bedrijfsterrein van Ford op zijn kop. Het terrein was één van de meest vervuilde fabrieksterreinen ter wereld. Het uitgangspunt van McDonough was verrassend: het moet hier zó worden, dat je je kinderen er laat buitenspelen. Voor miljoenen euro’s maakte hij het terrein perfect milieuvriendelijk en afvalloos. Het bespaarde het bedrijf miljoenen per jaar. Zelfs de directeur van Ford, toch niet iemand met milieu op zijn prioriteitenlijst, was enthousiast. Want, zo zei hij nadat hij het opnieuw had overdacht: “Het is natuurlijk een beetje raar dat we 22000 kg grondstoffen nodig hebben voor een auto van 1300 kg. Het zou logischer zijn om 1300 kilo grondstoffen te gebruiken voor diezelfde auto.”

Behalve voor Ford hebben de twee zich ingezet voor vele andere (grote en bekende) bedrijven. Hun grootste project is wel in China. Omdat China in 10 jaar tijd voor 400 miljoen inwoners huizen moet realiseren, hebben zij hulp ingeroepen van het duo. De huizen kunnen eigenlijk niet van baksteen gebouwd worden omdat hiermee een te groot deel van de landbouwgrond verwoest wordt en bovendien de kolenvoorraden slecht toereikend zijn. De ontwerpers hebben een plan bedacht om huizen te bouwen van geperst natuurlijk materiaal en hierbij ook veel gebruik te maken van zonnecollectoren en systemen om water op te vangen. Het ontworpen plan wordt inmiddels uitgevoerd maar is jammer genoeg nog niet zo’n succes.

Het Cradle to Cradle, ook wel C2C principe is gebaseerd op de volgende punten:
· Er worden miljarden dollars en vele waardevolle materialen geïnvesteerd in ieder product. Zorg dat deze niet verloren gaan en beschikbaar blijven voor mensen en natuur.
· Ontwerp alle producten zo dat ze volledig hergebruikt kunnen worden en hun financiële waarde niet daalt.
· Een product moet 100% afbreekbaar zijn in de biosfeer en vervolgens als voedsel dienen voor de natuur.
· Alle niet af te breken stoffen moeten beschouwd worden als een hoogwaardige grondstof voor nieuwe producten in de technosfeer.
· Tijdens de fabricage mag op geen enkele wijze een schadelijke afvalstof ontstaan.

Het concept van deze twee mannen is zeker geen utopie. In theorie klopt het niet alleen, het kan (en moet) ook echt werkelijkheid worden. De ultieme droom van McDonough is niet alleen te recycle, maar ook te ‘upcyclen’. Een product niet minder waard laten zijn, niet het zelfde, maar steeds méér.

§ 3.3 Voordelen
Nadelen zijn er amper in het systeem Cradle to Cradle. Wanneer een product deze naam mag dragen heeft het uitsluitend voordelen: Het dient als voedsel voor de natuur en/of is 100% nuttig in de technosfeer. Als misschien over vele jaren dit concept de wereld heeft overgenomen komt er een moment dat er geen afval meer geproduceerd wordt. Wie kan zich dat voorstellen, consumeren zonder afval?

De Cradle to Cradle Ford
http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/30458986/items/30462746/

Gesprekken en enquête
Om een beeld te krijgen van hoe de mensen in mijn buurt denken over afval en hoe ze er mee omgaan, heb ik een enquête opgesteld en gedaan. Het doen van de enquête vond ik heel erg leuk. Ik merkte dat veel mensen eerst een beetje verstoord kijken, zo van: wat doe jij aan mijn deur?. Als ik echter vertel waar ik voor kom, verandert hun houding. Mensen vullen heel eerlijk en geconcentreerd alles in en blijken vaak zelf heel wat te vertellen te hebben over het onderwerp.
Zo was er een man die aangaf dat hij het afvalverwerkingsysteem in Nederland wel goed vond, maar de mensen niet. Hij zei: het systeem moet niet verbeterd worden, maar de mensen! Er moet ook meer voorlichting komen.
Een vrouw zei heel terecht dat ze zich zo vreselijk ergerde aan de dubbele verpakkingen om veel producten. Ze zei: Dat is allemaal zo nutteloos. Soms heb ik gekookt en kijk ik naar alle verpakkingen die ik overhoudt. Dan voel ik me echt schuldig! Dan vraag ik me ook af of dat nou echt nodig is.
Een andere man wees me erop dat er niet alleen aan de manier van verpakken iets gedaan moet worden, maar ook aan de verpakkingen zelf. De kleurstoffen op de verpakkingen zijn namelijk vreselijk giftig en moeilijk te verwerken. Daarbij komt dat bijvoorbeeld rood en geel om die reden heel erg duur zijn. Hierdoor gaat de prijs van het product omhoog. Dit geld kan men beter gebruiken om een betere verpakking te ontwerpen!
Voor mij was vooral dit laatste iets dat ik nog helemaal niet tegengekomen was. Het was een duidelijk punt en ik ben het volledig met hem eens.

De enquête
De vragen van de enquête waren als volgt:

Als ik naar mijn vuilnisbak kijk…
1. Heb ik een schuldgevoel; wie ben ik om zoveel afval te produceren.
2. Vraag ik me wel eens af hoe dat allemaal verwerkt wordt, dat afval.
3. Ehm, zie ik gewoon mijn vuilnisbak.

Ik scheid mijn afval…
1. Altijd perfect en ik weet ook goed waarvoor het nodig is.
2. Meestal wel (, het wordt nou eenmaal verwacht).
3. Lang niet altijd, ik geloof niet dat dat zo nuttig is.

Naar de dichtstbijzijnde glascontainer…
1. Is het veel te lang, dat doe ik nooit.
2. Is het een prima tijd, het hoeft toch niet dagelijks.
3. Is het best kort, eigenlijk wel luxe.

Het afvalverwerkingsysteem in Nederland vind ik…
1. Erg goed geregeld, volgens mij werkt het uitstekend!
2. Wel oké voor zover ik weet.
3. Niet zo goed, het moet echt verbeterd worden.

1. Ik merkte dat mensen bij de eerste vraag heel verschillend antwoordden. Ongeveer 30% gaf aan zich zeker regelmatig schuldig te voelen over het afval. Evenveel mensen gaven aan niet zo na te denken als ze hun vuilniszak zagen. Bijna de helft van de mensen vroeg zich regelmatig af waar het afval heen ging.

2. Bij de tweede vraag gaf meer dan de helft van de mensen aan altijd perfect het afval te scheiden. Ze gaven ook aan dit heel belangrijk te vinden en er echt goed op te letten. Iets minder dan 40% gaf aan meestal wel het afval te scheiden maar gewoon niet altijd. Een paar mensen geloofden niet in het nut daarvan en zeiden dan ook weinig aandacht te besteden aan afvalscheiding.

3. De antwoorden op vraag drie waren heel duidelijk. Ruim 90% gaf aan het geen enkel probleem te vinden naar glasbak te gaan. Hij staat immers voor de supermarkt in de buurt. Een paar mensen gaven dan ook aan dat zij dit best luxe vonden en er best meer voor over zouden hebben als dat nodig was.

4. Hoewel niet iedereen een even heldere kijk op het systeem in Nederland bleek te hebben, vonden de meeste dat het wel goed zat in Nederland. Sommigen gaven ook aan de zij het in Nederland steeds beter vonden gaan of dat ze het t.o.v. andere (Europese) landen goed vonden. Minder dan 10% gaf aan het systeem niet goed te vinden in Nederland.

Gesprek
Uit de enquête bleek dat veel mensen denken dat het afval in Amersfoort op één hoop gegooid wordt na een gescheiden inzameling. Met dit als hoofdvraag heb ik de Rova gebeld om meer te weten te komen over afvalinzameling/verwerking in mijn stad.

Ik heb een gesprek gevoerd met een medewerker van de Rova, Jaqueline. Ze was heel behulpzaam en vond het leuk dat ik met dit onderwerp bezig was. Ik vond het heel fijn dat ze me te woord wilde staan.

Mijn eerste vraag was dan ook:
Hoe zit dat nou met afval in Amersfoort? Wordt dat echt op één hoop gegooid?
Dat is dus absoluut niet waar. Gescheiden opgehaald afval wordt gescheiden verwerkt en niet voor niets. Wanneer GFT-afval te vervuild is moet het verbrand worden, maar dit is heel duur. Er wordt dus wel voor gezorgd dat dit niet bij elkaar komt.
Maar, waar komen dan de verhalen vandaan? Is het ooit niet anders geweest in Amersfoort?
Alweer een paar jaar geleden werkten we in Amersfoort met duobakken. GFT-afval werd met een schotje gescheiden van restafval. In de vuilniswagen raakte dit geheel of gedeeltelijk door elkaar heen. Dit kostte de Rova echter heel veel geld en i.s.m de gemeente is het plan van de drie verschillende bakken ontwikkeld. De wagens die deze ophalen zijn ieder voor één soort afval. Er lopen elf verschillende routes door Amersfoort waarlangs afval opgehaald wordt. Met dit systeem kan het afval onmogelijk door nog elkaar komen.
Veel mensen denken dat het niet nuttig is om afval te scheiden merk ik, ze zijn nogal pessimistisch, hoe staan jullie daar dan tegenover?
Dat hebben wij ook opgemerkt inderdaad. Er verschijnt sowieso zes keer per jaar een grote advertentie in de krant met informatie over afvalverwerking, maar omdat we beseffen dat dit niet aan de vraag voldoet, zijn we bezig met het opzetten van een campagne. Binnenkort wordt er in de kranten extra aandacht besteed aan de afvalverwerking en worden mensen overal maximaal ingelicht.
Wauw, wat een goed initiatief, dat is precies wat ik wilde vragen want het is inderdaad waar mensen behoefte aan hebben.
Iemand vertelde mij dat verfstoffen op verpakkingen heel giftig en ook heel duur kunnen zijn, wat weet u daarvan?
Dure kleurstoffen? Daar heb ik nooit iets over gehoord. Ik vraag me af of dat zo is.
Hoe zit het dan met bedrijfsafval? Daar waar ik stage loop zie ik heel veel GFT-afval bij het restafval verdwijnen. Op mijn vraag of ze daar bij stil stonden antwoordden ze dat bedrijfsafval toch allemaal bij elkaar gegooid wordt.
Bedrijfsafval komt meestal van kantoren of bedrijven waar niet zoveel GFT-afval is. Jouw bedrijf zou het eigenlijk gewoon moeten scheiden, maar omdat bedrijfsafval vaak heel vervuild is wordt dat inderdaad tot het restafval gerekend. Gelukkig is de overheid bezig met acties om dit te veranderen. Men stimuleert bedrijven hun afval meer te scheiden. Er worden nu ook bakken neergezet voor kunststof flesjes bijvoorbeeld. Men is daar echt heel hard mee bezig.
Dat is wel heel goed ja! Want gescheiden afval is toch echt heel nuttig?
Ja zeker is het dat! Het verbranden van afval is heel erg duur, dus hoe meer er gerecycled kan worden hoe beter. Van papier wordt papier gemaakt en de GFT uit Amersfoort gaat naar Drenthe om te composteren. Het andere afval gaat vanuit Utrecht met de boot naar Rotterdam. Van daaruit wordt het verspreid naar fabrieken met ieder hun specialiteit om een bepaald product te recyclen.
En hoe zit het dan met scheidingstechnieken? Gaat dat deels handmatig?
Nee, bijna niet meer. Maar er zijn heel veel geavanceerde methodes om bijvoorbeeld blikjes uit restafval te halen, dekseltjes en kurken uit glas of etiketten van glas. Sommige dingen worden nog wel handmatig gedaan. Je hoort hoe hard iedereen met het afval bezig is!
Ja zeker, wat goed. Dat vind ik heel positief, want het verdient vind ik ook serieuze aandacht.
Ja dat vinden wij dus ook. Leuk dat je er zo mee bezig bent! Als je een rondleiding zou willen… Ik zou het leuk vinden je op locatie meer te vertellen. Je kunt me altijd bellen, je bent welkom.
Wat leuk! Heel erg bedankt voor je antwoorden, ik ga kijken wat ik met je aanbod kan doen.

Dit was een (verkorte) weergave van het gesprek. Het bevat de belangrijkste informatie die ik van haar gekregen heb.

Conclusie
Mijn conclusie op kleine schaal (lokaal) is dat veel mensen zich redelijk bewust zijn van de consequenties die hun persoonlijke manier van doen heeft op het milieu, maar dat het veel beter kan. Ik denk dat er echt veel en veel meer aandacht besteed moet worden aan voorlichting over afval. Mensen moeten duidelijk kunnen zien wat er goed gaat nu en wat niet. Mensen moeten weten wat ze beter kunnen doen en waarvoor ze dat dan doen. Gelukkig is de voorlichting iets waar in ieder geval in Amersfoort aan gewerkt wordt!

Ik denk op grote schaal (landelijk/internationaal) dat het afval probleem misschien nog wel groter is dan we denken, vooral dan buiten Nederland. Maar juist daarom is de oplossing waar-schijnlijk ook dichterbij dan we denken. Ik vind het een heel positief iets dat de grote concernen zoals Nike of Ford niet sceptisch zijn tegenover een milieuvriendelijke oplossing. Ik denk dat het voorbeeld van de grote bekenden, hoewel iedereen voor zichzelf zou moeten nadenken en beslissen, een opening is naar de doorbraak van bijvoorbeeld Cradle to Cradle. Ik geloof ook echt dat we de goede kant opgaan.
Ik betwijfel echter of er een wereld kan bestaan helemaal zonder afval, dat onze technosfeer dat kan. Ik denk niet dat de mens op die manier de perfectie van de systemen van de natuur kan evenaren. Lang voor die tijd zal hij zichzelf ergens tegenwerken. De natuur is volmaakt wat dat betreft, de mens niet. Ik denk dan ook niet dat dit ooit zal veranderen. Ik denk wel dat het een leerzame weg is voor de mens en dat er -vroeger of later- zeker een bevredigende oplossing gaat komen!