Inleiding
Nederlanders drinken te veel en ook de berichten over alcoholmisbruik onder jongeren nemen toe. Mensen in de omgeving signaleren de verslaving vaak eerder dan de persoon in kwestie. De verslaafde moet eerst zo ver zijn dat hij kan toegeven dat hij zijn alcoholgebruik niet meer in de hand heeft en open staat voor hulp. Pas dan ligt de weg naar de instellingen voor verslavingszorg of naar zelfhulpgroepen open. Wat voor hulp en steun wordt dan geboden en is opname noodzakelijk?

Wat is alcoholverslaving?
Iemand die regelmatig alcohol drinkt is nog niet direct verslaafd. Kenmerkend voor een verslaving is dat iemand regelmatig veel drinkt en daarvan vervelende gevolgen ondervindt. Voor vrouwen is meer dan drie glazen per dag veel; voor mannen is dat meer dan vijf glazen per dag. Men spreekt van een verslaving als u:
• door de alcohol problemen krijgt op uw werk of in relaties;
• als u gezondheid er onder lijdt (u kunt bijvoorbeeld niet meer goed inslapen of doorslapen, of u hebt last van de spijsvertering);
• verschillende keren hebt geprobeerd minder te drinken, maar dat niet wil lukken.
Alcoholverslaafden zijn zowel psychisch als lichamelijk afhankelijk van alcohol. Zij hebben een onweerstaanbare drang om alcohol te drinken, er is steeds meer alcohol nodig om hetzelfde effect te bereiken en vaak verliest men de controle (men kan na het eerste glas niet meer stoppen met drinken).
Er staat min of meer vast dat zowel erfelijke, persoonlijke als sociale factoren verantwoordelijkheid zijn voor het ontstaan van alcoholverslaving.
Gevolgen van chronisch misbruik van alcohol zijn misselijkheid, transpiratie en spierkrampen. De drinker is rusteloos, angstig, geprikkeld en depressief. Dikwijls heeft hij last van blackouts: gaten in zijn herinnering.
Alcoholmisbruik kan leiden tot hart-, hersen- en leverbeschadiging en ook is de kans op het ontstaan van bepaalde vormen van kanker groter

Wat zijn de symptomen bij een alcoholverslaving?
Een alcoholverslaafde is zowel lichamelijk als psychisch afhankelijk van alcohol. Zijn hele leven wordt erdoor beheerst. Hij verliest niet alleen de controle over hoeveel hij drinkt, ook de manier van drinken verandert: het gaat de alcoholverslaafde uitsluitend om het effect van de alcohol. Drinken voor de gezelligheid is er niet meer bij.
Iemand die onder invloed is gedraagt zich anders. Hij reageert bijvoorbeeld trager, vindt alles om te lachen, laat zich niet aanspreken op zijn verantwoordelijkheden, overziet zijn situatie niet en houdt geen rekening met anderen. Remmingen vallen weg, hij kan agressief, prikkelbaar of gewelddadig worden. Maar ook als iemand in een prettige roes komt - een 'goede dronk' heeft, zoals dat heet - ontstaan er problemen. Hij is toch zichzelf niet. Het gevaar bestaat dat een alcoholist zichzelf steeds meer isoleert: hij verliest zijn oude bezigheden en contacten, en vult zijn dagen met drinken.
Mensen die te veel drinken krijgen last van geheugenstoornissen. Ook treden onthoudingsverschijnselen op zoals transpireren, een snelle hartslag, bevende handen, slaapstoornissen, misselijkheid, angst of hallucinaties als niet op tijd aan de behoefte aan alcohol wordt voldaan. Die verschijnselen verdwijnen als er weer wordt gedronken. Mensen die verslaafd zijn, gaan dus regelmatig drinken om onthoudingsverschijnselen tegen te gaan. Soms nemen ze ook 's ochtends wat om zich weer een beetje behoorlijk te voelen.
Typerend voor alcoholverslaafden is dat ze de oorzaak van het drinken vaak buiten zichzelf leggen. Ze nemen niet echt verantwoordelijkheid voor hun drinkgedrag. Daarnaast gaan ze gesprekken over hun alcoholgebruik liever uit de weg. Ze verbloemen hoeveel ze drinken; ze gaan stiekem drinken en op den duur alcohol verstoppen, ook om niet het risico te lopen zonder te zitten.
Alcoholverslaving brengt veel problemen met zich mee voor de omgeving. Het ziekteverzuim van een alcoholist is groot. Er ontstaan spanningen in relaties want vrienden en familie hebben meestal goed in de gaten wat er aan de hand is.
Op de duur kan alcoholmisbruik leiden tot hart-, hersen- en leverbeschadigingen en bepaalde vormen van kanker. Een levensbedreigende situatie kan ontstaan als de tolerantie voor alcohol omslaat in intolerantie en het lichaam geen alcohol meer verdraagt. Als de alcoholist dan toch doordrinkt is er een kans dat hij in coma raakt.

Therapie voor alcoholverslaving
Bij ernstige en langdurige alcoholverslaving is gespecialiseerde verslavingshulpverlening aangewezen.
De behandeling begint met een ontwenning (detoxificatie) waarbij de gebruiker met medicijnen (benzodiazepinen) en vitamineaanvullingen voor zijn lichamelijke verslaving wordt behandeld. De medicijnen zijn bedoeld om onthoudingsverschijnselen zo veel mogelijk te voorkómen.
Vervolgens wordt een individuele behandeling gestart. Met gedragstherapie (individueel of in groepsverband) leert de verslaafde nieuw gedrag zonder alcoholgebruik. Daarnaast wordt gekeken welke individuele risicofactoren tot een mogelijke terugval kunnen leiden. Met de behandeling probeert men die risicofactoren terug te dringen.
Aandachtspunten in de behandeling van alcoholverslaving zijn:
• daginvulling en herstel van het dag- en nachtritme;
• leren omgaan met emoties en spanningen;
• herstel of versterken van de relatie met de partner en de andere gezinsleden;
• herstel van de relatie met de omgeving (werk, wonen, opleiding, vrije tijd).
Meestal is het ook belangrijk dat familieleden van de alcoholverslaafde begeleiding en ondersteuning krijgen.






Effecten per glas
Onderstaande informatie kan een indicatie zijn voor een ervaren drinker. Mensen die niet regelmatig drinken én jongeren, kunnen bij veel minder glazen een veel sterker effect verwachten.

1-3 glazen (0 - 0,5 promille): Ontspannen - ontremd - vrolijk
Je polsslag en ademhaling versnellen. Je krijgt een warm gevoel. Smaak, reuk en gezichtsvermogen gaan achteruit en je voelt minder pijn. Je eetlust neemt toe en je moet vaker plassen.

3-7 glazen (0,5 tot 1,5 promille): Aangeschoten - tipsy
Stemming en gedrag veranderen duidelijk. Je overschat jezelf. Je geheugen, reactiesnelheid en coördinatie verminderen en het beoordelen van situaties gaat moeilijker. Links en rechts van je gezichtsas neem je steeds minder waar (tunneleffect ).

7-15 glazen (1,5 tot 3 promille): Zat - dronken
7-15 glazen (1,5 tot 3 promille) Zat - dronkenAlle eerder genoemde effecten versterken. Ook ga je je overdreven emotioneel gedragen en je zelfkritiek verdwijnt. Je gezicht wordt rood, zwelt op en je pupillen vergroten. Je kan misselijk worden en braken.

15-20 glazen (3 tot 4 promille): Laveloos
Je zintuigen verdoven en je bent in de war en afwezig; wat je hoort en ziet dringt nauwelijks tot je door.

20-25+ glazen (4 promille en hoger): Knock-out
Je ademhaling en polsslag vertragen zo sterk dat je in coma kunt raken en zelfs kunt doodgaan: je ademhaling stopt of je krijgt een hartstilstand.
Waarom geef je over?
Alcohol prikkelt het slijmvlies van de maag. Als je in korte tijd veel drinkt, raakt het slijmvlies in de maag geïrriteerd. De maag wil de alcohol dan zo snel mogelijk lozen, de maagwand trekt samen en de drank gaat vervolgens langs de ingang weer naar buiten: je moet overgeven.







Wanneer en waarom krijg je een kater?
De kater kun je krijgen als je te veel gedronken hebt. De nieren worden dan aangezet tot extra vochtafscheiding. Het lichaam droogt uit en zo ontstaat er een vochttekort in de hersenen. Hierdoor botsen de hersenen als het ware tegen de schedel. En dat veroorzaakt de volgende dag de hoofdpijn.
Je kunt ook hoofdpijn krijgen door de schadelijke afbraakproducten van alcohol, door het verblijf in een rokerige en lawaaierige omgeving en door de chemische toevoegingen aan alcoholische dranken.
Slechter geheugen
Na een avond flink doorzakken, werkt ook je geheugen de volgende dag slechter dan normaal, ondanks dat de alcohol geheel uit je bloed verdwenen is. Vooral het lange termijn geheugen is (tijdelijk) aangetast.
Hoe voorkom ik een kater?
• Drink minder alcohol en meer water
• Wissel een glas alcohol telkens af met een glas alcoholvrije drank
• Drink enkele glazen water voordat je gaat slapen
• Drink niet teveel verschillende drankjes door elkaar
Toch een kater?
• Blijf dan als het kan zo lang mogelijk in bed
• Neem een stevig ontbijt
• Eet veel vers fruit. Vooral vruchtensappen zijn gezond
• Ga niet direct in de felle zon zitten, hierdoor kan uw hoofd nog harder gaan kloppen
• Drink geen koffie. Net als alcohol onttrekt het vocht aan het lichaam waardoor je nog meer hoofdpijn krijgt
Bestaat er een anti-katerpil?
Al ruim dertig jaar komer er jaarlijks middeltjes op de markt die zeggen een kater te voorkomen. Van douchegel tot pillen en van drankjes tot poeders. Geen enkel middel heeft tot nu toe stand gehouden. Het anti-katermedicijn bestaat dan ook (nog) niet. Alleen niet teveel drinken helpt echt.
(Nog) geen anti-katermedicijn
Sinds enige tijd zijn er diverse anti-katerpillen te koop. Volgens de fabrikanten zouden deze er voor zorgen dat u na een avondje flink doorstappen de volgende dag geen kater hebt. Maar het effect van al deze pillen is nooit wetenschappelijk bewezen. Bovendien vind je veel van de bestanddelen van de anti-katerpil, waaronder bijvoorbeeld vitamine C, ook terug in goede voeding.


Wat is een black-out?
Wanneer je bij één gelegenheid heel veel alcohol drinkt, kan er een black-out optreden; een tijdelijke stoornis van de hersenen.
Op het moment van drinken lijkt er niets aan de hand. Maar later (de volgende ochtend) blijk je je niets meer te kunnen herinneren van wat er tijdens het drinken is gebeurd.
Tijdelijke hersenstoornis
Dit komt omdat de informatie uit het korte termijn geheugen niet is doorgegeven aan het lange termijn geheugen. Met andere woorden: bij een black-out zal je nooit meer herinneren wat er gebeurd is.
Gray-outs
Er kunnen ook zogenaamde gray-outs voorkomen: je kunt je nog wel dingen herinneren, maar dan alleen zeer fragmentarisch. Ook hier is een fout opgetreden in de overdracht van informatie van het korte naar het lange termijn geheugen
Als je vaker een black/gray-out hebt dan is dat schadelijk voor de hersenen. Bovendien kan dit een aanwijzing zijn dat je te vaak teveel drinkt.
Wat is alcoholvergiftiging en hoe ontstaat het?
Bij overmatig alcoholgebruik kan alcohol op korte termijn ernstige schade toebrengen. Bij alcoholvergiftiging wordt de concentratie alcohol in het bloed, en daarmee ook in de hersenen, zo hoog dat je bewusteloos of in coma kan raken. Uiteindelijk kan het zenuwstelsel zo sterk worden verdoofd dat het ademhalingscentrum verlamd raakt. In dit geval is er sprake van levensgevaar.
Aantal glazen verschilt per persoon
Het aantal glazen waarbij iemand een alcoholvergiftiging kan krijgen, is afhankelijk van diverse dingen:
• je geslacht, lengte en lichaamsgewicht; vrouwen en mensen die weinig wegen lopen eerder gevaar
• de snelheid van drinken: hoe sneller, hoe groter het gevaar op een vergiftiging
• je ervaring met (veel) drinken
• je stemming op het moment van drinken
• aanwezigheid van voedsel in je maag (een volle maag verlaagt het risico iets)



Drank- en horecawet
De verkoop en het schenken van alcohol is geregeld in de Drank- en horecawet. Deze wet geldt voor de alcoholverstrekker.
Verkoop van alcohol
• Alcohol om naar huis te nemen, mag alleen verkocht worden in levensmiddelenwinkels, slijteren en snackbars.
• In winkels die geen levensmiddelen verkopen, mag geen alcohol worden verkocht (bijv. muziekwinkels of videotheeks)
• Bij tankstations mag ook geen alcohol worden verkocht.
• Alcoholische dranken die minder dan 15% alcohol bevatten, mogen verkocht worden aan iedereen van 16 jaar en ouder. Dit zijn bijvoorbeeld bier, wijn en mixdranken.
• Sterke dranken met 15% of meer alcohol mogen alleen verkocht worden aan mensen van 18 jaar en ouder. Deze dranken zijn niet verkrijgbaar in de supermarkt maar alleen bij de slijter of in de horeca.
Leeftijdsbewijs jongeren
Volgens de Drank- en Horecawet is een verkoper van alcohol verplicht om bij twijfel over de leeftijd naar een leeftijdsbewijs te vragen. Voor een barkeeper of een caissière is het namelijk vaak moeilijk om in te schatten hoe oud iemand is. Daarom kan hij alcohol weigeren als iemand niet kan aantonen hoe oud hij is. Een leeftijdsbewijs kan een paspoort zijn, een rijbewijs, een brommercertificaat of een OV-studentenkaart.
Wat voor invloed heeft alcohol in het verkeer?
Je reageert trager
Alcohol heeft een verdovende werking op de hersenen. Hierdoor reageert iemand die alcohol heeft gedronken trager dan normaal. De controle over z'n been- en armspieren gaat ook achteruit. In situaties waarbij je snel op de rem moet trappen of plotseling aan het stuur moet trekken, reageer je al gauw te laat.
Een voorbeeld: u rijdt 80 kilometer per uur (= 22 meter per seconde), u hebt 3 of 4 glazen bier gedronken en u reageert daardoor een halve seconde langzamer. Als u dan plotseling moet remmen, betekent dit dat u 11 meter méér afstand nodig hebt om tot stilstand te komen dan in nuchtere toestand.
Je ziet minder
Na alcoholgebruik heb je de neiging om recht vooruit te kijken, alsof je in een tunnel zit. Veel van wat er links en rechts van je gebeurt zie je daardoor niet of minder goed. Zo zie je plotseling overstekende voetgangers al gauw te laat.
Wat ook moeilijk gaat is de aandacht verdelen over alles wat je ziet. Je moet in het verkeer op veel dingen tegelijk letten en dat kun je niet goed meer als je gedronken hebt.
Je concentreert je slechter
Alcohol maakt suf en vermindert je concentratie. In de praktijk blijkt dat concentratieverlies vooral gevaarlijk is als er weinig verkeer is en je het gevoel hebt dat er niet veel mis kan gaan. Het gevolg is 'onbegrijpelijke' ongevallen: een auto die op een stille weg in een flauwe bocht tegen een boom rijdt.
Je denkt nog prima te kunnen rijden
Onder invloed denk je meer te kunnen en durf je vaak meer risico te nemen. Zo denk je na een paar glazen nog prima te kunnen rijden, misschien zelfs nog wel beter. De werkelijkheid is anders. Je wordt overmoedig en rijdt roekelozer, je schat situaties verkeerd in en denkt te snel (bijvoorbeeld als je wilt inhalen): "Dat lukt me nog wel".
Verkeersslachtoffers door alcohol
Er wordt niet bij alle ongevallen op alcohol controleert en overleden slachtoffers worden vrijwel nooit op alcoholgebruik worden getest. Om die reden kunnen cijfers een enigszins vertekend beeld geven. Waarschijnlijk zijn er veel meer slachtoffers.
• Naar schatting is 25 à 30% van de verkeersdoden in Nederland het gevolg van alcohol, al dan niet in combinatie met drugs. Daarvan heeft globaal 50% alleen alcohol, 25% alleen drugs en 25% een combinatie van alcohol en drugs gebruikt (Wegman en Aarts, 2005).
• 81% van de alcoholslachtoffers in de periode 2000 tot en met 2003 zijn jonge mannen. Veel van hen zijn 18 tot en met 24 jaar, terwijl deze groep slechts 4% van de Nederlandse bevolking vormt.
• De meeste slachtoffers van alcoholongevallen zijn inzittenden van personen- en bestelauto's: 65% in de jaren 2000 tot en met 2003. Ter vergelijking: van de slachtoffers van ongevallen waarbij géén alcoholgebruik is geregistreerd, maakten inzittenden van personen- en bestelauto's in diezelfde periode 45% uit.
• Driekwart van de alcoholongelukken vinden plaats in de weekenden en tijdens doordeweekse nachten.
• Vooral in horecagelegenheden wordt alcohol gedronken voordat men in de auto stapt.
• In 2001 werden 72 verkeersdoden geregistreerd bij wie alcoholgebruik in het spel was. Dit is minder dan in voorgaande jaren (103 in 1997). Het werkelijke aantal alcoholdoden in het verkeer wordt geschat op 200 à 250.
• Het totale aantal ernstige gewonden en overledenen door alcohol in het verkeer op wordt op 3000 à 3500 per jaar geschat.







Gebruik algemene bevolking
Alcoholgebruik is wijd verbreid in de Nederlandse samenleving. Volgens een peiling van het CBS uit 2005 drinken ruim vier op de vijf personen
• (81%) van 12 jaar en ouder ‘wel eens alcohol'. In 2001 was dit 82 procent.
• Het percentage mensen in de bevolking van 15 tot en met 64 jaar dat het afgelopen jaar alcohol heeft gedronken licht gedaald van 87 procent in 1997 naar 85 procent in 2001. Deze daling vond met name plaats onder vrouwen en onder mensen van 25-44 jaar.
• Het percentage drinkers die in het afgelopen half jaar wel eens zes of meer glazen alcohol op één dag hebben gedronken (‘binge drinken') daalde van 40 procent in 2001 naar 35 procent in 2005. Deze afname vond plaats onder zowel mannen als vrouwen en onder respondenten van 15 tot en met 44 jaar.
• De startleeftijd is de leeftijd waarop iemand voor het eerst een middel heeft gebruikt. Onder de recente gebruikers van alcohol lag startleeftijd op 14,6 jaar tot 16,5 jaar.
Hoeveel en wat drinkt men in Nederland?
Verkoopcijfers geven een indicatie van de hoeveelheid alcohol die jaarlijks per hoofd van de bevolking wordt gedronken.
• Per hoofd van de bevolking werd in 2005 7,9 liter pure alcohol gedronken. Dit is evenveel als in 2004.
• Per persoon dronken we in 2005 78 liter bier, 21 liter wijn en vier liter gedistilleerd.
• De consumptie van gedistilleerd daalde enigszins in 2005. De consumptie van bier bleef gelijk en de consumptie van wijn nam iets toe van 20,6 liter in 2004 naar 21,3 liter in 2005.
• De verkoop van premixen daalde van met 31 procent ten opzichte van 2004.
Bier wijn gedistilleerd per hoofd van de hele bevolking (in liters pure alcohol), vanaf 1960
Verklaring "pure liters alcohol": Een glas alcohol bevat 12 ml alcohol. 1 liter alcohol komt overeen met 83 standaardglazen drank (ongeacht de soort).
Verklaring "per hoofd van de bevolking": betekent dat iedereen in Nederland is meegeteld. Dus ook niet-drinkers en kinderen. Als men deze niet zou meerekenen, zou het aantal liters (standaardglazen) per drinker hoger liggen.








Kosten maatschappij van alcoholmisbruik
Alcoholmisbruik koste de maatschappij 2,6 miljard euro per jaar (2001). De kosten bestaan uit:
• Kosten hulpverlening aan probleemdrinkers (verslavingszorg): 68 miljoen euro.
• Kosten algemene gezondheidszorg (ziekenhuisopname en huisartsenhulp): 115 miljoen euro.
• Kosten voor werk (verzuim, ziekte, werkeloosheid, uitkeringen): 1554 miljoen euro.
• Kosten voor misdrijven en overtredingen (vernielschade, verkeersongevallen en justitiële kosten): 841 miljoen euro.
Voeding
Alcohol is erg calorierijk. In 1 gram alcohol zitten 7 kilocalorieën. Dat is bijna net zo veel als in 1 gram vet (9 kcal) en meer als in 1 gram suiker (4 kcal). Het teveel aan calorieën dat je binnenkrijgt wordt opgeslagen als vet.
Daarnaast bevatten veel alcoholische drankjes of mixjes veel suiker, waardoor je nog meer calorieën binnen krijgt. Alcohol heeft bovendien nog eens een extra dikmakend effect, doordat het de afbraak van het vet uit de voeding vertraagt en er zo voor zorgt dat je meer vet opslaat.
Aantal calorieën per drankje
Drank alcohol% Calorieën
Glas bier 5% 102,5 kcal
Glas wijn 11% 82 kcal
Glas Jenever 35% 50 kcal
Mixdrankje 5,7% 146 kcal
Glas light frisdrank - 1 cal
Appelsap - 74 kcal


Bron: Voedingscentrum
9 kroketten
In alcohol zitten dus over het algemeen veel calorieën. Zo zitten in een mixje bijna evenveel calorieën als in een kroket. Wanneer je 10 mixjes drinkt komt dit overeen met het eten van 9 kroketten.


Hieronder een artikel uit de volkskrant over een nieuwe rage bij jongeren wat de afgelopen tijd veel in het nieuws is. Het zogenaamde coma drinken,
Comadrinken onder jongeren sterk toegenomen
Van onze redactie
gepubliceerd op 25 november 2007 15:19, bijgewerkt op 25 november 2007 17:22
AMSTERDAM - Alcoholvergiftiging onder jongeren tussen de 12 en 17 jaar neemt sterk toe. Dit jaar zijn 240 tieners na het zogeheten comadrinken in het ziekenhuis opgenomen. In 2000 waren dat er maar vijftig.
Dat blijkt uit onderzoek van de Stichting Alcoholpreventie, TNO, Universiteit Twente en kinderarts Van der Lely van de alcoholpoli van het Reinier de Graaf Gasthuis, meldt het tv-programma Zembla, dat zondagavond aandacht besteedt aan het onderwerp.
Ziekenhuizen krijgen niet alleen in het weekend, maar ook doordeweeks te maken met jongeren met alcoholvergiftiging.
De gemiddelde leeftijd van de comadrinkers ligt tussen de 14 en 15 jaar. Er zijn geen verschillen in regio of opleidingsniveau gevonden. Steeds vaker gaat het ook om meisjes.









Bronnenlijst:

www.alcoholvoorlichting.nl

www.alcoholinfo.nl
site voor iedereen die informatie wil over alcohol en de gevolgen van (overmatig) alcoholgebruik

www.dekaterkomtlater.nl
interactieve site voor jongeren en studenten

www.drankjewel.nl
site voor kinderen van drinkende ouders

Al-Anon
zelfhulpgroep voor familieleden of partners van drinkers
tel: 06 10271339 of 024 3504145

www.drinktest.nl
test je drinkgedrag

Trimbos-instituut
algemene informatie over alcohol en alcoholgebruik

www.alcoholpreventie.nl

Alcohol en opvoeding

Alcohol.pagina.nl

www.jellinek.nl

www.drugsinfo.nl