Samenvatting Geschiedenis

Info over dit verslag

Geschreven door:	anoniem [meer]
Niveau:	6VWO
Waardering:
Woorden:	3792
Opvragingen:	494

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 5 uit 5 (1 stem)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Samenvatting over: Ten Oorlog!

Hoofdstuk 3: De Frans-Duitse oorlog

- Frankrijks buitenlandse politiek
Groot-Brittannië - Zeemacht.
Frankrijk - Macht op het land.

Keizer Napoleon III van Frankrijk: Vóór éénwording van naties. Wilde Italië helpen bij hun éénwording, zodat Italië Frankrijk als leiders op het vaste land zouden erkennen.

Frankrijk beleefde in die periode (1859 – 1866) een economische vooruitgang. Mogelijkheid tot extra investeringen in het leger, maar politieke oorzaken stonden dit niet toe.

In eerste instantie: Succes voor Napoleon III. Maar gezondheidsproblemen verstoren aandacht voor staatszaken. + Schandalen aan het licht over familieleden + Aanstellen van familieleden op hoge posten + bemoeizucht keizerin = daling populariteit Napoleon.

- Duitse verdeeldheid
Sinds 1815 bestond de Duitse Bond. Allemaal zelfstandige staten. Twee grote staten: Oostenrijk en Pruisen.
Vanaf begin 19e eeuw nationalistische gevoelens bij de Duitsers: Verlangen naar eenwording. Groot-Duits verband- (onder leiding van Oostenrijk) of Klein-Duits verband? (onder leiding van Pruisen).
In 1848 1e poging tot Duitse eenwording. Gekozen parlement in Frankfurt stelt een liberale grondwet op voor een verenigd Duitsland. Geen beschikking over militair drukmiddel - Koning van Pruisen weigert de troon - Kans op verenigd Duitsland voorlopig verkeken, democratische leiders worden uitgeroeid.

Wel economische vooruitgang in de landen van de Duitse bond. 1818 - Zollverein (tariefunie/tolverbond), economische eenheid wordt gesmeed.

Na het zien van het gestalte krijgen van de Italiaanse eenwording, komen nationalistische gevoelens van de Duitsers weer naar boven. Militaire kracht van Pruisen lijkt het enige middel om nationale eenheid te verwezenlijken. Is het land sterk genoeg om positie van Oostenrijk in Duitsland aan te tasten?

- Pruisen onder Wilhelm I
1862 - Pruisen in politieke crisis. Koning Wilhelm I van Hohenzollern heeft een groot conflict met zijn parlement, de Landdag. Liberalen hebben hierin de meerderheid. Inzet conflict is het Pruisische leger.
Met revolutie van 1848 in zijn geheugen wil Wilhelm I het leger gaan hervormen.

Plannen: Staande leger uitbreiden + dienstplicht verlengen tot 3 jaar + Landwehr (reserveleger van burgermilities) verkleinen.

Liberale meerderheid Landdag stemt tegen. Wilhelm wil geen ‘slaaf van democratie worden’ en wil aftreden. Otto von Bismarck neemt zijn kanselierschap op zich.

- Pruisische legerhervorming
Bismarck: ‘Zonder oorlog, geen nationale éénwording.’ Van 1862 tot 1866 discussie met Pruisische Landdag. Bismarck verkrijgt langs slinkse wegen het belastinggeld dat nodig is voor de legerhervorming.
Pruisische leger wordt in korte tijd versterkt. Nieuw wapen: Het naaldgeweer.  Achterlader, kogel niet voor in de loop en niet aanstampen - levert tijdwinst op + het aantal parate troepen steeg + trainingen werden intensiever + driejarige dienstplicht + Landwehr werd zo goed als vervangen door eenheden veteranen.
Belangrijk element in militaire plannen: inschakeling spoorwegen en telegraafverbindingen.

- De Deens-Duitse oorlog, 1864
Sleeswijk-Holstein-kwestie: Regering Denemarken probeert om Sleeswijk (half Deens, half Duits) in te lijven - wekt nationalistische verontwaardiging op in Duitsland.
Bismarck besluit tot militair optreden samen met Oostenrijk. Oorlog eindigt in nederlaag voor Denemarken. Pruisen krijgt Sleeswijk, Oostenrijk krijgt Holstein.
Gevolg: Het Pruisische leger stijgt in aanzien.

- De ‘Brüderkrieg’ van 1866
In 1866 groot conflict tussen Oostenrijk en Pruisen over het beheer van Sleeswijk en Holstein. (Onderliggende reden: de leidende rol in Duitsland)

Bismarck voelde zich sterk - Wil geen inmenging van buitenaf, Rusland zal niet bemoeiend vanwege interne zaken. Plus: in het geheim overeenkomst met Napoleon III, die neutraal beloofd te blijven bij een eventueel gewapend conflict tussen Pruisen en Oostenrijk.
Bismarck waagt de gok. Lanceert voorstel, wetend dat Oostenrijk nooit instemt: hervorming v.d. Duitse Bond, met een parlement op basis van algemeen mannenkiesrecht. + opdracht bezetting Holstein. Oostenrijk doet daarom een beroep op de andere Duitse staten om tegen Pruisen te vechten.
Oostenrijk veel groter leger, meer gevechtservaring + steun andere staten Duitse bond. MAAR: goedgetrainde + bewapende Pruisische leger verslaat leger Franz Josef in de Slag bij Königgrätz. Tactiek Von Moltke effectief: snelle troepenverplaatsingen gaven doorslag.
Duitse staten een de kant van Oostenrijk werden ook verslagen. Franz Josef smeekte om vrede, Bismarck stemde in vooral om inmenging van Frankrijk te voorkomen.

Oostenrijk moest toestaan dat Pruisen een aantal Noord-Duitse staten inlijfde. Daarnaast liet hij de rest van Noord-Duitsland met het versterkte Pruisen een Noord-Duitse Bond vormen. Duitse bond hield nu op met te bestaan, Oostenrijk had geen inspraak meer in interne Duitse zaken.

- Frankrijk zint op oorlog
Geheel onverwachts kreeg Napoleon III te maken met een militaire grootmacht. Napoleon vind dat hij recht heeft op compensatie voor zijn neutrale opstelling. In 1867 doet hij een vergeefse poging om Luxemburg in te lijven. Frankrijks eer stond op het spel, wat Bismarck aanvoelde.

Frankrijk probeert Pruisen op militair gebied bij te benen: Invoering chassepotgeweer - achterlader, driemaal zo ver schieten dan het naaldgeweer, lichter dan naaldgeweer + nog een wapen: mitrailleuse - klein kanon, snel verwisselbare ronddraaiende patronenhouder, 200 schoten per minuut.

In 1967 hervorming Franse leger. Maar Napoleon krijgt onvoldoende financiële middelen hiervoor. Daarnaast verzuimt de keizer om een strategisch plan voor een oorlog met Duitsland op te laten stellen.
Analysering Pruisische tactiek: Zwakke punt  Aanvallende troepen in te kleine eenheden verspreid. Franse legers nadruk op massieve defensie. Over het hoofd gezien: snelle wendbaarheid en mobiliteit kleine colonnes.

Kortom, mogelijke oorzaken Frans-Duitse oorlog:
- Duitse eenheidsstreven (Duitse eenheid kon alleen gestalte krijgen, wanneer een gezamenlijke vijand de Duitse staten in de armen van Pruisen zou drijven).
- Behoefte Napoleon III zijn wankele regime prestige te geven met buitenlandse successen.
- Plotselinge Franse angst voor militaire grootmacht Pruisen.
- Franse streven naar compensatie voor de neutrale opstelling in de Brüderkrieg.

Aanleiding: Spaanse troonopvolging.
Spaanse parlement biedt kroon aan de Duitse prins Leopold aan, neef van Wilhelm I van Pruisen. Voor de Fransen is dit onaanvaardbaar, nu zowel aan oost- als zuidkant een Hohenzollern-vorst

- verstoring Europese machtsevenwicht.
Leopold accepteert kandidatuur. Franse minister van Buitenlandse Zaken eist dat Pruisen de kandidatuur intrekt. Leopold wijst echter zelf de kandidatuur af. Wilhelm I is opgelucht, Bismarck teleurgesteld.

Frankrijk wil opnieuw Pruisen vernederen - verzekering loskrijgen dat Pruisen voor eeuwig zal afzien van een Hohenzollern-kandidaat voor de Spaanse kroon. Wilhelm weigert. Koning stuurt hierover telegram naar Bismarck, die het telegram doorstuurt naar de Franse kranten om te stoken.
Napoleon III voelt zich hierdoor gedwongen zijn eer te redden. Geeft bevel tot mobilisatie legers. Verklaart dan op 19 juli 1870 de oorlog aan de Noord-Duitse bond. Die Zuid-Duitse staten kiezen kant van Pruisen, oorlog komt daarom in het teken te staan van de Duitse eenheid.

- De keizerlijke oorlog, juli - september 1870
Noord-Duitse bond zorgt voor een goede mobilisatie van legers. Franse mobilisatie is een ramp. Bovendien hadden de Fransen geen aanvalsplan.
Franse marine probeert eerst een blokkade op zeehavens, levert slechts geringe economische schade op voor Pruisen.
Op 2 augustus nemen Franse troepen Saarbrücken in. Von Moltke geeft bevel tot de tegenaanval. Duitsers trekken Elzas en Lotharingen binnen, snelle marstempo verrast de Fransen.

Onder druk van keizerin geeft Napoleon het commando van het Rijnleger over aan maarschalk Achille Bazaine  slechte keuze, grove inschattingsfouten.
Na een kleine verdedigende zege, geeft Bazaine geen orders tot tegenaanval  Pruisen krijgt de tijd om te versterken. Beslissing is daarna in feite al gevallen.

- Napoleon geeft zich over
Bazaine en legers trekken Metz in. Duitsers beleggen de stad, Bazaine blijft passief. Napoleon III geeft zich persoonlijk over bij Sedan.

- De ‘republikeinse oorlog’, september 1870 – januari 1871
Oorlog was toch nog niet over. In Parijs breekt opnieuw de revolutie uit. De Derde Republiek ontstaat, voorlopige ‘Regering van Nationale Verdediging’  wil oorlog tegen Duitsers voortzetten.
Op 20 september slaan Duitsers een beleg rondom Parijs, alle toegangswegen geblokkeerd. Bazaine kan ongestoord Noord-Frankrijk bezetten. Bevolking in bezette gebieden moeten hoge bezettingskosten betalen.

In Parijs heerst wanorde, honger en een pokkenepidemie. Er wordt een beroep gedaan op burgers die nooit in militaire dienst waren geweest, worden georganiseerd in Gardes Mobiles + velen bereid om als franc-tireurs/guerrillastrijders mee te vechten - gewapende burgers die op eigen houtje opereerden.
Bismarck greep de kans om oorlog voor te stellen als strijd tegen de revolutie  won daarmee neutraliteit van Oostenrijk-Hongarije, Rusland, Italië en Engeland.

- De Franse nederlaag
Werkelijke oorzaak Franse nederlaag is maatschappelijk - merendeel van de nieuwe Franse soldaten bestond niet langer uit boeren. De boeren (75% van de bevolking!) willen niet meer vechten - ernstige handicap + Franse economie leed enorme schade.

Bismarck ziet dat oorlog omslaat in uitzichtloze belegeringsstrijd. Gesteund door Wilhelm I, neemt hij de regie over van Von Moltke. Hij laat Parijs bombarderen. Uiteindelijk capituleert Parijs vanwege de honger.

De oorlog tegen Frankrijk maakte een nationalistische stemming los: Duitsland moest nu als staat worden opgezet. Op 18 januari 1871 wordt het Duitse keizerrijk, onder tegenstribbelen van Wilhelm I, uitgeroepen.

- Het vredesverdrag van Frankfurt
Nieuwe regering in Frankrijk onder leiding van Thiers. Vredesvoorwaarden waren hard. Dit alles werd vastgelegd in het vredesverdrag van Frankfurt.

- De Parijse Commune
Inmiddels is in en rond Prijs aan burgeroorlog ontstaan. Revolutionaire leden van Nationale Garde vertrouwen nieuwe regering niet. Op 18 maart omsingelen ze het Parijse stadhuis. Thiers vlucht naar Versailles. Gemeenteraad wordt vervolgens omgedoopt tot ‘Commune van Parijs’.
Thiers toont weinig geduld. Hij breng troepen samen en belegt Parijs - ‘Bloedige Week’.

- De gevolgen van de Frans-Duitse oorlog
Krachtsverhoudingen in Europa zijn gewijzigd. Eenwording Duitsland geeft machtige impuls aan de Duitse handel en industrie. Schade aan de economie was beperkt. Van belang was dat kostbare industrie- en mijnbouwgebieden van Lotharingen in Duitse handen waren. Ook demografisch kende Duitsland een explosieve groei - Franse bevolkingscijfers stagneerden.
Het Duitse leger kwam in hoog aanzien te staan. Duitsers veel nationalistische gevoelens, Fransen voelden zich diep vernederd - revanchegedachte.
Diverse industrielanden proberen hun legerorganisatie aan te passen aan het Duitse model.

- Medische zorg te velde: Het Rode Kruis
Het Rode Kruis werd opgericht op voorstel van Henri Dunant. Uitgangspunt: Burgerlijke beschavingsideaal - met vrijwilligers in een onafhankelijke organisatie hulp verlenen aan alle gewonden op het slagveld, beschouwd als neutraal.
Rode Kruis wil opereren binnen de regels van het oorlogsrecht. Andere visie dan Florence Nightingale - zij vond dat het leger zelf voor zijn gewonden moest zorgen. Pacifisten waren ook tegen het Rode Kruis.

Hoofdstuk 4: De eerste wereldoorlog, aanleiding & oorzaken

- De Triple Alliantie
Duitsland dreigde internationaal geïsoleerd te raken. Rusland en Groot-Brittannië wantrouwden Duitsland en relatie met Frankrijk is stroef. Maar 1 land blijvend een verbond: Oostenrijk-Hongarije.
Bondgenootschap was gevaarlijk, omdat Oostenrijk-Hongarije in beslag werd genomen door probleem van Slavische nationalisme.
Duitsland en Oostenrijk-Hongarije verbonden met Italie - Triple Alliantie (Driebond). Primair tegen Frankrijk gericht. Italie = zwakke schakel - streeft naar gebiedsuitbreiding, nationalisten geïrriteerd vanwege de irredentagebieden (niet teruggegeven gebieden) - die maken deel uit van Oostenrijk-Hongarije.

- Duitsland onder keizer Wilhelm II
Economie Duitse keizerrijk explosief gegroeid. Aantal steden + bevolkingsaantallen ook. Duitsland wil aanzien en prestige verdienen op wereldtoneel.
Bismarck sloot in 1887 in het geheim een herverzekerings/rugdekkingsverdrag met Rusland - beloofde neutraal te blijven als ze door Oostenrijk-Hongarije werden aangevallen. In 1890 liet Wilhelm II dit verdrag verlopen - contact tussen Rusland en Frankrijk wordt inniger.

Duitsland van Wilhelm had een parlement, de Rijksdag. Gekozen met mannenkiesrecht. Duitse samenleving erg Pruisisch-militaristisch gekleurd.
Militarisme - de verheerlijking van alles wat met het militaire bedrijf te maken had. Militaire deugden als discipline, zelfopoffering en vaderlandsliefde werden in het onderwijs centraal gesteld.
Duitsland streeft naar grootheid. Hieraan lagen economische motieven ten grondslag: grondstoffen en afzetgebieden zoeken voor de snelgroeiende Duitse economie + verkrijgen van aanzien en prestige.
Nog een motief voor de actieve wereldpolitiek: streven om de aandacht van binnenlandse spanningen (arm <-> rijk) af te leiden.

- Vlootbouw
Het waren de jaren van het modern imperialisme - wedloop om koloniën en invloedssferen.

Duitsland besluit tot de bouw van een moderne oorlogsvloot, om de Britten te kunnen dwarsbomen. Von Tripitz gokt dat Britten dan een bongenootschap met Duitland zullen zoeken. Duitse vlootbouw een garantie voor vrede - Risikogedanke. Tot een bondgenootschap is het nooit gekomen.
Wapenwedloop ter zee dreef spanningen op. Verontrusting bij de Britten steeg. Ze beginnen hun eigen Royal Navy te verheerlijken. Vloot wordt populair - Britse parlement krijgt voorstanders voor de vlootversterking - betere opleiding officieren, nieuwe mobilisatiesystemen, van steenkool naar olie. + slagschop dat salvovuur kon lossen op zeer ver verwijderde doelen: dreadnought.

- Oostenrijk-Hongarije, een keizerrijk op zijn laatste benen
1908 - Oostenrijk-Hongarije lijst Bosnië-Herzegovina in - leidt om 2 redenen tot instabiele verhoudingen:

1. Het nationaliteitenprobleem werd groter, omdat Bosnië zelf ook een ingewikkeld etnisch mozaïek vormde.
2. Breuk tussen Oostenrijk-Hongarije en Rusland. Belangen van beide conservatieve rijken liepen niet langer parallel.

Regering in Wenen stelt zich tegen het Slavische nationalisme teweer. Moord in Sarajevo geeft regering in Wenen een argument om Servië de oorlog te verklaren.

- De Balkan, het kruidvat van Europa
Eind 19e eeuw: rijk van sultan nog steeds bekend als ‘zieke man van Europa’.
Russische tsaar werpt zich op als bondgenoot van Slavische volkeren op de Balkan. Panslavisme - Streven naar eenheid onder de Slavische broedervolkeren.

1912 - Eerste Balkanoorlog breekt uit. Aangemoedigd door Rusland verenigen Servië en Bulgarije zich en keren zich tegen de Turken. Zorgen samen voor een nederlaag van de Turken en verdelen samen Europees Turkije onder elkaar. - Onderlinge ruzie over verdeling v.d. buit - Tweede Balkanoorlog. Bulgarije moest het hoofd buigen.
Balkan maakte hierdoor zijn reputatie als ‘kruidvat van Europa’ waar. Na twee oorlogen nog steeds geen stabiele vrede.

- Franse revanchegevoelens en de Triple Entente
Elzas en Lotharingen in 1871 afgestaan aan Duitsland - Gedachte aan revanche in Frankrijk.
Frankrijk zoekt toenadering tot Rusland, mondt uit in een bondgenootschap in 1892.
Ondanks onderlinge tegenstellingen ook een toenadering tussen Rusland en Groot-Brittannië. 1907 - beide grootmachten leggen hun onderlinge geschillen bij. Frankrijk vormt de verbindende schakel: Triple Entente - een reeks afspraken om onderlinge geschillen vreedzaam op te lossen. Triple Entente wordt gezien als tegenhanger van de Triple Alliantie.

- Rusland verbindt zich met Frankrijk
Tsaar Nicolaas lag voortdurend in de clinch met de Doema - volksvertegenwoordiging die hij tegen zijn zin heeft moeten instellen. Verschillende volkeren streefden namelijk naar zelfbestuur. Nicolaas had succes nodig in de buitenlandse politiek.
Rusland dekte zich in door een bondgenootschap te sluiten met Frankrijk - Ondanks de Franse autocratie, aangezien Franse banken veel investeerden in Russische projecten (vb: aanleg transsiberische spoorweg). Afspraak: hulp snellen, mocht 1 van de 2 aangevallen worden door Duitsland of een door Duitsland gesteunde coalitie.

- De Entente Cordiale
Direct gevolg wapenwedloop tussen Groot-Brittannië en Duitsland: Britten richten zich meer op Europa - herziening traditionele Britse politiek van ‘splendid isolation’. Zoektocht naar vrienden op het vasteland.
1904 - Brits-Franse Entente Cordiale - geen bondgenootschap met uitgesproken verplichtingen, maar vriendschap waarbij het ‘oude zeer’ werd opgeruimd. Beide landen hadden elkaar nodig in kwade tijden.
Groot-Brittannië kenden geen dienstplicht. Kleine leger was primair bedoeld om orde en rust in koloniën te handhaven. Toch beschouwde Wilhelm II de Entente Cordiale als poging om in Europa de machtsverhoudingen te wijzigen ten nadele van Duitsland - Demonstratief bezoekt hij Marokko, ten teken van steun aan de sultan van Marokko tegen Franse aanspraken - Duitsland nu echt een potentiële vijand.

- Het Von Schieffenplan
Het Von Schieffenplan gaat uit van verwachting dat Duitsland te maken krijg met een tweefrontenoorlog. Duitsland tegen Frankrijk en Rusland. Eerst met Rusland afrekenen is te riskant, Russen kunnen zich terugtrekken in hun enorme land. Dus eerst Frankrijk uitschakelen.
Doel is haalbaar, op voorwaarde dat Frankrijk verslagen is voordat de Russen hun leger op de been hebben. Verwachting: Fransen willen Elzas-Lotharingen terug, dus noordgrens Frankrijk onbeschermd. Sterke rechtervleugel moet reuzenzwaai door Nederland, België en Luxemburg maken en zo Frankrijk in de rug aanvallen. Daarna had Duitse leger handen vrij om in het oosten Rusland te verpletteren.

Nadeel: grote kans dat de schending van neutraliteit van die drie landen voor Groot-Brittannië reden is tot ingrijpen. Even groot is de kans dat Rusland eerder kan aanvallen.
Opvolger van Von Schlieffen, Helmuth von Moltke (neef van die uit Pruisische leger), besluit Nederland uit het aanvalsplan te schrappen.
Nog twee nadelen: route is bosrijk en lastig terrein, mogelijke vertraging + grote kans dat Britten ook voor België op zullen komen. Maar: gok op snel militair succes, zodat Britten met hun kleine expeditiemacht geen vuist kunnen maken.

- Het Franse Plan XVII
Franse militaire plannenmakers koesteren na 18671 een defensieve strategie, ingegeven door sterk gegroeide vuurkracht van de infanterie. Later: aanval toch beter dan verdediging.
Fransen verwachten dat de Russen de Duitsers in het oosten zullen bezighouden en het vooruitzicht van een Britse troepenmacht de Duitsers zal ontmoedigen door België een aanval te wagen.
1913 - Plan XVI - Gebaseerd op massale aanval over de Duitse grens. Elzas-Lotharingen zal worden bevrijd en op golf van enthousiasme zullen de troepen tot in diep Duitsland doordringen - nederlaag van 1871 zal worden gewroken.

Dienstplicht wordt verlengd, zodat aantal parate troepen stijgt + van volwassen mannen wordt ruim 80% opgeroepen.
Andere landen stellen vergelijkbare oorlogsplannen op. War by timetable: te laat mobiliseren kan fataal zijn.

- Militaire technologie anno 1914
1871 – 1914 - Radicale veranderingen in de strijdkrachten, mede mogelijk gemaakt door groeiende tempo van industrialisatie en technologische veranderingen.
Reek nieuwe uitvindingen: Elektrische telegraaf, typmachine, telefoon.
Ontwikkeling v.d. mitrailleur, zeer belangrijk. Belangrijkste militaire ontwikkelingen: gebruik van spoorwegen om grote aantallen manschappen en wapensystemen te vervoeren + achterladers, snelvuurwapens en brisantgranaten - aanvallen over grote afstand.

- De blanco cheque
Moordenaar in Sarajevo op Franz-Ferdinand - Lid van de Zwarte Hand, tegenstander van de Servische premier. DUS: niet voor de hand dat de Servische regering in het complot zat.
Toch zag Oostenrijk-Hongarije de moord als een mooie kans om eindelijk af te rekenen met Servië.

Hoe dacht Duitsland hierover- Oostenrijkse diplomaat naar Duitsland met het bericht. Keizer Wilhelm was het met de aanval eens, mits Oostenrijk-Hongarije wel snel handelde. Hij wilde bemoeienis van de Russen omzeilen. Wat er ook zou gebeuren, Duitsland zou achter Oostenrijk-Hongarije staan (blanco cheque).
In het diepste geheim werd een ultimatum opgesteld met eisen waaraan Servië moest voldoen.
Achter de blanco cheque schuilde de ware intentie van Duitsland. Voor de buitenwereld werd geheim gehouden dat in december 1912 de Duitse legerleiding al had besloten tot een preventieve oorlog tegen Rusland - voorkomen dat Russische strijdkrachten straks op volle sterkte zou zijn. Angst voor Rusland + streven naar wereldmacht speelden hierin een rol.

- Het Oostenrijkse ultimatum
Servië werd een aantal dingen verweten. Angel: eis dat Servië alle medewerking diende te verlenen aan de Oostenrijks-Hongaarse regering bij het onderdrukken van bewegingen tegen de dubbelmonarchie op Servisch grondgebied. Servische regering willigde alle eisen in, behalve dat de Oostenrijkers op Servisch grondgebied de terrorist mocht zoeken  schending soevereiniteit en territoriale integriteit van Servië.

Op 26 juli besluit Wenen de oorlogsverklaring aan Servië. Vervroegd, om bemiddelingspogingen van andere mogendheden te voorkomen.

- Rusland mobiliseert
Actie Oostenrijk tegen Servië bracht een kettingreactie op gang. Russische pers schreeuwt om oorlog. Tegen patriottische golf durft Nicolaas niet in te gaan. Op 28 juli kondigt hij een gedeeltelijke hij een gedeeltelijke mobilisatie af, alleen gericht tegen Oostenrijk. Gedeeltelijke mobilisatie was eigenlijk niet nodig, want Rusland zelf werd niet door Oostenrijk bedreigd.
Mobilisatie werd als drukmiddel gebruikt, zodat Wenen niet zou oprukken. Maar de gebeurtenissen volgen elkaar zo snel op, dat er geen tijd is voor beoordeling of het om een waarschuwing of om het doelbewust aanvallen ging. Op 30 juli mobiliseerde Oostenrijk. Russische regering kondigt zelfde dag volledig mobilisatie af, ook aan Duitse grens.
Op 31 juli liet Duitsland de Franse regering per ultimatum weten, dat het Rusland van mobilisatie af moest brengen. Duitsland eiste dat Frankrijk neutraal zou blijven en als blij van zijn goede bedoelingen twee vestingsteden aan de Duitsers zou overdragen. Zo hoopte Berlijn de Fransen tot een oorlogsverklaring uit te dagen. Frankrijk antwoordde te handelen overeenkomstig zijn eigen belangen. Tegelijkertijd stuurde Duitsland een ultimatum naar Rusland met de boodschap: stop binnen 12 u met mobiliseren. Rusland negeerde dit ultimatum en verklaarde op 1 augustus de oorlog aan Duitsland. Op diezelfde dag kondigde Frankrijk de mobilisatie van zijn strijdkrachten aan, ter ondersteuning van bondgenoot Rusland. Duitsland mobiliseerde eveneens - Het Von Schlieffenplan trad in werking.

- Wat doet Londen?
Britten inmiddels ook doordrongen v.d. ernst v.d. situatie. Afgeleid door moeilijkheden met het bestuur over Ierland, waardoor Londen niet de moeite nam om te bemiddelen in de internationale crisis. Minister van Marine, Winston Churchill, dringt aan op mobilisatie v.d. vloot. Collega-ministers willen hier vooralsnog niets van weten. Groot-Brittannië had formeel geen verdragsverplichtingen jegens zijn Entente-vrienden Frankrijk en Rusland. Hij hield zijn bedoelingen verborgen.

Keizer Wilhelm II waagt nog een halfslachtige poging om de ontwikkelingen te keren, hij stuurt een telegram naar zijn neef koning George V van Groot-Brittannië. Maar die poging faalt - Wilhelm geeft vrije hand aan Von Moltke.

Tot 3 augustus 1914 hadden noch de Duitsers noch de Fransen zekerheid over de positie van de Britten. Indien Duitsland zeker had geweten dat Groot-Brittannië daadwerkelijk Frankrijk en Rusland te hulp zou schieten, had het zich wellicht ingehouden. Indien Groot-Brittannië echter in Parijs de boodschap had afgegeven dat het zich niet zou bemoeien, zouden de Fransen wellicht meer moeite hebben gedaan om hun Russische bondgenoot in toom te houden. Uiteindelijk besluit Engeland zich wel met de oorlog te gaan bemoeien - Duitsland mag niet de Kanaalkust gaan gebruiken als basis en ze hebben verplichtingen tegenover België.

- België overrompeld
Na de bezetting van Luxemburg roept de Belgische minister van Buitenlandse Zaken de Duitse ambassadeur bij zich. Deze overhandigt hem een ultimatum: Duitsland eist dat België toestaat dat er Duitse troepen over zijn grondgebied mogen trekken om de Fransen te kunnen aanvallen. Koning Albert van België verwerpt dit ultimatum. Duitsland verklaart diezelfde dag nog de oorlog aan Frankrijk.
Het nieuws van de schending van de Belgische neutraliteit levert bij het Britse kabinet een bijna unaniem besluit op tot ingrijpen.
Op 4 augustus stuurt Grey een ultimatum naar Berlijn: Duitsland moet diezelfde dag nog de Belgische neutraliteit bevestigen - Berlijn antwoordde niet meer.

Op diezelfde dag keurde het Duitse parlement, de Rijksdag, de benodigde oorlogskredieten goed. Ook de sociaaldemocraten stemmen voor, overtuigd dat Rusland de stoot tot de oorlog had gegeven.

Op 5 augustus stuurt Oostenrijk-Hongarije zijn oorlogsverklaring naar Rusland. De Italianen verklaren zich neutraal.