Artikel 32 Doorlatende lichamen in een gesloten wereld.
De voortdurende rondgang van water noemt men de kringloop van het water. Het water op aarde vormt een doorlopend geheel waarvan de delen onafgebroken rondstromen en elkaars plaats innemen, nu eens als gas, dan weer als vloeibaar water of als ijs.

Water reist niet alleen de hele wereld door. Het stroomt ook dwars door organismen heen. Planten zuigen grondwater met opgeloste voedingsstoffen uit de grond. Een deel van het water wordt verbruikt. De rest verlaat de plant via de bladeren, meestal als vorm van onzichtbare waterdam. Zo voeren planten water van de grond aan de atmosfeer.

Mensen nemen met hun lichaam ook deel aan de kringloop van water. We transpireren en laten het zweet verdampen. Ze voegen we waterdamp toe aan de atmosfeer. We plassen en laten het via de riolering naar de zee stromen. Het water dat we kwijtraken vullen we weer aan door te drinken. Een klein stroompje van de hele kringloop van water vloeit door ieder van ons heen. Het water in ons lichaam is niet hetzelfde water als wat er een dag geleden inzat. We zijn gewend ons lichaam als een afgebakende en afgesloten eenheid te zien. Toch zijn we eigenlijk zo lek als een mandje. We laten toe dat een deel van de buitenwereld dwars door ons lichaam heen loopt en er tijdlang deel van uitmaakt. De deeltjes waaruit een mens is opgebouwd, horen niet bij dat ene lichaam, maar bij de doorlatende lichamen van alle organismen in de wereld.

Maar misschien worden we ook nog wel omringt en doorstroomd door enkele moleculen van Boeddha, Jezus of Mohammed. Veel mensen vinden dit een mooie gedachte. Sommigen zien er een vorm van onsterfelijkheid in. Deze gedachte doet een beetje denken aan een belangrijk begrip uit de Indische godsdienst: het Brahman. Dat is datgene waaruit alle wezens ontstaan, waardoor ze leven en waarheen ze weer terugkeren.
In het Oude testament lezen we ‘totdat gij tot de aardbodem terugkeert, want daaruit werd gij genomen. Want stof zijt gij en tot stof zult gij terugkeren’. De dood betekent voor een organisme inderdaad een totale desintegratie, de samenhang tussen en binnen alle moleculen gaat verloren. Maar het bouwmateriaal, de atomen blijft beschikbaar voor andere organismen. Voor sommigen is dat een troostend idee. Het geeft anderen juist de valse hoop dat je het proces van desintegratie misschien ook andersom zou kunnen laten verlopen om zo de dood ongedaan te maken.
De dood van een bepaald organisme is altijd een belangrijk moment: voor andere organismen. Op dat moment komen namelijk stoffen uit waaruit andere organismen bestonden, volledig vrij voor gebruik voor een ander In water zitten waterstof en zuurstofatomen. Maar ook alle andere soorten atomen die in levende cellen nodig zijn, verplaatsen zich van organisme tot organisme.
Stikstofkringloop – leer plaatje
Koolstofkringloop: veel speelt zich in de lucht af. Leer ook kringloop.