H4 Biologie Voor Jou Klas 1
Ordening, Samenvatting

1. Je moet de organismen kunnen indelen in 4 rijken. Van elk rijk moet je de kenmerken kunnen noemen.

                   Celwanden    Celkernen       Bladgroenkorrels
Bacteriën     V                    x                    x
Schimmels    V                    V                   x
Planten        V                    V                   V
Dieren          x                    V                   x

2. Je moet kenmerken en voorbeelden van bacteriën kunnen noemen.

- Bacteriën zijn eencellig.
- Bacteriën planten zich voort door deling.
- De meeste soorten bacteriën voeden zich met
dode resten van organismen.
Voorbeelden:
- Bacteriën die voedsel doen bederven.
- Bacteriën die infectieziekten kunnen veroorzaken. (cholera, longontsteking, oorontsteking, tuberculose, enz.)
- Bacteriën die worden gebruikt bij het maken van voedingsmiddelen. (zuurkool, kaas, yoghurt, enz.)

3. Je moet kenmerken en voorbeelden van schimmels kunnen noemen.

- Gisten zijn eencellige schimmels
o Gisten planten zich voort door deling.
- Veelcellige schimmels bestaan meestal uit schimmeldraden.
o Veelcellige schimmels planten zich meestal voort door sporen. (cellen waaruit een nieuwe schimmel kan ontstaan.)
o Bij sommige soorten schimmels ontstaan de sporen in paddestoelen.
- De meeste soorten schimmels voeden zich met dode resten van organismen.
Voorbeelden:
- Schimmels die voedsel doen bederven.
- Schimmels die infectieziekten veroorzaken. (Zwemmerseczeem)
- Schimmels die worden gebruikt bij het bereiden van medicijnen. (penseelschimmel)
- Schimmels die worden gebruikt bij het bereiden van voedingsmiddelen. (brood, bier, wijn en schimmelkaas)
- Schimmels die worden gegeten. (champignon)

4. Je moet het plantenrijk kunnen indelen in drie afdelingen. Van elke afdelingmoet je kenmerken en voorbeelden kunnen noemen.

Afdeling Wortels, Stengels en bladeren. Bloemen Voortplanting Voorbeelden
• Wieren (algen) X X - Boomalg (eencellig)
- Kranswier en blaaswier (veelcellig)
• Sporenplanten V X Door sporen - Haarmos
- Heermoes
- Mannetjesvaren
• Zaadplanten V V Door zaden - Beuk
- Klimop
- Paardebloem

5. Je moet de afdeling van de zaadplanten kunnen indelen in twee groepen. Van elke groep moet je kenmerken en voorbeelden kunnen noemen.

Groep Zaden Bladeren Voorbeelden
Naaktzadigen Tussen de schubben van kegels. Meestal naalsvormig. Den en spar.
Bedektzadigen In vruchten Niet naaldvormig. Appelboom, boter-bloem en klimop.

6. Je moet het dierenrijk kunnen indelen in acht afdelingen. Van elke afdeling moet je kenmerken en voorbeelden kunnen noemen.

Afdeling Symmetrie Skelet Milieu Specifiek Voorbeelden
Eencellige dieren Geen Geen skelet In het water Bestaan uit slechts één cel. Amoebe
Pantoffeldiertje
Sponzen Geen Een skelet van stevige hoornvezels tussen de cellen. Zitten vast op de bodem van de zee. Badspons
Olifantoorspons
Holtedieren Veelzijdig Meestal geen skelet. In het water Vangen hun prooi met tentakels. (vangarmen) Kwal
Zeeanemoom
Wormen 2-zijdig Geen skelet. Het lichaam is lang en dun. Lintworm
Spoelworm
Regenworm
Weekdieren 2-zijdig Meestal een schelp of huisje als skelet. Inktvis
Mossel
Slak

Geleedpotigen 2-zijdig Een uitwendig skelet. (pantser) Gelede poten Duizendpoot
Krab
Spin
Vlieg
Stekelhuidigen Veelzijdig Inwendig skelet van kalk. De huid is bedekt met stekels of knobbels. Zee-egel
Zeester
Gewervelden 2-zijdig Een inwendig skelet met een wervelkolom. Kikker
Slang
Zwaluw

7. Je moet de afdeling van de geleedpotigen kunnen indelen in vier groepen. Van elke groep moet je kenmerken en voorbeelden kunnen noemen.
Groep Kenmerken Voorbeelden
Duizendpoten Het gehele lichaam bestaat uit segmenten.
Aan elk segment zitten poten. Miljoenpoot
Reuzenduizendpoot
Kreeftachtigen 10 of meer poten. Garnaal
Rivierkreeft
Spinachtigen 8 poten. Hooiwagen
Kruisspin
Insecten 6 poten.
Kop, borststuk en achterlijf
Aan het borststuk zitten poten en meestal ook vleugels. Kever
Mier
vlinder

8. Je moet de afdeling van de gewervelden kunnen indelen in vijf groepen. Van elke groep moet je voorbeelden en kenmerken kunnen noemen.

Groep Huid Bloed Ademhaling Voortplanting Milieu Voorbeelden
Vissen Schubben en slijm Koud-
Bloedig Kieuwen Eieren zonder schaal. In het water. Forel
Haring
Kabeljauw
Schol
Snoek
Amfibieën Slijm Koud-
Bloedig Eerst kieuwen en huid, later longen en huid. Eieren zonder schaal. In het water en op het land. Pad
Kikker
Salamander
Reptielen Droge schubben Koud-
Bloedig Longen Eieren met leerachtige schaal Op het land. Hagedis
Krokodil
Ringslang
Schildpad
Vogels Veren Warm-
Bloedig Longen Eieren met kalkschaal. In de lucht. Buizerd
Fuut
Merel
Uil
Zwaluw
Zoogdieren Haren Warm-
Bloedig Longen Levendbarend Op het land. Hond
Olifant
Walvis
Wolf
Zeehond

9. Je moet een vertakkingsschema van de organismen in kunnen vullen.

10. Je moet een detimineertabel van organismen kunnen gebruiken.

11.Je moet soorten en rassen kunnen onderscheiden.

• Organismen behoren tot één soort als ze samen vruchtbare nakomelingen kunnen voortbrengen.
• Organismen van één soort kunnen tot verschillende rassen behoren.
- De rassen kunnen sterk in uiterlijk verschillen.
- Organismen die tot verschillende rassen van de dezelfde soort behoren, kunnen zich samen voortplanten.
Bijvoorbeeld: honden van verschillende rassen.

12. Je moet de groepen kunnen noemen die ontstaan bij de verdere indeling van een afdeling.

Afdeling - Gewervelden

Klasse - Zoogdieren, vogels

Orde - Roofdieren, knaagdieren

Familie - Katachtigen, hondachtigen

Geslacht - Panters, Katten

Soort -Panter, Tijger