Aantekeningen rechtsstaat

Een maatschappelijk probleem:
-Heeft gevolgen voor grote groepen in de samenleving
-Wordt door maatschappelijke ontwikkelingen veroorzaakt
-Heeft te maken met tegengestelde belangen
-Moet gemeenschappelijk worden opgelost

Betrouwbaarheid van bronnen:
-Wordt er een bronvermelding genoemd bij cijfers en andere gegevens?
- Is er duidelijk onderscheid tussen feiten en meningen?
-Wordt iets van verschillende kanten bekeken?

Theorieën
Injectienaaldtheorie: De media bepaalt 100% de informatie die consumenten gebruiken
Multi-step-flowtheorie/ opinieleiderstheorie: De consument kiest een leider en die wordt gevolgd
Agendatheorie: De media bepaalt de onderwerpen, de consument bepaalt de mening
Selectieve perceptietheorie: Consument gebruikt de media op eigen wijze
Cultivatietheorie: Mensen verwarren de werkelijkheid met mediabeeld

Rechtsstaat:
-Erkende overheid met hoogste gezag
-Begrensd grondgebied
-Bevolking die bij elkaar wil horen
-Iedereen is voor de wet gelijk
-De overheid houdt zich aan de wet
-Grondrechten van de burgers zijn gewaarborgd
-Onafhankelijke rechten

Basis voor de rechtsstaat is de strijd tegen de absolute macht.
Montesquieu is de bedenker van de machtenleer(Trias Politica)

In Nederland :
Rechterlijke macht
(Rechtspraak, onafhankelijke rechters)

*denk een driehoek*

Wetgevende macht Uitvoerende macht
(Parlement, regering) (regering)

Rechtsregels: Een beoordeling van gedrag in termen van legaal of illegaal.
Sociale regels: Een beoordeling van wel of geen rekening houden met anderen.
Morele regels: Een beoordeling van gedrag in termen van goed en kwaad.

Rechtsgebieden:
Publiekrecht:
1. Staatsrecht
2. Bestuursrecht regelt alle relaties tussen mensen en de overheid
3. Strafrecht
4. Privaatrecht regelt alle relaties tussen burgers onderling

Privaatrecht:
personen- en familierecht
ondernemingsrecht
vermogensrecht
Publieksrecht:
staatsrecht; regels voor de inrichting van de Nederlandse staat.
bestuursrecht; de bestuursactiviteit van de overheid.(vergunningaanvraag etc.)
strafrecht; alle wettelijke strafbepalingen

In een rechtsstaat zijn burgers beschermd tegen de overheid. In Nederland is dit te herkennen aan:
-onschuld tot het tegendeel bewezen is
-legaliteitsbeginsel
-wetboek voor Strafvordering (procesregels voor alle strafbare feiten en alle fasen van de opsporing en de berechting)
-1x per delict oordeel krijgen
Het Nederlands beleid richt zich op twee speerpunten
-Het voorkomen van criminaliteit
preventief richt zich op de oorzaken
-Het bestrijden van criminaliteit
repressief richt zich op het straffen van criminaliteit

Strafproces
Het strafproces is onderdeel van repressief beleid en gaat als volgt:
Politie: opsporingstaak bewijzen verzamelen

verdachten aanhouden
dossier

Officier van justitie:
-seponeren: afzien van rechtszaak
-transactie: bedrag betalen, in ruil daarvoor geen strafblad
-vervolgen: ernstige zaken met bewijs, door naar de rechtbank

Vervolgen
Rechter: oordeel- Schuldig Onschuldig

straf redenen
-taakstraf -gebrek aan bewijs
-vrijheidsstraf -ontoerekeningsvatbaarheid
-boete -bewezen onschuld
-bijkomende straf

het vasthouden van een verdachte
-in eerste instantie maximaal 6 uur op het politiebureau
-een hulpofficier van justitie kan toestemming geven om je nog eens 3 dagen vast te houden
-daarna moet een rechter-commissaris toestemming geven en uiteindelijk kan iemand maximaal ruim 110 dagen in voorarrest zitten

Beginselen
-legaliteitsbeginsel (uitleg Matthijs xD)
-duidelijke strafbepaling (geen vaagheid over strafbaar feit)
-ne bis in idem-regel (1x uitspraak van rechter)

Rechtvaardigingsgronden
het gepleegde feit is in bijzondere omstandigheden niet meer strafbaar.
noodweer: je verdedigt jezelf of een ander tegen geweld.
overmacht-noodtoestand: als de overtreding te rechtvaardigen is.
ambtelijk bevel

Schulduitsluitingsgronden:
het feit is strafbaar maar de dader heeft geen schuld
psychische overmacht: als je gedwongen wordt door een ander
noodweer-exces: je overtreedt de verdediging door bvb gemoedstoestand
ontoerekeningsvatbaarheid: als je niet meer weet watje doet door geestelijke stoornis of als je buiten zinnen was
afwezigheid van schuld: doorverkoop van gestolen goed

Preventief beleid
Theorieën:

Biologische theorie: -aangeboren > uiterlijke kenmerken
Psychologische theorie: -aangeboren > karaktereigenschap
-aandoening
Sociologische theorieën:
Omgeving bepaalt gedrag; Aangeleerd
Anomietheorie; Geldgebrek
Controle-bindingstheorie; Band met groep voorkomt criminaliteit
Aangeleerd gedragtheorie; Opvoeding en/of vrienden
Gelegenheidstheorie; Verleiding niet kunnen weerstaan
Etikettentheorie; Stempel opgeplakt en zo word je behandeld dus doe je het