Hoofdstuk I: Anatomie en fysiologie van het ademhalingsstelsel.


1.1 Bespreking van de delen

De neus

De neusholte
Wanneer de lucht langs de neus binnentreedt, wordt ze: gefiltreerd (door neusharen), verwarmd en bevochtigd. Omdat koude, droge lucht met uil en ziektekiemen het longweefsel kunnen beschadigen.

Reukorgaan
Wanneer er een sterke geur in de neusholte komt, wekken de reukzenuw geprikkeld De prikkels gaan naar het primaire reukcentrum en hierdoor is er een reukbaan naar de hersenen.

Reukcentrum
De prikkels van de reukcellen gaan naar het reukcentrum die een prikkel doorgeeft aan de hersenen.

Reukzenuw
Geven geurprikkels door van het reukepitheel

Reukepitheel
Hier bevinden zich de reukcellen , is bekleed met vochtig , gevoelige slijmen.

De keelholte
Het deel achter de tongbasis tot de ingang van de slokdarm.

Het strottenhoofd (larynx)
Bevat de stemspleet, de strotklep en de stembanden.
Deze zorgt er voor dat er tijdens het slikken geen lucht en voedsel in de luchtwegen komt.


De longen

De luchtpijp (trachea)
De trachea wordt gevormd uit 16 à 20 onvolledige kraakbeenringen (waarvan de functie is het openhouden van de luchtpijp), heeft een lengte van 10 à 12cm en een diameter van +/- 2.5cm.De binnenzijde van de trachea is bekleed met een specifiek slijm. Deze bevat o.a. trilhaarcellen , met elk +/- 200 trilharen De trilhaartjes transporteren het slijm naar boven waar je het doorslikt.

De longen
Sponsachtig orgaan die verschillende lobi verdeeld zijn en deze bestaan uit verschillende
segmenten.

Rechter long:
Breed en kort, bestaande uit 3 lobi.

Linker long:
Smal en lang (maakt plaats voor het hart), bestaande uit 2 lobi, omdat er geen plaats is voor een 3e lobi omdat daar het hart zit.
De segmenten zijn allen voorzien van bronchi en bronchioli die uitmonden in alveolaire zak met longblaasjes.

1.2 Luchtpijp en bronchen

De luchtpijp of trachea de luchtweg tussen het strottenhoofd tot aan de opsplitsing in de hoofdbronchi.
De bronchen zijn de kleinere luchtpijptakjes


De bronchioli monden uit in één of meerdere longtrechtertjes. De diameter van zo'n longtrechtertje is groter dan die van de toevoerende bronchiolus. Opvallend zijn de talloze blaasvormige uitstulpingen in de wand van elk longtrechtertje: de longblaasjes (alveoli).
Het eigenlijke longweefsel bestaat uit de zeer dicht opeengepakte longblaasjes van aan elkaar grenzende longtrechtertjes. Het vormt een sponsachtig geheel met een lichtroze kleur.
De alveolen vormen de functionele eenheden van de long. Ze bestaan uit eenlagig plaveisel-epitheeL (plaatepitheel). Ze zijn omgeven door een capillairnetwerk. En in de bloedbanen vindt uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide plaats.



1.3 Luchttoevoer via toegangswegen:

• De neus: zorgt ervoor dat de lucht die je inademt, wordt verwarmd en gezuiverd zodat er minder kans is op oorontsteking,keelontsteking en neusverkoudheid. De lucht wordt bovendien vochtig gemaakt zodat het slijmvlies van mond, keel en longenniet uitdroogt., dit is wel de smalste doorgang .
• De luchtpijp en vertakkingen
• Het strottenhoofd
De ander functies van het strottenhoofd zijn :
De scheiding van adem- en voedselweg
De vorming van de stem


2 Fysiologie van het ademhalingsstelsel

2.1 Wat ademen we in ?

• Stikstof (N2) 78.6 % Zuurstof (O2) 20.9 %
• Water(H2O) 0.46 %
• Koolstofdioxide 0.04 %
• Andere 0.7 %


Zoals vb bacteriën , virussen


2.2 Ademhalingsmechanisme
Het diafragma is een koepelvormige spier die tussen de buikholte en de borstholte ligt. De borstholte is een luchtdichte ruimte, die alleen via de neus en de mond met de buitenlucht in verbinding staat.
Als het diafragma zich samentrekt, plat de koepel af en worden de longen naar beneden getrokken. De borstholte wordt vergroot en er ontstaat onderdruk waardoor de lucht naar binnen stroomt. De buikorganen worden naar beneden geduwd. Bij een diepere inademing wordt de borstkas door het specifieke verloop van de ribben en de tussenribspieren ook wijder en wat opgetrokken.
Omdat de longen via de vliezen aan de hele borstkas en aan het middenrif vastzitten, volgen zij de bewegingen waarbij volumeveranderingen optreden. De longen liggen in een uitgerekte toestand in de borstkas



2.3 Wat doet ons lichaam met de ingeademde lucht?

• Verwarmen
• Bevochtigen
• Filtreren

Onder filteren verstaan wij het stof vrij maken van de lucht zodat de stofdeeltjes niet in de longen kunnen komen hier zorgen ook de neushaartjes voor.


2.4 Welke weg legt lucht in ons lichaam af

Inademen via neus en/of mond

O2 CO2

Lucht komt in de luchtpijp terecht

O2 CO2

4hoofdbronchiën, die vertakken in kleinere buisjes

O2 CO2

Komen terecht in de longblaasjes



2.5 Manier van ademen

Buikademhaling
Door diafragma.
• Diafragma omlaag --> inhoud borstkas wordt groter = inademen
• Diafragma omhoog--> inhoud borstkas wordt kleiner= uitademen

Borstademhaling
Door tussenribspieren
• Trekken samen --> borstkas vergroot = inademen
• Ontspant --> borstkas verkleint = uitademen


Flankademhaling
Ga rechtop zitten op een stoel, een kruk of (liever) op de grond in de kleermakershouding.Zorg ervoor dat de wervelkolom recht is.Leg de handen op de flanken, recht je aandacht op je handpalmen en adem naar de handen toe. Geleidelijk aan zal je de adem in de flanken krachter voelen. Vanuit de flanken leer je daarna met behulp van het middenrif om naar de lage rug en naar de bekkenbodem te ademen.


2.6 Waar is de ademhaling afhankelijk van?

• Circulatie
Als de longblaasjes zich vullen met ingeademde lucht, diffundeert de zuurstof naar het bloed in de haarvaatjes. Koolstofdioxide diffundeert uit het bloed naar de lucht in de longblaasjes. Het hart pompt het zuurstofrijke bloed door het lichaam.
• Ostwald coëfficiënt
Is de vluchtigheid van een stof , hoe vluchtiger, hoe slechter het in het bloed komt, maar hoe beter het door de longen gaat
• Pulmonaire boedflow
Is de hoeveelheid bloed die per tijdseenheid de longen passeert
Deze hangt af van de hartslag per min en de hoeveelheid bloed die meegaat. Deze verhoogt bij inspanningen

2.7 Ventilatie

Hoe vindt deze plaats ?
De ventilatie is de luchtflow in en uit de longen. Inademen noemt men ook inspiratie, uitademen is ook gekend als expiratie. De lucht die in onze longen zit is al verrijkt met zuurstof en de koolstofdioxide moet uit onze longen weggehaald worden door uit te ademend . De manier waarop dit gebeurt, is gebaseerd op de wet van Boyle. De druk van een gas in een gesloten recipiënt, wordt veroorzaakt door het botsen van de gasmoleculen tegen de wand van dit recipiënt. Als we dezelfde hoeveelheid gas in een groter vat stoppen zullen er, per tijdseenheid, minder gasmoleculen tegen de wand botsen en zal er dus minder druk zijn.
De wet van Boyle zegt dat de druk die een gas uitoefent omgekeerd evenredig is met het volume van het recipiënt waarin het wordt vastgehouden.
M.a.w. wanneer men het volume vergroot daalt de druk en omgekeerd.


Stadia’s van ventilatie
Inademen
Dit is afhankelijk van de contractie van de ademhalingsspieren. Dit is een actief proces.
Het middenrif trekt samen en de koepelvorm wordt afgeplat, terwijl je borstspieren je ribbern omhoog en naar buiten trekken.
Je borstholte en je longen worden groter --> je longen zuigen lucht naar binnen


Uitademen
Dit is hoofdzakelijk passief door de elasticiteit van de borstkas. Wordt geremd door de geleidelijke ontspanning van de ademhalingsspieren . Als de spieren hieraan meehelpen dan kan dit proces actief worden.
De ademhalingsspieren ontspannen zich.
De ribben gaan omlaag, en het middenrif wordt weer omhoog geduwd door de buikingewanden en buikspieren . De lucht wordt naar buiten geperst en de longen krijgen hun normale omvang terug

Rust
Dit stadia gebeurt tussen de inademen en uitademen . Het ademhalingsritme is gelijktijdig met hartritme in verhouding 1/5. Dit betekent dat we tijdens 1 ademhalingscyclus 5 hartslagen noteren , 2 tijdens inademen, 2 tijdens uitademen, 1 tijdens de pauze. In rust adem je ongeveer 15 keer per minuut.


3 Immuunsysteem
Definitie: Het immuunsysteem is een verdedigingssysteem met als doel indringers of veranderde eigen cellen te bestrijden. De Latijnse term immunis betekent vrijgesteld, verwijzend naar bescherming tegen indringers van buiten. Het immuunsysteem bestaat uit lymfocyten. Zij ontstaan uit stamcellen in het beenmerg en kunne 2 verschillende wegen opgaan :

• Ofwel komen zij in contact met het beenmerg en worden zij gecompromitteerd tot beenmerg- of B-lymfocyten. Deze zorgen voor de humorale afweer.
• Ofwel komen zij in contact met de thymus waardoor zij worden gecompromitteerd tot thymusdependente of T-lymfocyten. Deze zorgen voor de cellulaire afweer


3.1 Mest-cellen

Definitie: Mestcellen zijn bloedcellen die, net als andere bloedcellen, in het beenmerg worden gemaakt. In de mestcellen bewaart het lichaam stoffen die gevaarlijke indringers onschadelijk kunnen maken. Mestcellen hebben dus een beschermende en verdedigende taak.Een mestcel wordt geactiveerd wanneer deze een signaal krijgt. De Mestcel stort dan zijn actieve stoffen uit. De bekendste van deze stoffen heet histamine. Als histamine vrijkomt verwijden de bloedvaten ter plekke en gaan lekken, waardoor het omliggende weefsel opzwelt. Als dit in de huid gebeurt, treedt er jeuk op en zijn er bultjes en roodheid zichtbaar.

De rol van mestcellen bij acute allergische reacties
Mestcellen zijn gevuld met ontstekingsbevorderende stoffen, zoals histamine. Histamine uit mestcellen is ook verantwoordelijk voor het ontstaan van allergische reacties . In het afweersysteem heeft histamine ondermeer de taak om bij een infectie ervoor te zorgen dat de bloedvaten ter plekke wijd open gaan staan zodat de andere cellen van het afweersysteem makkelijker naar de infectiehaard kunnen komen.


4 Functie van immunologiesysteem

• Het immuunsysteem beschermt ons 24 uur per dag, 365 dagen per jaar, zo’n 80 jaar lang tegen kwaadaardige microben.
• Het immuunsysteem herkent vriend en vijand
• Witte bloedcellen (leukocyten) vormen de basis van het immuunsysteem
• Het immuunsysteem is in staat om te onthouden hoe een infectie is verslagen.


5 Functies van de luchtwegen
• Aan- en afvoer van lucht vindt plaats via de luchtwegen
(Per 24 uur passeert er zo'n 10.000 tot 20.000 liter lucht door de luchtwegen)
• ingeademde lucht bevochtigen
• ingeademde lucht filtreren
• ingeademde lucht verwarmen
• Biologische regeling = metabole longfunctie
Bescherming van andere weefsels
• Aanmaak van een aantal stoffen vb histamine
• Aanmaak van fosfolipiden
• Inactiveren ven bepaalde circulerende stoffen vb noradrenaline



Hoofdstuk II Pathologie:

1 Allergie

1.1 Wat is allergie ?

Elke mens heeft een verdedigingssysteem dat hem in normale omstandigheden beschermt tegen infecties. Wanneer men een allergie heeft, reageert dit verdedigingssysteem abnormaal op stoffen uit onze omgeving. De stoffen waarop mensen een allergische reactie krijgen, worden allergenen genoemd. Het zijn dus niet de allergenen die ziek maken, wel de reactie ertegen, waardoor er ziekteverschijnselen ontstaan. Er zijn veel stoffen in de omgeving waaraan men allergisch kan worden. Het gaat niet alleen om stoffen die we inademen, bijvoorbeeld uitwerpselen van de huisstofmijt of stuifmeelkorrels, maar ook om stoffen die we eten, bijvoorbeeld melkproducten, eieren, noten, groenten,fruit, granen, vis en schaaldieren. Soms kunnen geneesmiddelen een allergie veroorzaken. Men kan ook een reactie krijgen op het gif van bijen en wespen of reageren op het contact met bijvoorbeeld latex in handschoenen, ballonnetjes, rubberen slangetjes en buisjes. Men kan ook allergisch zijn aan cosmeticaproducten, onderhoudsproducten of aan nikkel in juwelen.
1 op 5 heeft last van allergische reacties of heeft er aanleg voor om het ooit te krijgen

1.1.1 Allergische reacties en het immuunsysteem
Ons lichaam tracht ons te beschermen tegen bestanddelen waarvan we gevoelig zijn, door een afweermechanisme te gebruiken.
Bij dit soort reacties worden er antilichamen aangemaakt (vb histamine). Wanneer het immuunsysteem zeer sterk reageert, spreekt men van overgevoeligheid of allergie.


1.2 Soorten allergie
• Hooikoorts is het gevolg van het inademen van stuifmeelkorrels of pollen van bomen, grassen of kruidachtige planten.
• Huisstofmijt De huisstofmijt is een zeer klein diertje dat vooral leeft in een warme, vochtige omgeving en zich voedt met huidschilfers. Matrassen, kussens en vloerbedekking zijn favoriete plaatsen. Huisstofmijten komen het hele jaar voor maar hun aantal neemt toe in de herfst.
• Voedselallergie 90% van alle voedselallergieën is gericht tegen eiwitten in koemelk, sojabonen, pinda's, noten, vis, schaal- en schelpdieren en eieren. Men kan ook allergisch reageren na het eten van bepaalde groenten- en fruitsoorten
• Insectenallergie Een bijen- of wespensteek veroorzaakt bij vrijwel iedereen een rood bultje en jeukende huid. Maar sommige mensen reageren extreem.
• Contactallergie merkt men aan huidklachten na het contact met bepaalde stoffen zoals latex, nikkel, chroom, geurstoffen, conserveermiddelen in bv. cosmetica, lijm, planten, chemicaliën in haarverf, leren kleding.
• Zonneallergie ontstaat door zonlicht op de huid. Ook een korte periode in de zon kan klachten geven. Bepaalde geneesmiddelen of cosmetica kunnen opeens overgevoelig maken voor de zon terwijl men vroeger nergens last van had.
• Geneesmiddelenallergie Elk geneesmiddel kan een allergische reactie veroorzaken. Bij sommige geneesmiddelen komt ze vaker voor, bv. antibiotica en vooral penicilline, aspirine en niet-steroïdale ontstekingsremmers, spierontspanners, verdovingsmiddelen, contrastproducten voor het maken van radiografieën, sommige hormonen, sommige middelen tegen hoge bloeddruk, sommige vaccins. Soms reageert men tegen toegevoegde stoffen (bv. kleurstof). Men is dan niet allergisch voor het geneesmiddel zelf maar moet wel de toedieningsvorm waaraan de stoffen zijn toegevoegd vermijden

1.3 Symptomen van allergie

• Neusklachten ( lopende of verstopte neus, niezen )
• Oogklachten ( jeukende, tranende ogen, opzwellen van de oogleden)
• Moeilijke ademhaling
• Huiduitslag, eczeem kan soms ook jeuken
• Chronische vermoeidheid
• Hooikoorts
• Hoest
• Anafylactische shock
• Astma
• Netelroos
• Eczeem
• Zwellingen
• Jeuk

1.4 Waar kunnen allergische reacties zich uiten?

• Luchtwegen ( allergische astma , neusloop , hooikoorts, neusverstopping enz)
• Huid
• Hersenen soms vorming van migraine
• Darmen
• Ogen en oren


1.5 Allergie en erfelijkheid

De vatbaarheid voor allergie is erfelijk.
Als de moeder een allergie op de luchtwegen heeft dan heeft het kind 1 kans op 4 van ook een luchtwegenallergie op te lopen, als de vader een luchtwegenallergie heeft dan heeft het kind 1 kans op 4 en als ze allebei een luchtwegen allergie hebben dan heeft het kind 1 kans op 2. Maar welke vorm van allergie het kind zal hebben, is niet bepaald. De moeder kan dus atopisch eczeem hebben en het kind ofwel eczeem ofwel rhinitis ofwel astma.

1.6 Anafylactische shock

Een anafylactische shock vindt plaats als het slachtoffer zwaar allergisch is voor een bepaalde stof. Door de allergie reageert het lichaam van het slachtoffer zeer heftig op deze stof, waarbij een jeuk en opzwelling van lichaamsdelen het meest makkelijk te onderkennen zijn. Deze opzwellingen kunnen dusdanige vormen aannemen dat het slachtoffer moeite krijgt met ademen en zelfs (zonder kundige hulp) kan sterven aan de gevolgen van deze stof.

1.6.1 Hoe voorkom je een anafylactische shock?
Een anafylactische shock kun je op een vrij voor de hand liggende manier voorkomen: voorkom dat je gestoken wordt. Zeker als je weet dat je allergisch bent voor een bepaald insectengif, is het een goed idee om voorzorgsmaatregelen als muggen/insectenzalf, bedekkende kleding en een insectengaas te nemen. Ook het slaan naar een insect kan een averechts gevolg hebben. Een insect voelt zich dan bedreigd en zal zich verdedigen (lees: steken).

1.6.2 Hoe behandel je een anafylactische shock?
Zodra de eerste symptomen van een anafylactische shock zich openbaren dient er snel gehandeld te worden. Het lichaam reageert vaak zeer snel op een steek of beet en kan binnen enkele minuten beginnen met zwellen.Vaak zal het slachtoffer weten dat hij of zij allergisch is en daarom een tegenwerkend medicijn bij zich dragen (adrenaline of epinefrine). Is dat niet het geval, dan moet er absoluut zo snel mogelijk een dokter worden gewaarschuwd en het slachtoffer naar het dichts bijzijnde ziekenhuis worden vervoerd( bel de 100! ). Ook na het toedienen van adrenaline moet het slachtoffer naar het ziekenhuis!! En dit omdat deze medicijnen alleen remmend werken.

1.7 Onderscheid tussen allergische reacties

3 soorten
soort 1: onmiddellijke reactie , waarbij het immunoglobuline IgE de afweerstof vormt
soort 2: uitgestelde reactie , de allergische reactie gebuurt niet direct maar, pas na enkele uren
soort 3: vertraagde reacties. Het kan hierbij dagen duren voordat er klachten ontstaan. De stof die de allergische reactie opwekt, alarmeert een bepaald type witte bloedcellen , de T-lymfocyten=> deze cellen produceren stoffen die irritaties veroorzaken.



2 Allergische rhinitis

2.1 Verklaring
Neusverkoudheid (= rhinitis) die wordt veroorzaakt door stoffen (= allergenen) in de lucht waarvoor men overgevoelig is (= allergisch)


2.2 Hoe vaak wordt men getroffen?

Op acht jaar tijd nam de frequentie van rhinitis toe met 2,6%, van 12,4% in 1992 tot 15% in het jaar 2000. Maar 20% van de mensen met allergische rhinitis in 1992 vertoonden geen symptomen meer in 2000. Dat fenomeen deed zich vooral voor bij de oudere proefpersonen die tussen de 50 en de 59 jaar oud waren bij het begin van het onderzoek.

2.3 Factoren die bepalen of je allergisch bent

• Erfelijkheid genetische bepaling

• Overige omgevingsfactoren, of deze persoon zich veel blootsteld aan stuifmeel of andere stoffen die allergiserend zijn

2.4 Verschillende soorten

• Seizoengebonden allergische rhinitis of hooikoorts door stuifmeel veroorzaakt zie fig
• Niet seizoengebonden allergische rhinitis of aperiodische allergische rhinitis


2.5 Indeling allergische neusklachten

Groep 1 “ de lopers”
Symptomen : een waterige loopneus, niezen , soms jeukende en tranende ogen
Dit komt door overmatige slijmproductie

Groep 2 “ de blokkers”
Symptomen : neusverstopping , moeilijke ademhaling, soms een loopneus
Dit komt doordat het weefsel onder het slijmvlies van de neus zwelt en zo de luchttoevoer remt die naar de longen gaat, dit geeft het gevoel van een verstopte neus.

2.6 Behandeling

• Als eerste: indien je allergisch bent, probeer dan zoveel mogelijk de pollen te vermijden. Blijf binnen op de dagen dat het erg is Indien je toch buiten komt, probeer dan geen dingen te doen in de tuin die veel pollen veroorzaken, zoals het gras afmaaien; want je gaat het geweten hebben achteraf!

• Laat het gras geregeld maaien door iemand anders, zodat dat het gras niet in bloei komt.

• Ga op reis. In de bergen (boven 1500 meter) of aan zee zijn nauwelijks pollen.

• Installeer een pollenfilter in de auto, vele auto's hebben dit tegenwoordig standaard voorzien bij de airconditioning. Houd de ramen gesloten van de wagen.

• Hooikoorts wordt erger door huisstof, chloor, ammoniak, haarlak, uitlaatgassen en sterk ruikende bloemen en planten

• Hou ramen gesloten van het huis.Als je het huis wil verluchten, doe het dan 's morgens. 's Avonds zijn er namelijk meer pollen.

• Als je sport, probeer dan 's morgens te sporten, dan zijn er het minste pollen. Of ga sporten juist na een regenbui, wanneer de concentratie van pollen ook bijzonder laag is.
• Heb je last van je ogen, wrijf er dan niét in, dit maakt het enkel maar erger.

• Je kunt de irritatie verminderen door een vochtig washandje op je ogen te leggen of te spoelen met lauw water. Ook het druppelen van de ogen brengt vaak verlichting

• Kleed je niet om in de slaapkamer, pollen op de kleding komen hierdoor vrij in de ruimte waar je ook slaapt

• Vermijd tabaksrook en rokerige ruimtes, deze zorgen namelijk voor extra prikkeling en snellere reactie op pollen. Vermijd eveneens zelf roken

• Draag een zonnebril als je buiten gaat; ze beschermen je ogen tegen invliegend stuifmeel.

• Haal geen bloemen in huis. Deze verspreiden ook pollen binnen in je huislucht.

• Stofzuig regelmatig en met een stofzuiger die een goede filter heeft. Pollen vallen snel op de grond (indien er geen tocht is), zodat je in huis de concentratie van pollen zo laag mogelijk kunt houden.

• Je huisdieren verspreiden eveneens stuifmeel in huis die ze binnen brengen van buiten. Hou hiermee rekening. (bovendien zijn ook veel mensen allergisch voor huisdieren hun huidschilfers en haren; die versterkend kunnen werken in combinatie met stuifmeel).

• Hou rekening mee dat op het platte land drie tot vijf keer méér stuifmeel in de lucht is dan in de stad. In de stad is het rond drukke autowegen dan weer meer stuifmeel dan in de buurt van stillere wegen.

• Droog je was niet buiten. De pollen kunnen zich namelijk ook in kleding nestelen

• Vermijd plaatsen met hoge pollenconcentraties zoals parken, tuinen en velden.

• Was je haar wat vaker en borstel je haar vóór het slapen gaan. De pollen komen dan niet op je hoofdkussen terecht.

• Als de allergische reactie te sterk wordt, neem dan een (warme) douche.
De warme vochtige lucht zuivert de lucht van pollen in de badkamer waardoor je ademhaling stabiliseert. Tevens zorgt het water dat alle pollen van je huid verdwijnen.
Eveneens zorgt het water dat je ogen gezuiverd worden en het jeukend en/of branderige gevoel zal verdwijnen en je ogen kunnen herstellen. Eveneens heeft het een positieve werking op de prikkelende neus en keel. Je lichaam kan hierdoor herstellen.
De allergische reactie zal sterk verminderen tot zelfs tijdelijk verdwijnen tijdens en kort na het douchen. Gebruik tijdens het douchen geen shampoo/douchegel/zeep die té sterk ruikt, omdat sterke geuren de allergische reactie versterken.

• Tot slot kan je je toevlucht nemen naar medicijnen. Hooikoorts is voorlopig NIET te genezen. De medicijnen proberen de allergische reactie te onderdrukken. Neem hiervoor echter contact op met je huisarts. De meeste medicijnen mogen maar een korte tijd genomen worden, andere langdurig. Niet iedereen reageert evengoed op elk medicijn en soms is het zoeken tussen de verschillende producten die voorhanden zijn. Hou er rekening mee dat medicijnen geen wondermiddel zijn, ze proberen de hooikoorts te onderdrukken, maar dit lukt niet altijd 100%.


2.7 Symptomen

• Jeukende neus, gehemelte, oren en ogen
• Tranende, rode ogen (conjunctivitis), vooral bij hooikoorts
• Niezen en waterige afscheiding uit de neus
• Hoesten, piepende ademhaling
• Drukkend gevoel in het hoofd
• Slecht slapen, snurken


3 Astma

3.1 Wat is astma ?

Eén van de meest voorkomende chronische aandoeningen
• 5 op de 100 mensen heeft er last van
• Aandoening op de luchtwegen
• Door overgevoeligheid van de longen

3.2 Wat gebeurt er door astma ?

- De spiertjes in de luchtwegen samentrekken.
- Het slijmvlies in de luchtwegen dikker wordt doordat er een zwelling ontstaat.
- In het slijmvlies in de luchtwegen meer slijm aanmaakt dan normaal.
Deze drie reacties zorgen ervoor dat de luchtwegen nauwer worden.

3.3 Chronische ontsteking bij astma

De luchtwegen van patiënten met astma vertonen een chronische ontsteking met een aantal karakteristieke kenmerken. Het slijmvlies is verdikt, er is meer slijmproductie en in het slijmvlies zijn meer witte bloedcellen aanwezig dan normaal. Mensen met allergisch astma produceren antistoffen (IgE) tegen de stof waar ze allergisch voor zijn (het allergeen). Dit IgE bindt aan de mestcellen in het slijmvlies van de luchtwegen. Wanneer de patiënt het allergeen inademt, bindt dat aan het allergeenspecifieke IgE op de mestcel. Deze scheidt hierdoor een aantal stoffen uit die een ontstekingsreactie veroorzaken. Sommige van die stoffen (zoals histamine) zullen onmiddellijk leiden tot vernauwing van de luchtwegen door zwelling van het slijmvlies en spasme van de spiercellen om de luchtwegen. Andere ontstekingsfactoren (cytokinen) kunnen aan de chronische ontsteking bijdragen. Het vóórkomen van eosinofiele granulocyten (eosinofielen) in de luchtwegen is kenmerkend voor astma. Eosinofielen kunnen een aantal agressieve stoffen uitscheiden die tot beschadiging van het epitheel en slijmvlieszwelling leiden. Sommige mensen met astma hebben geen allergie (niet-allergisch of intrinsiek astma). Deze vorm van astma ontstaat vooral op latere leeftijd en gaat vaak gepaard met meer of ernstigere klachten. Bij deze mensen vind je in grote lijnen dezelfde ontstekingsprocessen in de luchtwegen, in het bijzonder de aanwezigheid van T-lymfocyten en eosinofielen. De uitlokkende factor is hierbij niet duidelijk. Mogelijk spelen lokale allergische processen mee die niet in het bloed aan te tonen zijn. Behalve deze immunologische processen dragen ook een toegenomen slijmproductie en een veranderde regulatie van de zenuwen van de spiercellen bij tot vernauwde luchtwegen. Beide zijn waarschijnlijk een gevolg van de toegenomen ontsteking in de luchtwegen. Slijmproductie en lokale zenuwen kunnen namelijk gestimuleerd worden door ontstekingsmediatoren.
Bronchiale obstructie
1) Samentrekking van de spieren in de bronchuswand
dit zorgt voor een vernauwing van de bronchuswand
2) Overvloedige slijmproductie , er wordt veel viskeus, dik slijm gevormd
3) Zwelling van de bronchuswand, door opstapeling van vloeistof in de bronchuswand neemt de dikte toe => verdukking van de wand



3.4 Symptomen

• Hoesten
• Piepen en moeilijk ademhalen.
• Kortademig en heeft het gevoel te stikken.
• Benauwd gevoel op de borst
• Chronische en afmattende hoest
• Moeilijk praten
• Zweten
• Teruggeven van slijmen



3.5 Oorzaken

Een echte oorzaak is helaas nog niet aan te wijzen, maar er zijn wel factoren die de kans op astma vergroten zoals deze niet-specifieke factoren
• wanneer je familie bent van een astmapatiënt,
• kinderen die te vroeg zijn geboren of een laag geboortegewicht hebben
• kinderen waarvan de moeder rookte tijdens de zwangerschap.

En deze specifieke factoren
• Pollen
• Huisstof
• Dierlijke huidschilfertjes
• Stuifmeel
• Insecten


3.6 Gevolgen

Medisch
Als astma patiënt heb je meer kans op :
• Infecties
• Chronische bronchitis
• Hartproblemen

Sociaal
Het is zeker voor kinderen moeilijk die mogen vb in de zomer niet zonder medicatie buiten in het gras gaan spelen zoals al hun andere vriendjes, dit kan leiden tot pesten enz. de ziekte kan ook leiden tot arbeidsonbekwaamheid.


Psychologisch
Een astma aanval zie je niet altijd direct aankomen en is dus een onaangename zaak als dit in het openbaar gebeurt. Maar je moet er wel aan blijven denken dat het er nog altijd is. En dit leidt tot onzekerheid.

3.7 Voorkomen

Het percentage van de bevolking met astma wisselt per land. Schattingen in West-Europa variëren tussen de 2 en 12%. Nederlandse tellingen van het percentage mensen met astma dat bij de huisarts bekend is, kwamen in 2000 op 2,7%. Daarmee behoort astma tot de tien meest voorkomende chronische ziekten. Bijna 15% van de kinderen had regelmatig astmaverschijnselen, en nog eens 12% had behalve klachten op de kinderleeftijd ook als volwassene regelmatig een piepende ademhaling. Deze mensen hadden vaak ook aanwijzingen voor luchtwegvernauwing en overgevoelige luchtwegen. Door het ziekteverzuim, de arbeidsongeschiktheid, het medicijngebruik en ziekenhuisopnamen heeft astma belangrijke economische gevolgen.


3.8 Uitlokkende factoren

Hier zijn vier groepen te onderscheiden.
• Allergische prikkels: klassiek zijn de huisstofmijt, de allergie voor dierharen, stuifmeel, schimmels, bepaalde voedingsstoffen, bepaalde chemicaliën. Vaak vertonen astmapatiënten ook andere vormen van allergie, zoals eczeem, sinusallergie of Quincke’s oedeem (gezwollen oogleden)
• Scheikundige of fysische prikkels in de omgeving: vanzelfsprekend tabaksrook, maar ook ander stof, keukendampen, chloor in zwembaden of poetsmiddelen, organische oplosmiddelen in verven, formoluitwasemingen van spaanplaten
• Weersomstandigheden: mistpartikels, te hoge vochtigheid, plotse temperatuursschommelingen
• Inspanningen, vooral als zij te plots worden uitgevoerd, emoties en stress.

NB: Een allergie tegen een bepaalde stof moet worden ‘opgebouwd’. Een eenmalige blootstelling zal niet tot allergie leiden, maar na een zekere latentietijd en een aantal blootstellingen zal een minieme blootstelling volstaan om een aanval uit te lokken.
Bij stoffen die in het milieu aanwezig zijn zoals pollen, komt de allergie meestal tijdens de jeugd tot uiting. Voor stoffen op de werkplaats gebeurt dit pas na een zekere periode van professionele blootstelling. De aanvallen krijgen in de loop der jaren een meer chronisch karakter. Astma evolueert vaak naar een aspecifieke vorm, waarbij aanvallen zich ook zonder blootstelling aan het specifieke agens voordoen. Blootstelling aan algemene irriterende prikkels is al voldoende.


3.9 Hoe wordt de juiste diagnose gesteld?

Anamnese of een medische ondervraging zie fig 20
• Komen en gaan de klachten? of blijvende klachten
• Productieve hoest? Ochtend of nachtelijke hoest?
• Dyspnee : nachtelijk, inspanningsgebonden, seizoensgebonden?
• Hyperreactiviteit: invloed van koude lucht, mist, rook; verflucht, parfum..
• Rookgedrag?
• Voorgeschiedenis: frequent luchtinfecties gehad of constitutioneel eczeem *
• Aanwijzingen voor allergie of andere gekende allergieën
• Familiale voorgeschiedenis

*Constitutioneel eczeem of atopisch eczeem, een bijzondere vorm van eczeem. Met het woord constitutioneel (constitutie betekent aanleg) wordt bedoeld dat er aangeboren inwendige factoren zijn waardoor men allergisch wordt voor stoffen uit de leefomgeving. Deze aanleg is erfelijk en kan al snel na de geboorte tot uiting komen.


4 methodes
• De priktest : Bij een priktest wordt een allergische reactie opgewekt door een druppel allergeenextract (waarvoor men mogelijk allergisch is) op de huid van de onderarm aan te brengen.
• Intra-dermaletest : met zeer dunne naaldjes wordt er een oplossing met allergeen in de huid gespoten, na +/- 20 min is de reactie af te lezen
• Plakproeven: Als een contactallergie wordt vermoed, wordt er vaak gebruik van plakproeven gemaakt. Er worden dan ‘pleistertjes’ op de rug geplakt, elk met een verschillend allergeen. Na ongeveer 2 dagen kan het resultaat worden ‘afgelezen’: ontstaat er een eczeemplekje, dan ben je voor het betreffende allergeen gevoelig.
• De scratch-test : de dokter maakt een ondiepe kras in de huis en legt er een druppel allergeenoplossing op deze methode wordt alleen gebruikt bij contactenzeem


de huidtest : Ze brengen meerdere allergenen op de huid aan. Dit gebeurt meestal aan de binnekant van de onderarm of op de rug
• Laboratoriumtest
• Tellen van eosinofiele cellen
• Dosis IgE in het bloed
• Provocatietest
• Reversibiliteits test (spirometrie* ) fig 19
• Analyse van fluimen


*Spirometrie: een medisch onderzoek dat de functie van de longen meet. Voor het uitvoeren van een spirometrie wordt gebruikgemaakt van een spirometer






Hoofdstuk III: Behandeling


1 Geneesmiddelen voor allergie

1.1 Oraal

1.1.1
Vaatvernauwers + AH

Clarinase®
Clarinase Once Daily®
Cirrus®
Vibrocil®
Reactine®
Rhinathiol antirhinitis ®
Rhinosan®

Samenvoegingen


Rhinofebryl ®
Sinutab ®
Sinutab forte®
Niocitran ®
Coricidin ®
Triaminic®



Indicatie
- Allergie (meestal vaatvern + AH)
- Neusverkoudeheid

Werking
- Vaatvernauwers door stimulatie van de α-mimetica receptor, deze blokkeren de H-receptor -> zo remt de overgevoeligheidsreactie

Ongewenste effecten
- Slaperigheid door AH


- Angst
- Hartkloppingen Deze stijgen bij een gelijktijdige inname
- Bloeddrukstijging van M.A.O.I
- Bevingen
- Slapeloosheid


Contra-Indicatie
- Bij inname van M.A.O.I stijgt de bloeddruk
- Bij sport, deze geneesmiddelen vallen onder de dopingwet
- Alcohol + achter het stuur zitten , slaperigheid
- Niet voor kinderen < 1.5 jaar, wiegendood

Raadgeving
- Cirrus niet kapotbijten is een traag werkend geneesmiddel
- Indien slaapproblemen overschakelen van GM , Cirrus is en retard tablet en geeft minder slapeloosheidµ
- Indien koorts samenvoeging nemen hierin zit ook paracetamol deze doet de koorts dalen
- Rhinofebryl is de enige waarin geen efedrine zit dus mag bij sport



1.1.2 Antihistaminicum

1e gen 2e gen Cardiotoxisch

Allergodil ® Polaramine ® Triludan ®
Zyrtec ® Phenergan ®
Aerius ® Ketotiphar ®
Estivan ® Zaditen ®
Telfast ® Tinset ®
Xyzall ® Tavegil ®
Claritine ® Mircol ®
Sanelor ®
Mizollen ®


Indicatie
- Bij hooikoorts: preventief en bij kinderen

Werking
- Gaan de effecten van histamine tegen
- Ze blokkeren de H1 –receptor deze staat in voor de allergische activiteit

Ongewenste effecten
- 1e gen : geeft slaperigheid , dit wordt versterkt door inname van alcohol
- 2e gen is minder slaapverwekkend
- droge mond, ogen
- misselijkheid, duizeligheid
- lokaal overgevoelig + fotosensibel

Contra-indicatie
- Zon of zonnebank (fotosensibel = overgevoelig aan de zon)
- Zuigelingen inname van deze GM kunnen aanleiding geven
tot wiegendood
- alcohol, versterkt het slaperig gevoel dus let op bij het besturen van voertuigen
Raadgeving

- Niet bij de auto rijden
- Gebruik de 1e generatie als u slaapstoornissen heeft door de allergie s’nachts
- 1e generatie: korte werkingsduur
- 2e generatie: snelle werkingsduur
- Niet bij oogproblemen geeft glaucoom (=een groep oogziekten, vnl. gekenmerkt door verhoogde druk in de oogbol. Door de verhoogde druk worden de bloedvaatjes van het netvlies en van de oogzenuw dichtgedrukt. Gedeeltes van het netvlies sterven dan af met als gevolg een gedeeltelijke uitval van het gezichtsveld.)



2. GM die via de neus worden toegediend

2.1 Corticosteroïden

Aldecin ®
Atrosan ®
Baconase (aqua) ®
Dexarhinospray ®
Rhinocort ®
Syntharis ®
Flixonase aqua ®
Nasonex®

Indicatie
- Allergische verkoudheid, hooikoorts
- Ontsteking van neuswanden

Werking
- Onderdrukken het allergische ontstekingsproces door interactie met transcriptiefactoren
- Vermindert de nasale hyperreactiviteit( te sterke werking van de neus)
- Ontstekingswerend

Ongewenste effecten
- Droogt de slijmvliezen uit en verdunt ze ~> bloedneus
- Schimmelvorming (standaard bijwerking van cortisones )
- Chronische ontsteking van de neus
- irritatie van de neuswanden
- komt in het bloed terecht

Contra- indicatie
- Sport ~> doping
- Kinderen < 6 jaar, heeft effect op de groei

Raadgeving
- Geen borstvoeding geven want het GM komt in het bloed terecht en komt zo door de melk ook in het lichaam van de zuigeling
- Als u sport beoefend geen cortisone gebruiken



2.2 Antibiotica

Sofraline ®
Soframycine ®
Sofrasolone ®

Indicatie
- Bacteriedodend (AB)
- Ontstekingswerend (cortisone)

Werking
- Vermindert de bloedtoevoer naar de neus en sinus, vernauwing van de bloedvaten voor een allergische of microbiële aandoening van de bovenste luchtwegen

Ongewenste effecten
- Schimmelinfecties
- Irritatie van de neus

Contra-indicaties
- Allergisch aan AB
- Zwanger

Raadgeving
- Niet bij zwangerschap of bij het geven van borstvoeding omdat dit kan leiden tot misvorming van de baby



2.3 Cromoglycaat

Lomusol ®
Rhinaaxia ®

Indicatie
- Preventieve onderhoudsbehandeling bij allergische rhinitis

Werking
- Verhindert de vrijstelling van bepaalde mediatoren waardoor reacties op allergenen voorkomen

Ongewenste effecten
///

Contra-indicatie
///

Raadgeving
///



2.4 Antihistaminicum

Allergodil ®
Livostin ®

Indicatie
- Allergische rhinitis

Werking
- Blokkeren de H1-receptor
- Verminderen de ontstekingsreactie thv het ademhalingsstelsel
- Verminderen de allergische reactie’s

Ongewenste effecten
- Slaapverwekkend (= sedatief)
- Vervelend gevoel in de neus
- Bittere en wrange smaak

Contra-indicatie
- Kinderen <6jaar

Raadgeving

- Niet in de koelkast zetten , omdat als je een suspensie in de koelkast zet kan er caking gebeuren (dit is dat er op de bodem van de suspensie zich een koek vormt die men niet meer los krijgt )



3 Geneesmiddelen voor Astma

3.1 Beta 2 – mimetica

Kortwerkend Langwerkend
Berotec ® Foradil®
Bricanyl ® Oxis ®
Respacal ® Serevent ®
Spirolair ®
Ventolin®
Airomir ®


Indicatie
- Verwijden van de luchtpijp takken
- Selectief op de bronchen
- Lang werkende worden preventief gebruikt

Werking
- Bij stimulatie hebben ze een relaxerend effect op de gladde spieren
- Ze remmen het vrijkomen van mediatoren uit mestcellen af
- Ze remmen de onmiddellijke astmatische reactie , maar ze hebben geen invloed op het late effect
- Ze herstellen de normale secreties en doorlaatbaarheid in de luchtwegen , Doen ook de vochtophoping in de luchtwegen dalen

Ongewenste effecten
- Bevingen bij overdosis
- Gejaagd gevoel
- Effect op hart bij hoge doseringen

Contra-indicatie
- Bij hartziekten

Raadgeving
- Pas op bij hyperthyroidea de verhoogde werking van de schildklier


3.2 Theophylline

Pediaphylline®
Theolair ®
Xantium®

Indicatie
- Aanvullen van B-mimetica
- Acute aanval
- Preventief voor aanvallen

Werking
- Relaxeert de bronchiale gladde spiercel en is dus bronchus verwijdend
- Het zorgt dat de luchtwegenwand minder doorlaatbaar is en dat de afscheiding terug normaal wordt.

Ongewenste effecten
- Misselijk
- Braken
- Hoofdpijn, Duizeligheid
- Allergie
- Stuipen
- Onregelmatige hartslag bij hoge dosis
- Interacties met
• De pil
• Tagamet, nuardin
• Allopurinol ( GM tegen Jicht vb Comburic , Zyloric )
• Propanolol = inderal
• Fenobarbital

Contra-indicatie
- Hartziekte
- Leverziekte
- Nierziekte

Raadgeving
Zie Ongewenste effecten



3.3 Anticholinergica

Atrovent ®
Oxivent ®
Duovent ®
Combivent ®

Indicatie
- Chronische bronchitis

Werking
- Luchtpijptak verwijdend door een negatief effect van de binding van acetylcholine( = een neurotransmitter) op de bronchiale gladde spier

Ongewenste effecten
- Droge mond
- Gezichtstoornissen
- Urinestoornissen

Contra-indicaties
///

Raadgevingen
- Niet nemen na een operatie aan de urinewegen want geven urinestoornissen
- Veel drinken want de GM hebben een uitdrogen effect



3.4 Corticosteroiden

Aldecin®
Becotide ®
Beclophar®
Broncort®
Pulmicort®
Flixotide ®

Indicatie
- Ontzwellen van de bronchen zo voorkomen we een aanval

Werking
- Remt de late bronchussamentrekking af
- Na een lange behandeling remmen ze de onmiddellijke reactie na allergeen af
- Geeft bronchusverwijding
- Vermindert de hoestfrequentie

Ongewenste effecten
- Aerosol geeft weinig bijwerkingen
- Heesheid
- Schimmelinfecties

Contra-indicatie
- TBC
- Nooit bij een aanval

Raadgeving
- Keel spoelen met water om het poeder uit de keel te verwijderen anders treed er heesheid op
- Enkel preventief dus nie bij een aanval




4 Mediatorenremmers

Lomudal ®
Doccromogly ® = Natriumcromoglycaat
Na-cromoglycaat EG ®

Indicatie
-Preventief bij allergische astma

Werking
- Inhibitoren van de mediatorenvrijstelling
- Remt de activatie van mastcellen door allergenen
- Remmende activiteit op zenuwuiteinden , zo voorkomen ze ook de bronchus samentrekking

Ongewenste effecten
- Irritatie van de luchtwegen
- Exantheem (=een algemene benaming voor uitslag op de huid die in korte tijd ontstaat, van voorbijgaande aard is en uit afzonderlijke vlekjes, knobbeltjes of kleine blaasjes bestaat.)
- Overgevoeligheid

Contra-indicatie
/////

Raadgeving aan patiënt
/////




5 Leukotrieenremmers

Singulair®
Resma®
Accolate®


Indicatie
- Onderhoudsbehandeling bij astma, ook bij allergische rhinitis

Werking
- Leukotrieen zorgen voor de samentrekking van gladde spiercellen, oedemen thv de luchtwegen en wijzigen van de cellulaire activiteit, hierdoor krijgt men een inflammatoir proces . Deze GM remmen dit ontstekingsproces af en ze gaan de bronchus samentrekking tegen

Ongewenste effecten
- Diaree
- Hoofdpijn
- Vermoeidheid

Contra-indicatie
///

Raadgeving
///


Bronnen

• http://www.zavolos.net/ademhalingstelsel.pdf
• http://www.vvoc.be/longen.htm
• http://www.consumed.nl
• http://www.hooikoorts.com/index_ie.html?cache=no
• http://www.seniorennet.be/Pages/Nieuws/allergie_informatie_hooikoorts_stuifmeel_dagelijkse_metingen.php
• http://www.airallergy.com/home.php
• http://www.spreekuurthuis.nl/themapag.html?thema=Astma&hfdstk=2
• http://www.huidinfo.nl/allergie.html
• http://www.astmatest.nl/veelgestelde_vragen.html
• http://stavos.nl/hlo/wafh/werkplan.doc
• http://www.formularium.be/archives/nl/Formularium_08_06_2005.pdf
• http://www.zol.be/Internet/uploadedFiles/Pati%C3%ABnten/Pati%C3%ABnteninformatie/Ziektebeelden_en_behandeling/L/longoperaties.pdf
• http://www.kno.nl/voorlichting/allergie.php
• http://www.zol.be/Internet/LVC/LVC_templ1.asp?id=440#top
• http://www.nice-info.be/html/PROF/prof_setNN.htm?http://www.nice-info.be/HTML/prOf/NUTRINEWSONLINE/NN1201immuunIN.htm
• http://www.amc.uva.nl/index.cfm?pid=843&contentitemid=390&itemid=92
• http://www.astrazeneca.nl/patienten/luchtwegen/rhinitis.asp
• http://www.student.kun.nl/a.haasnoot/zso_s/O101/SamenvattingO101CiruculatieenRespiratie1.doc
• http://www.ziekenhuis.nl/index.php?cat=animaties&action=show&movie=210
• http://www.cm.be/cm-tridion/nl/100/Resources/Allergielow_tcm24-6525.pdf

• Biologie boek 5
• Info folders van geschreven adressen