ff n studiebreak

Maandag begint de nieuwe Weg Over Rozen! Hier vast al het tergende, romantische, schokkende, suïcidale en strontvervelende uit seizoen 1 op een rij.

CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.

geef je mening

Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?



» resultaten poll

Geschreven door:

Annemieke en Dorine (4 havo) [meer]

Datum ingestuurd:

23 augustus 2006

Taal:

Woorden:

3.700

Bekeken:

2016 keer (3 deze maand)

Waardering:

3.4/5 (7 stemmen)

Deel op:

Naam:


Klas/niveau:


E-mail:


Bericht:


Bestemd voor

Geheime code: 


 
Inhoudsopgave

Inleiding en hoofd-/deelvragen

• Wat is de betekenis van de opstanding van Jezus Christus?
• Het verkeerde graf?
• (hallucineerden de discipelen en alle andere volgelingen dan niet?)
• Schijndood?
• (medische benadering van de lijdensweg van Jezus Christus)
• Was het dode lichaam van Jezus gestolen?
• Jezus Christus is echt opgestaan uit de dood!

Bespreking van het onderwerp en conclusies

Eigen mening en slot

Logboek

Bronnenlijst

Inleiding & hoofd-/deelvragen

We hebben als onderwerp voor deze praktische opdracht gekozen: ‘De Opstanding’ Dit hebben we gekozen omdat over dit onderwerp eigenlijk wel veel te vertellen is en vinden het ook leuk om ons hierin te verdiepen.
We beschikken over veel bronnen die iets bijdragen aan onze kennis over dit onderwerp. Eerst waren we aan het twijfelen tussen de onderwerpen: ‘Wonderen’ of ‘De Opstanding’. We hebben toch voor ‘De Opstanding’ gekozen omdat er van wonderen niet zo veel informatie te vinden is.

Over ‘De Opstanding’ hebben we meer verschillende soorten bronnen. Op deze manier kunnen we een beter beeld schetsen over dit onderwerp en feiten ook daadwerkelijk op papier zetten. Aangezien het feit dat we nog twijfelden aan onze keuze betreffende het onderwerp, hebben we van allebei de onderwerpen veel informatie opgezocht en hebben op grond van de gevonden informatie een keuze gemaakt. Hierbij heeft het boekje; Jezus, feit of fictie? (Geschreven door Josh McDowell) ons behoorlijk vooruit geholpen.

Hoofdvraag/probleemstelling van het werkstuk:

In dit werkstuk gaan we met behulp van de bronnen onderzoeken of Jezus Christus echt uit de dood is opgestaan. Om dit te onderzoeken maken we gebruik van onze deelvragen die we aan de hand van de informatie proberen te beantwoorden en te beargumenteren.

We hebben ons werkstuk op de volgende manier ingedeeld:

Hoofdvraag: Is Jezus Christus echt uit de dood opgestaan?

Deelvragen: Wat is de betekenis van de opstanding van Jezus Christus?
Het verkeerde graf?
Schijndood?
Was het dode lichaam van Jezus gestolen?
Jezus Christus is echt opgestaan uit de dood!

In dit werkstuk hebben we ook een diepgaand, geschiedkundig, experimenteel verslag verwerkt dat duidelijk de medische aspecten benadrukt van de lijdensweg die Jezus Christus is gegaan aan het kruis. (Dit in verband met de schijndood).

Veel plezier met het lezen van dit werkstuk!

Annemieke & Dorine

Er zijn in de loop van de tijd heel veel vragen gesteld over de opstanding van Jezus Christus. Men vraagt zich af of het wel echt gebeurd is en ook hoe het dan gebeurd is. Het bijzondere hiervan is dat de verklaring van de opstanding ook een verklaring is van het bestaan van God. Er zijn veel godsdiensten die beweren een Messias te hebben maar het is nog nooit bewezen dat het ook werkelijk zo was. Bij het christendom is te bewijzen dat Jezus Christus de Messias is. Namelijk; hij is opgestaan uit de dood. Niemand zou zoiets zomaar kunnen. Alleen God zelf. Als we dus bewijs hebben dat Jezus werkelijk is opgestaan uit de dood, hebben we dus ook het bewijs dat hij bestaat. Daarom is de hoofdvraag die we behandelen heel belangrijk in het christendom.

Wat is de betekenis van de opstanding van Jezus Christus?

God had de wereld en de mens geschapen om een relatie met de mens op te bouwen en te onderhouden. Hij wilde dat de mens hem lief had, want hij had hun gemaakt en heeft hen onvoorwaardelijk lief. Het scheppingsverhaal is over het algemeen wel bekend en ook de manier waarop de mens zondigde en de relatie tussen God en mens verbrak. Er was maar een manier om de relatie tussen God en mens weer goed te maken. God stuurde zijn eigen zoon naar de aarde als een kleine baby. Hij werd kwetsbaar door een van ons te worden. Hij heeft een jeugd gehad hier op aarde en heeft de wereld ook uit zijn eigen ogen leren kennen. Ondanks het feit dat hij hem zelf gemaakt heeft.

Jezus moest sterven aan het kruis om te betalen voor onze zonden zodat die vergeven konden worden. Deze pijnlijke weg is hij gegaan en is voor ons gestorven zodat de weg naar God weer open is en wij weer een relatie kunnen hebben met God. Dit alleen door het kruis van Jezus Christus. Hierdoor kunnen we door genade eeuwig leven hebben. Johannes 3:16: ‘Alzo lief heeft God de wereld gehad dat hij zijn enig geboren zoon gegeven heeft, opdat een ieder die in Hem gelooft niet verloren gaat maar eeuwig leven hebbe.’

Dit is natuurlijk een groot wonder waar veel mensen van onder de indruk zijn. Maar het allergrootste wonder is dat hij ook nog na 3 dagen opgestaan is uit de dood. Dit vieren we elk jaar natuurlijk met Pasen. De opstanding heeft echter wel heel veel mensen aan het denken gebracht. We kunnen het ons natuurlijk niet goed voorstellen dat iemand zomaar opstaat uit de dood. Hiervoor zoeken mensen daarom verklaringen en komen de meest idiote argumenten bovendrijven. Natuurlijk zijn fanatieke christenen in staat om deze argumenten te achterhalen! 

Er volgen nu een aantal argumenten, die men verzonnen heeft tegen de opstanding van Jezus Christus, die wij gaan proberen te achterhalen.

Het verkeerde graf?

De discipelen en de vrouwen kwamen een leeg graf tegen. Men probeerde dit te verklaren door te zeggen dat de discipelen en de vrouwen allemaal naar het verkeerde graf waren gegaan. Dit is helemaal niet logisch als je hier goed over nadenkt. Het graf waar Jezus Christus in begraven lag, lag in de hof van Jozef van Arimathea. Dit was een prachtige tuin die goed verzorgd was en waar maar 1 graf in was. In een straal van 2 kilometer daar omheen was geen ander graf te vinden. Het is daarom heel onwerkelijk dat ze twee kilometer de verkeerde kant op liepen naar een heel ander graf die zich niet eens in een verzorgde tuin bevond.

Het graf waar Jezus in lag was ook bezegeld en zwaar bewaakt door twee zeer goed getrainde soldaten die we nu kunnen vergelijken met elitecommando’s (James Bond dus). Als ze bij het verkeerde graf waren geweest en gezegd hadden dat Jezus opgestaan was, hadden de Joodse autoriteiten gemakkelijk dit gerucht kunnen achterhalen door de mensen het goede graf te laten zien en het dode lichaam van Jezus tentoon te stellen.

Hallucineerden de discipelen en alle andere volgelingen dan niet?

Als er sprake was geweest van hallucinatie zou dat groepshallucinatie zijn geweest. Na de kruisiging van Jezus waren alle discipelen en alle andere volgelingen heel bang voor de joodse autoriteiten. Ze waren de volgelingen van de Messias. Ze hadden zijn woorden niet begrepen. Voordat Jezus Christus ging sterven had hij gezegd dat hij na drie dagen weer op zou staan uit de dood. Ze waren bang dat ze vervolgd zouden worden omdat Jezus nu niet bij hun was. Ze waren met een zeer groot aantal. Namelijk honderden volgelingen. Ze waren allemaal bij elkaar gekomen om te bidden en elkaar te troosten.

Het is absoluut niet werkelijk dat zo’n groot aantal mensen allemaal tegelijk hallucineren. Het is daarom ook helemaal niet logisch dat ze allemaal dan hetzelfde zagen. Hierdoor moet het wel waar zijn dat ze allemaal getuigen waren van dezelfde gebeurtenis zonder dat ze onder invloed waren van middelen die verdovend of hallucinerend werkten.

Schijndood?

Er zijn mensen die geloven dat Jezus niet echt dood was maar in een diepe slaap of coma was geraakt nadat hij gekruisigd was. In dat geval zou hij dus ontwaakt zijn en het graf verlaten hebben en vervolgens verdwenen zijn zonder iemand iets te laten horen. Dat is heel onrealistisch omdat bij een kruisiging de veroordeelde zo zwaar word toegetakeld dat zo iemand dat niet kan overleven.
We hebben met behulp van een bron op het Internet een medisch verslag opgezocht over de lijdensweg van Jezus Christus aan het kruis. Dit verslag geeft duidelijk de medische aspecten weer die zich voordoen wanneer iemand gekruisigd wordt. We hebben het hieronder kort samengevat.

Medisch verslag kruisiging:

Het fysieke en geestelijke lijden van Jezus Christus begint in Gethsemane. Dit begint met het bloedzweten; hij had het heel erg moeilijk; hij zag er vreselijk tegenop om zo’n lijdensweg te ondergaan. Hij bad de hele nacht door en zijn zweetdruppels werden bloeddruppels die op de grond vielen. Het bloedzweten is een medisch bewezen feit en wordt ook wel het fenomeen hematidrose genoemd. Het komt bijna nooit voor, alleen bij zeer extreme emotionele stress. Daarbij barsten de allerkleinste bloedvaatjes in de zweetkliertjes. Het zweet en bloed worden vermengd en hierdoor ontstaat grote zwakheid en een shock.

Nadat Jezus verraden en veroordeeld was volgde de geseling. Hij werd met zijn handen boven zijn hoofd vastgebonden aan een paal en werd geslagen met een flagrum. Dit is een korte zweep met een aantal leren reepjes waar een paar loden balletjes aan vastgemaakt zijn in combinatie met glas. De zware repen halen na een paar slagen al de bovenhuid open. Daarna worden er striemen in het onderhuidse bindweefsel geslagen. Uiteindelijk worden ook de spieren en de slagaders geraakt waardoor de huid hevig gaat bloeden.

Na tientallen slagen is de schade niet meer te overzien en is er sprake van een grote bloederige massa. Pas als de centurion, die de leiding heeft, denkt dat de gevangene bijna dood is wordt de geseling gestopt.

Na de geseling was Jezus bewusteloos. Toen hij bijkwam gingen de soldaten met hem spotten door hem een mantel om te doen en een doornenkroon op zijn hoofd te zetten. Door deze doornenkroon werd hij ernstig verwond. Dit leidde tot overvloedig bloeden. De soldaten sloegen hem op zijn hoofd zodat de doornen nog verder in zijn hoofdhuid gingen. ‘tenslotte hebben zij genoeg van hun wrede spel en scheuren de mantel van zijn rug. Deze zat vastgebakken aan de bloedstolsels in het wandvocht’. (medisch verslag) De ruwe verwijdering scheurt het binnenste open en veroorzaakt hevige pijn die vergelijkbaar is met de voorafgaande geseling.

Op de tocht naar Golgotha moest Jezus de bovenste balk van zijn kruis dragen. Deze woog wel vijftig kilo. Omdat Jezus heel zwak was, een shock had en heel veel bloedverlies struikelde hij en de balk van vijftig kilo drukte op de verscheurde spieren en huid van de schouders. Hij kon niet opstaan omdat zijn ledematen niet meer goed functioneerden. Daarom haalde de centurion uit de toekijkende menigte een stevig gebouwde Noord-Afrikaan (Simon van Cyrene) die voor Jezus de balk droeg.

Bij het kruis aangekomen werd Jezus van zijn kleding ontdaan. Hij werd met zijn schouders tegen het liggende kruis aangegooid. Een legionair sloeg een vierkante smeedijzeren spijker tussen de handwortelbeentjes in de pols van Jezus’ handen.

‘De linkervoet wordt naar achteren gedrukt, tegen de rechtervoet aan, beide voeten in strekstand. Een spijker wordt door beide voeten geslagen ter hoogte van de voetholte, met beide knieën in een lichte buigstand. Het slachtoffer is nu aan het kruis geslagen. Hij zakt langzaam naar beneden waarbij meer gewicht op de spijkers in de polsen komt te rusten. Dit geeft een felle, intense pijn door de vingers en de armen tot in het hoofd. De spijkers in de polsen drukken op de zenuwen in de arm. Om deze pijn door uitrekken te vermijden drukt hij zich omhoog waarbij hij zijn volle gewicht op de spijker zijn voeten zet. Dit geeft weer intense pijn doordat de spijker de zenuwen tussen de middenvoetsbeentjes beschadigd’. (geschreven door dr.Pierre Barbet, Franse chirurg die een diepgaand, geschiedkundig, experimenteel medisch onderzoek heeft verricht naar de medische benadering van het lijdensverhaal van Jezus Christus, www.bgmjabes.nl/kruisiging.htm)

Naar verloop van tijd werden Jezus’ armen moe en begonnen zijn spieren te verkrampen. Dit gaf een diep kloppende pijn. Uitademen ging bijna niet meer. Gedurende de laatste uren was er sprake van onmenselijke pijn, ernstige spierkrampen, gedeeltelijke verstikking, pijnscheuten door de kapotte rug en daarna volgde de doodstrijd. ‘er ontstaat een diepe pijn op de borst, een gevoel alsof hij wordt verpletterd, het vlies rondom het hart (het hartzakje) vult zich namelijk langzaam met vocht dat uit de weefsels treedt en het hart wordt in elkaar gedrukt’. (dr. Pierre Barbet. )

Het verlies van vloeistof uit de weefsels nam ontzettend hard toe. Het hart dat in een heel slechte staat verkeerde, omdat het samengedrukt werd, probeerde uit alle macht nog een beetje stroperig bloed door het lichaam heen te pompen. Heel veel weefsels droogden verschrikkelijk uit en stuurden prikkels naar de hersenen. Dit is ook de verklaring voor het feit dat Jezus zei: ‘Mij dorst’. De longen kregen nog maar een klein beetje lucht. Zijn lichaam was bijna gestorven toen hij zei: ‘Het is volbracht’.

Met zijn allerlaatste krachten strekte hij zijn kapot gescheurde voeten, hapte zijn laatste adem en riep uit: ‘Vader, in uw handen beveel ik mijn geest!’.

Hierna stierf Jezus. De legionair wilde zeker weten dat Jezus dood was en hij stootte met zijn lans door de ruimte tussen de vijfde en de zesde rib door het hartzakje van het hart. Er stroomde bloed en water naar buiten. Dit gaf aan dat hij echt dood was.

De normale doodsoorzaak van een kruisiging is verstikking, maar in dit geval was het, het falen van het hart door de combinatie van het samendrukken van het hart en de shock.

Uit dit voorafgaande medische verslag over de lijdensweg van Jezus Christus is heel duidelijk op te maken dat het medisch gezien absoluut niet mogelijk is om een lijdensweg als deze te overleven. Stel nou dat hij het wel overleefd had (wat natuurlijk onmogelijk is), dan was hij te zwak geweest om zich nog staande te houden en van zijn verwondingen te herstellen. Hij zou absoluut niet meer in staat geweest zijn om uit zijn graf te komen en de zware steen weg te halen. Dat had hem in ieder geval nooit gelukt, omdat bij zijn begrafenis er veel mensen nodig waren om die steen voor het graf te rollen. Als dat hem wel gelukt was (wat natuurlijk al helemaal een idiote beredenering was), had hij het ook op moeten nemen tegen de zeer zwaar getrainde soldaten die de wacht hielden bij zijn graf. Gezien de situatie en de omstandigheden waarin zijn lichaam zich verkeerde is dat natuurlijk menselijk gezien onmogelijk!

Schijndood is dus absoluut geen goede argumentatie tegen de opstanding van Jezus Christus. Gedizzt!


Was het dode lichaam van Jezus gestolen?

Mensen die een beetje logisch kunnen nadenken realiseren zich vast wel dat schijndood of het verkeerde graf niet aan de orde is. Dan is er natuurlijk nog een optie. Was het dode lichaam van Jezus gestolen? Dit is een sterk argument die heel vaak in de geschiedenis gebruikt is.

Maar dan is natuurlijk de volgende vraag: Door wie zou het dan gestolen zijn? Dat hadden kunnen zijn de Joodse autoriteiten of de volgelingen van Jezus. De Joodse autoriteiten zouden er in ieder geval absoluut geen baat bij hebben gehad. Dit is natuurlijk wel gemakkelijk te bedenken. Toen de volgelingen van Jezus verkondigde dat hij opgestaan was, zouden de Joodse autoriteiten in dat geval gemakkelijk hebben kunnen zeggen dat het niet waar is door het lichaam van Jezus te voorschijn te halen. Daarom kunnen we diefstal door de Joodse autoriteiten afstrepen.

Dan blijft nog de diefstal door de discipelen over. Dit zou volledig ingaan tegen de manier waarop we de discipelen kennen en hun gedrag bestuderen in de bijbel. Ze waren fanatieke volgelingen van Jezus, en hebben altijd geleerd over eerlijkheid, betrouwbaarheid en dat soort dingen. Daar hebben ze al die tijd ook naar geleefd. Om die reden is het geheel onmogelijk dat het gedrag van elke discipel volledig veranderde in rooflustig, bedrieglijke gedrag. Ze wilden altijd leven naar de wil van God en daarom zouden ze ook niet tegen de wil van God ingaan door het lichaam te stelen.

Tijdens de gebeurtenis dat Jezus verraden werd door Judas, zijn alle discipelen gevlucht. Ze waren heel laf en bang en durfden niet op te komen voor hem. Het bekende verhaal van Petrus die tot drie maal toe gelogen heeft over het feit dat hij Jezus kende, is daar ook een goed voorbeeld van.
De discipelen zouden absoluut nooit in staat zijn geweest om het op te nemen tegen de wachters die bij het graf stonden. De wachters die daar stonden waren zeer goed getrainde en gedisciplineerde soldaten, vergelijkbaar met elitecommando’s. Ze hadden zeer goede technieken onder de knie en waren zeker in staat om een grote groep mannen uit te schakelen. Ze waren absoluut nergens bang voor, behalve voor het feit dat als ze hun taak niet goed volbrachten, namelijk het bewaken van het graf van Jezus Christus, ze zwaar gestraft zouden worden door de Joodse autoriteiten. Als ze het graf niet goed bewaakt zouden hebben, zouden ze net als Jezus gekruisigd worden. In die tijd was dat heel normaal voor gevangenisbewakers die hun werk niet goed deden.

Om deze en nog veel meer redenen waren deze bewakers altijd goed op hun hoede tijdens het bewaken van het graf. Het zou onmogelijk kunnen zijn dat iemand daar ongestraft in de buurt zou kunnen komen. De bewakers konden ook onmogelijk in slaap vallen om allerlei redenen. Ze zouden dan zwaar gestraft worden.

Diefstal van het lichaam van Jezus Christus is dus ook geen optie. In dit geval hebben we een aantal argumenten om zeep geholpen en blijft er dus nog maar één verklaring voor dit wonder van zijn opstanding over…

Jezus Christus is echt opgestaan uit de dood!

Dit is de enige optie die overblijft en volgens mij ook de meest bijzondere verklaring. Het is zo mooi om te horen dat er een God is die jou heeft geschapen, die voor jou aan het kruis die verschrikkelijke lijdensweg heeft afgelegd, die met jou een relatie wil, en met jou wil leven in zijn paradijs. Er zijn veel geleerden die over dit onderwerp gediscussieerd hebben. Er zijn veel geschreven bronnen gevonden die alles bevestigen.

De bijbel is het meest representatieve boek van de wereld. Er zijn miljarden versies van gevonden in boekrollen. Romeinse geschiedenisschrijvers hebben ook heel veel geschriften die een representatief beeld geven ten opzichte van de bijbel. Alle feiten worden bevestigd door verschillende betrouwbare bronnen.

Thomas Arnold, schrijver van het beroemde driedelige werk ‘De Geschiedenis van Rome’ heeft veel ervaring en verstand van het onderzoeken van historische feiten. Hij heeft gezegd: ‘Ik ben al jaren gewend om de geschiedenis van andere tijden te bestuderen en om de argumenten te onderzoeken. Ik ken geen enkel feit in de geschiedenis dat beter beargumenteerd is dan het bewezen wonder dat Jezus is opgestaan uit de dood’.

Er zijn natuurlijk nog veel meer citaten van geleerden en schrijvers over dit onderwerp die bevestigen dat de verhalen uit de bijbel volledige waarheid en feiten bevatten. Over dit onderwerp is veel gediscussieerd en altijd moesten mensen toch toegeven dat het de waarheid is. Een zeer goed voorbeeld hiervan is Josh McDowell. Hij verzette zich tegen het christendom en heeft een groot onderzoek op touw gezet om te kunnen bewijzen dat het evangelie niet waar is. Maar de argumenten kon hij niet tegenspreken en uiteindelijk is hij tot de conclusie gekomen dat Jezus Christus echt bestaat, dat alles wat in de bijbel staat echt gebeurd is, en dat Jezus Christus is opgestaan uit de dood. Hij was zo onder de indruk van de resultaten van zijn onderzoek omdat hij heeft ervaren dat God echt bestaat. Daarom heeft hij een boek geschreven waarin hij alle feiten benadrukt en de tegenargumenten onderuit haalt. (Jezus, feit of fictie?). In dit boek getuigt hij van zijn geloof en hierdoor zijn al vele mensen tot geloof gekomen. Er zijn al meer dan 1,5 miljoen exemplaren van verkocht, en meer dan twintig vertalingen van gemaakt.

Bespreking van het onderwerp & conclusies

Het onderwerp dat we in dit werkstuk behandeld hebben heeft op ons een indruk gemaakt. We zijn onder de indruk geraakt van de manier waarop Jezus Christus heeft geleden aan het kruis en hij ook weer is opgestaan.

De hoofdvraag van deze praktische opdracht luidde: ‘Is Jezus Christus echt uit de dood opgestaan?’ Ik denk dat we het antwoord hierop wel gevonden hebben als we terugkijken op de argumenten die voor en tegen spraken. Wij geloven dat Jezus Christus echt is opgestaan. We gebruiken het woord geloven wel, omdat het ook een geloof is. We hebben het zelf niet gezien of meegemaakt en we kunnen God ook niet zien. Om die reden berust dit alles op een geloof. Maar als je goed om je heen kijkt, kan je God overal tegenkomen. Dit werkstuk is gesierd met prachtige plaatjes die symbool staan voor de liefde en de wonderen van God. Net zoals de opstanding van Jezus Christus ook een groot wonder was. Als je de bijbel leest en in één woord moet samenvatten wat God is, kom je uit op het woord: Liefde!

Ga naar buiten en kijk om je heen. Overal kan je liefde zien! God is liefde, en liefde is overal. Hij gaat altijd met je mee. Door liefde heeft God zijn zoon aan ons gegeven, door zijn goedheid en liefde voor de mensen is hij voor ons gestorven. God is een coole God want hij houdt van ons!

Daarom vinden we niet dat we alleen moeten zeggen: ‘ik geloof dat hij is opgestaan!’, maar: ‘Hij is opgestaan!’ We weten en geloven dat het de waarheid is. Jezus heeft immers zelf gezegd: ‘Ik ben de Weg, de Waarheid, en het Leven. Niemand komt tot de Vader dan door Mij!’ Dus het is de waarheid!!!

Bronnenlijst:

Boeken

1. Titel: Jezus, feit of fictie?
Schrijver: Josh McDowell
Uitgever: Proclama

Internet

www.bgmjabes.nl/kruisiging.htm

www.google.nl (opstanding/ argumenten)

Overig

Eigen kennis over het onderwerp

Spreadsheet van een preek die over dit onderwerp gaat
(PowerPoint presentatie)

www.webshots.com (voor de illustraties)

Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons weten door een reactie te geven.