Hoofdvraag:
In hoeverre waren de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki van invloed?

Deelvragen
1.... op de politieke situatie?
§1 Politieke situatie vóór.
§2 Politieke situatie ná.

2. ....op de sociale situatie
§1 fysieke en psychische gevolgen voor de betrokkenen.
§2 Gevolgen voor de Japanse samenleving in zijn algemeen.
§2.1. Op korte termijn.( ong. 10 jaar)
§2.2. Op lange termijn.

Hoofdstuk 1.
In hoeverre waren de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki van invloed op de politieke situatie?

§1. Politieke situatie vóór het afwerpen van de atoombommen.

In 1936 hadden de Duitsland en Japan een pact gesloten dit pact was tegen de communisten. De Japanners waren volgens Hitler het beste volk van het Oosten.Volgens hem hadden ze recht op de heerschappij in Azië. Dit was waar Japan voor ging, alleen kregen ze daardoor wel onenigheid met verschillende landen zoals China, de Europese gebiedsbezitters in Azië en de Verenigde Staten. De opmars van de Japanners begon met het veroveren van Mantsjoerije in 1931 vervolgens vielen ze China binnen maar dat mislukte voor een deel.
In 1938 verklaarde de Japanse regering dit:“Wat Japan nastreeft is de instelling van een Nieuwe Orde, waardoor de veiligheid en de duurzaamheid van de verhoudingen in Oost-Azië worden gegarandeerd. Daarin ligt het einddoel van ons militaire optreden. Deze Nieuwe Orde heeft haar grondslag in de drievoudige verbondenheid van Japan, Mantsjoekwo en China, gericht op wederzijdse hulpverlening en samenwerking op politiek, economisch, cultureel en ander terrein. Het is de taak van de Nieuwe Orde de internationale gerechtigheid te verzekeren, het gemeenschappelijk afweren van het communisme te garanderen, een nieuwe cultuur in het leven te roepen en nauwe economische samenwerking in geheel Oost -Azië te bewerkstelligen.”
Doordat de oorlog in Europa aan de gang was leken de koloniale rijken van Holland, Frankrijk en Groot-Brittannië gemakkelijk in te nemen te zijn.maar de Japanners maakten één grote fout; ze vielen Pearl Habor aan op 7 december 1941.
Toevallig had President Rooseveldt één dag daarvoor, op 6 december toestemming geven voor het ontwikkelen van de atoombom en ook om daar overheidsgeld voor te besteden. De aanval maakte voor de Amerikanen een extra reden om de atoombom te ontwikkelen. Daarmee zouden ze Pearl Habor kunnen rechtvaardigen. De Japanners waren van plan om geen oorlogsverklaring af te geven vóór de aanval maar geruisloos hun diplomatieke betrekkingen te verbreken zodat de Amerikanen dat als oorlogsverklaring zouden beschouwen. Maar dit mislukte door dat er een fout werd gemaakt en de betrekkingen niet op tijd werd verbroken daardoor werd de aanval niet als ‘ verrassing’ beschouwd maar als `verraderlijke aanval’.
Toen de Amerikaanse president zwoer wraak aan Japan. Hij bedacht dat hij daarvoor het Manhattan project ( het project om de atoombom te ontwikkelen) kon gebruiken want om het vasteland van Japan te bereiken zouden de Amerikanen eerst alle omliggende eilanden stuk voor stuk moeten veroveren en dat zou enorm veel manschappen kosten.
Opeens was er veel veranderd in de tweede wereld oorlog tot dan toe:de Verenigde Staten kwam tegen over het bondgenootschap van Japan, Duitsland en Italië. Dat betekende voor dat bondgenootschap dat ze nu ,met een onbekende vijand te maken hadden die over allerlei ondenkbare middelen beschikte. De Japanners voelden wel aan dat het einde er gauw zou zijn, maar ze geloofden toch ook in de keizer. In Japan geloofden in het algemeen alle burgers absoluut in de goddelijkheid van de keizer en konden niet geloven dat ze konden verliezen onder zijn bewind. Maar de keizer had eigenlijk helemaal niet de touwtjes in handen, de militaire leiding maakte de dienst uit en de keizer moest voor de goedkeuring van de bevolking zorgen voor de militaire plannen. Door de toewijding aan de keizer, wilde bijna geen enkele Japanner de wapens neerleggen, totdat de keizer hen zou bevelen te stoppen, wat de keizer wel wilde maar niet mocht van de militaire top. Daarom vochten ze verbeten door, alleen maar om zoveel mogelijk slachtoffers aan de zijde van de Amerikanen te veroorzaken. Amerika wist dat een invasie op vasteland van Japan om die reden zou uitlopen op een enorm drama en ook al zouden ze het winnen, de prijs zou veel te hoog zijn. Luchtbombardementen waren zeer succesvol: eind juni 1945 was 240 van de bij elkaar 570 vierkante kilometer van Japans zes grootste steden door brand verwoest na vele zware bombardementen. Toch bleef Japan te gevaarlijk om binnen te vallen en het wilde zich nog steeds niet overgeven. Veel mensen in Amerika begonnen moe te worden van de oorlog en wilden dat er een einde aan kwam, er moest dus een manier worden gezocht om Japan dusdanig te raken dat ze eindelijk zouden capituleren, zonder al te veel verliezen aan de Amerikaanse kant.

Daarom werd in heel de VS ijverig gewerkt aan het Manhattan project dat overigens diep geheim was “de basis was omgeven door een hoog hek van prikkeldraad daarbinnen waren waarschuwingsborden. Het grootste stond naast de ingang van de basis.Er stond op `Wat u hier hoort, wat u hier ziet, als u hier weggaat , laat het hier achter.
Uit eindelijk was de atoombom `little boy ’ klaar en werd er een plan van aanval gemaakt.
De Japanners wisten inmiddels dat de VS wraak zou nemen maar hoe erg en met welk wapen wisten ze niet. Zo zei Kayoko Nobutoki, een inwoner van Hiroshima: “We hadden ons klaargemaakt voor een Amerikaanse luchtaanval. Wij hadden wel verwacht dat ze ons met B-29 bommenwerpers zouden bombarderen. Maar we wisten niet dat het om een nieuw soort bom zou gaan. We wisten niets van de atoombom.”
De Amerikanen verwachtten eerst dat de Japanners zich wel van zelf zouden overgeven als ze omsingeld waren maar dat bleek niet waar te zijn.
De japanners kregen na de conferentie van Potsdam op 26 Juli 1945 nog één waarschuwing, Ze moest zich onvoorwaardelijk overgeven of ze zouden totale vernietiging ondervinden.De keizer wilde zich wel overgeven maar zijn militaire macht dreigde hem zijn troon te ontnemen als hij dat zou doen. Op 6 Augustus 1945 was het zover, de Verenigde Staten zou eindelijk zijn wraak nemen. Om kwart over acht ’s ochtend werd de atoombom boven Hiroshima tot exploderen gebracht na gedropt te zijn door de Enola Gay, bestuurd door Paul Tibbets.

§2.De politieke situatie na het werpen van de atoombommen.
De inwoners van Hirosjima werden ’s morgens opgewekt door een luchtalarm. En om precies kwart over acht plaatselijke tijd liet de B-29 bommenwerper Enola Gay de atoombom boven Hirosjima vallen. De piloot zelf en zijn bemanning wisten niet precies wat voor gruwelijke gevolgen de bom zou hebben. Achteraf bleek de ravage enorm en er waren ongeveer 100.000 mensen om het leven gekomen.

Hoewel ‘Little Boy’ kleiner en minder zwaar van lading was, veroorzaakte hij in Hirosjima veel meer schade dan ‘Fat man’ in Nagasaki die op 9 augustus , enkele dagen na “little boy’ gegooid werd, omdat Nagasaki door heuvels omringt was en op heuvels lag.

De bom op Hirosjima betekende een begin van het einde van de oorlog in Azië. Het uiteindelijke einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië was de atoombom op Nagasaki. Na het werpen van de atoombommen verklaarde ook Rusland Japan de oorlog en liep het Japanse leger in China in een snelle aanslag onder de voet zonder al te veel moeite, hoewel het Japanse leger daar een leger van 1.040.000 man had.

Op 15 augustus 1945 om 12 uur houdt keizer Hirohito zijn historische toespraak op de radio waarin voor het eerst een keizer van Japan zich direct richt tot het volk, al was deze toespraak wel een dag eerder opgenomen op een grammofoonplaat.
De keizer had het niet over overgave, maar zei dat men de verklaring van Potsdam (van de Verenigde Staten, Engeland en China, waarin de eis was vervat dat Japan zich onmiddellijk moest over te geven) zou accepteren. Conservatieve krachten binnen de legertop wilden, ondanks de twee atoombommen, helemaal geen ‘oneervolle’ overgave. Op 2 september wordt de overgave officieel ondertekend aan boord van het Amerikaanse slagschip Missouri. Voor Japan tekenen de minister van buitenlandse zaken Shigemitsu Mamoru en generaal Umezu Yoshijiro de onvoorwaardelijke capitulatie van Japan. Voor Amerika tekent generaal MacArthur. Doordat de oorlog in het voordeel van de Amerikanen eindigde wilden zij dat Japan niet meer onder het gezag zou staan van een Keizer. Hier stemde Japan eerst niet mee in, maar om herhaling van Hiroshima en Nagasaki te voorkomen zorgden zij ervoor dat de Keizer veel minder invloed had op de regering van Japan. Er kwam een soort democratie maar nog wel met een keizer.

Na de Tweede Wereldoorlog hebben de Amerikanen een (westerse) grondwet opgesteld en die is in 1946 van kracht geworden. Hierin ligt de macht bij het volk via verkiezingen en een democratisch gekozen Huis van Raden en Huis van Afgevaardigden. De keizer kreeg uitsluitend een symboolfunctie. Ook werd het Japan verboden een leger te hebben. Amerikanen zorgden aanvankelijk voor de veiligheid van Japan maar dit is later overgenomen door een 'zelfverdedigingsmacht'. Het verschil met een leger is natuurlijk erg vaag. Het niet hoeven onderhouden van een krijgsmacht heeft Japan veel geld opgeleverd en dit heeft waarschijnlijk gezorgd voor de snelle groei van de economie.

Het parlementsgebouw in Tokyo
Japan kent nu het tweekamer systeem: de 'kokkai'. die bestaat uit het Huis van Afgevaardigden, de 'shugi-in', vergelijkbaar met onze Tweede kamer en Het huis van Raden, de 'sangi-in', net zo iets als onze Eerste kamer. De kokkai is de hoogste macht van Japan. De leden van het Huis van Afgevaardigden, shugi-in' worden voor 4 jaar gekozen door kiesdistricten.Japan heeft passief kiesrecht voor mannen en vrouwen van 20 jaar en ouder.
De leden van Het Huis van Raden , de “sangi-in’ worden voor zes jaar gekozen, waarbij om de drie jaar de helft van de leden wordt vervangen.
De gevolgen van de atoombommen en de dreiging ervan voor kwamen een 3e wereldoorlog. De situatie was zeer gespannen en door de gedwongen overgave werd de situatie iets makkelijker.

Conclusie deelvraag 1

In hoeverre waren de atoom bommen op Nagasaki en Hiroshima van invloed op de politieke situatie?
Vóór de atoombommen:
- Oorlog
- Een Keizer die de ogenschijnlijk de macht had maar in wezen een speelbal van het leger was.maar die wel vereert werd als god door het volk.
- Wraak gevoelens bij Amerikanen.
- Tweede wereld oorlog.
- eigen leger

Ná de atoombommen;
- Capitulatie
- Om herhaling van Nagasaki en Hiroshima te voorkomen stemden de japanners in met de Amerikaanse eis om de keizer minder macht te geven. Er kwam een soort van democratie.
- Overwinninggevoelens bij de Amerikanen hoewel ze wel geschrokken waren van de enorme rampzalige gevolgen.
- Betrekkelijke vrede.
- Begin atoomtijdperk.
- eerst verdediging door Amerikanen, later een zelfverdedigingleger.

De invloed op de politieke situatie was dus erg groot, bijna niet was meer het zelfde.

Hoofdstuk 2
In hoeverre waren de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima van invloed op de sociale situatie?

§1. Fysieke en psychische gevolgen voor de betrokkenen.


Van de geschatte 320 000 burgers en militairen werden er ongeveer
80 000 op slag gedood of waren gelijk dodelijk gewond. De stralinghitte zette alles inbrand, alles werd kokendheet, in het centrum zelfs wel 25 000.000 graden Celsius. De hitte brandde de letters van boeken en kranten af. Bij veel mensen was de huid gewoon verbrand of was het patroon van de kleding, die ze droegen, in hun vel gebrand. ook was bij een aantal mannen de petten in hun schedels geëtst. Het leed was onbeschrijflijk. Mensen verkoolden. Het was een grote vuurzee. Er was veel behoefte aan water, dat er juist helemaal niet meer was. Daarom is water symbolisch geworden bij de vele herdenkingsmonumenten.
Tosjio Nakamuna, die 10 jaar was schreef het volgende opstel:

“De dag van de explosie zou ik gaan zwemmen. ’s Morgens at ik pindaas. Ik zag een licht. Ik werd de slaapkamer van mijn zusje ingeslingerd. Ik moest heel erg huilen. Toen wij gered waren kon ik niet verder kijken dan de tram. Mijn moeder en ik begonnen spulletjes bij elkaar te rapen. De buren liepen verbrand en bloedend rond. Hataya-san zei tegen me dat ik hier weg moest. We gingen naar het park. Er kwam een wervelstorm. ’s Nachts stond een gashouder in brand en ik zag de weerkaatsing ervan in de rivier. De volgende dag kwam ik mijn vriendinnetjes Kikuri en Murakami tegen. Ze zochten naar hun moeders. Kikuni’s moeder was gewond en Murakami’s moeder was helaas dood.”

De beelden die mensen zagen waren traumatisch. Beelden die op het netvlies gebrand zouden blijven.
‘Op het vliegveld arriveerde een stoet “levende lijken”.Ze bloedden en zaten vol brandwonden, hun huid hing er in flarden bij, hun haar was tot op de wortel verzengd; het waren de eerste overlevenden die een schuilplaats zochten. Velen van hen waren geheel naakt; hun kleren waren in hun lichaam gebrand.
Bij sommige mensen waren er spieren verkrampt. Er zijn verhalen bekent waarbij mensen pas na 3 dagen dingen die ze tijdens de val van de atoombom in handen hadden gehad los konden laten, zo verkrampt waren hun spieren.

De vergruisde stad

Overal lag puin, de hele stad lag in puin. De veilige basis was weg.
Er waren veel artsen en verpleegsters omgekomen en de ziekenhuizen draaiden overuren maar ondanks dat stierven er nog veel mensen aan hun vreselijke verwondingen.
Overal waren lijken.

In de verwoeste stad stroomt een rivier vol lijken.

Vele mensen hielden er psychische problemen aan over. Trauma’s vreselijke nachtmerries en vooral bij kinderen kwam verlatingsangst voor. Natuurlijk was ook de pijn van het verlies van de slachtoffers enorm.
Er waren,naast de duizenden doden, veel slachtoffers die ziek zijn geworden door de bom. Er kwam openbaar dat door de vreselijke straling kanker verwekt werd. Van allerlei soorten kankers traden op. Straling zorgde ook voor spontane abortussen ( dwz. vroegtijdig beëindigen van de zwangerschap). Ook werden er baby’s geboren met vreselijke verminkingen zoals het missen van lichaamsdelen of bepaalde zintuigen die onderontwikkeld of helemaal niet aanwezig waren.
Deze verminkingen komen ook nu nog voor.
Deze mensen konden in Japan in aanmerking komen voor een staatsuitkering, maar hiervoor moest men zich wel op te geven. Deze mensen, maar ook wel de mensen die de bom hadden meegemaakt, maar niet ziek waren geworden, kregen te maken met een gewoonte van de Japanse maatschappij. Bij sollicitatie, huwelijk en andere belangrijke zaken wordt vaak een antecedenten (achtergrond )onderzoek ingesteld. Bijv. bij een aanstaand huwelijk wordt de geschiedenis en afkomst van de huwelijkskandidaat goed onderzocht. Als dan blijkt dat degene waar onderzoek naar gedaan word ziek is door de bom of niet ziek is maar wel de bom heeft meegemaakt en dus ‘ziek” zou kunnen worden, wordt hij of zij afgewezen als huwelijkskandidaat of, als het om een sollicitatie gaat, afgewezen als toekomstig werknemer. Deze mensen krijgen daarom moeilijk een baan en vinden moeilijk een partner.
Wel krabbelde de bevolking snel weer op en gingen hard aan het werk om de steden te herbouwen. Zelfs toen ze nog bezig waren met het bergen van lijken werd er al weer hard gewerkt aan de wederopbouw.

Deel conclusie §1

De gevolgen op psychisch en fysiek gebied was in zoverre enorm groot dat er enorme schade was.
Maar aan de andere kant wilden de mensen ook weer door en begonnen met de wederopbouw.

§2. Gevolgen voor de Japanse samenleving in het algemeen.

§2.1 Gevolgen op korte termijn (ongeveer 10 jaar)

De schok voor de Japanse samenleving was enorm groot. Immers, ze geloofden nog altijd in hun keizer als soort van god. Ze wisten wel dat er wat aan de hand was en dat de Amerikanen een nieuw wapen hadden maar ze hadden niet door hoe snel alles zou gaan en hoe erg het wapen was.
Tot ze horen van het vreselijke wat in Hiroshima (of Hirosjima) gebeurt was. De informatie voorziening was in die tijd gebrekkig en partijdig. Maar de grote rookwolk (de paddenstoel) was tot in de wijde omtrek te zien.

Het was voor de japanners een enorme vernedering om op deze manier op de knieën gedwongen te worden. Helemaal als je beseft dat de japanners zich liever dood vochten dan dat ze zich overgaven en dus vernederden. De ergste vernedering van een Japanse soldaat was bijv. in krijgsgevangenschap komen. Er werd van de Japanse soldaten verwacht dat als ze gingen verliezen ze zichzelf doodvochten om zo veel mogelijk vijanden in hun dood mee te nemen.

‘ .....Hij stond daar schreeuwend dat zij het vuur moesten openen. Maar er was niets waar zij op konden schieten. Woedend door het feit dat hij machteloos was, draaide Yokoyama zich om en keek neer op Hiroshima.hij zag “ een vreemde dichte mist opkomen” die de stad ging toedekken”

Daarom was deze manier van verliezen voor hen ook zo vreselijk: ze wilden wel vechten maar wisten niet waar tegen.
Er waren een heleboel soldaten die niet gevochten hadden voordat de overgave getekend werd. Dat werd een nationaal trauma. Het gevoel van vernedering, het gevoel te kort te zijn gedaan en ook het gevoel dat het allemaal anders had gekund als die atoombommen er niet waren geweest.
De plotselinge aanval had een schok veroorzaakt ook voor het zelfbeeld van de japanners. Zij hadden zich de laatste tijd nogal superieur gevoeld, ze waren als serieuze vijand betrokken bij de oorlog en dat was een bijzonder gegeven omdat bijna alle niet-blanke volken werden overheerst. Zij hadden de aanzet gegeven voor verzet tegen de blanke overheersing. Er waren geslaagde aanvallen geweest ( denk aan Pearl Habor ) en nu werden ze toch weer op de knieën gedwongen.
Ook het verlies van eigen leger gaf een klap. Een leger vertegenwoordigt de zelfstandigheid van een volk of natie en die werd nu helemaal afgenomen. Ook mochten ze nu hun speciale legervlag eerst niet meer voeren later werd deze wel weer gebruikt voor het Japanse zelfverdedigingleger ( 1954)

De Japanse gruweldaden waren nog niet bekent zodat de schuld helemaal werd gezocht bij de Amerikanen. De Japanners ontkenden hun wandaden.

Deelconclusie §2.1.
De gevolgen op korte termijn waren; Het nationaal trauma en gevoelens van vernedering.

§2.2. Gevolgen op lange termijn.
Japan nam eerst, na het gooien van de twee bommen, lange tijd de slachtofferrol op zich.De atoombommen waren natuurlijk vreselijk. Ze zeggen dat duizenden onschuldige burgerslachtoffers zijn gemaakt. Met het verstrijken van de jaren gingen meer mensen zich afvragen of het wel terecht was dat in Japan Hiroshima het symbool was geworden van de oorlog in die regio. Want de mensen gingen beseffen dar Japan eigenlijk de oorzaak van de oorlog was. Maar anderen zeggen juist weer dat door de agressie van Japan naar de buurlanden als China, Indonesië en andere landen betrokken raakten bij een oorlog die ze helemaal niet wilden, waardoor er op hun beurt duizenden doden zijn gevallen, alleen door de agressie van Japan. Ze hebben veel slachtoffers verminkt, verkracht, mishandeld en vermoord. Denk ook aan de kampen in Indonesië waar veel mensen mishandeld en vermoord zijn.
Het afgelopen jaar was het weer nieuws. De Japanse regering keurde een nieuw leerboek voor het geschiedenisonderwijs goed waarin de Japanse wreedheden tijdens de bezetting van delen van China en de Tweede Wereldoorlog worden verzwegen. Dit zorgde voor onrust. In april maakte de Japanse premier Junichiro Koizumi daarom excuus voor alle wandaden.
Hij heeft in een toespraak voor een topconferentie in Indonesië ,,diep berouw" betoond over de agressie van zijn land tegen zijn buurlanden in de Tweede Wereldoorlog.
,,In het verleden heeft Japan door zijn koloniale overheersing en agressie enorme schade en leed veroorzaakt voor de bevolking van vele landen, vooral die van Aziatische landen,.Japan ziet deze feiten uit de geschiedenis in een geest van nederigheid onder ogen."
Het excuus van de Japanse premier ging niet verder dan wat Japanse leiders eerder hebben gezegd. Maar dat hij het zei bij de opening van de conferentie in Jakarta was duidelijk bedoeld om de ruzie met China over de manier waarop Japan met zijn verleden omgaat te sussen. Er is namelijk ook ruzie om de herhaalde bezoeken van Koizumi aan het Japanse oorlogsmonument Yasukuni, waar met de 2,5 miljoen Japanse oorlogsdoden ook veroordeelde en geëxecuteerde oorlogsmisdadigers worden geëerd. (zie bijlage 3)
,,Ik hoop serieus dat anderen, vooral China en Zuid-Korea, begrijpen dat wij hier zijn met het zuivere gevoel dat wij nooit meer oorlog moeten voeren", zei de vroegere minister van verkeer Takao Fujii, een van de deelnemers van de bezoeken.

Het vredesmuseum in Hiroshima
Ook het vredesmuseum in Hiroshima zorgt voor kritiek. De mensen beginnen het te zien als een museum die het verleden verbloemd er wordt volgens hen te weinig aandacht gevestigd op het feit dat Hiroshima ten tijde van de bom een militair bolwerk was en niet alleen een burgerstad.
De meningen blijven verdeeld. Wel blijkt hieruit dat de gevolgen van de atoombommen op Nagasaki en Hiroshima nog steeds niet voorbij zijn.

Eindconclusie
Hoofdvraag: In hoeverre waren de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki van invloed?

De atoombommen waren van grote invloed op politiek en sociaal gebied.
Op politiek gebied in zoverre dat de Japanners zich moesten overgeven en de keizer zijn macht moest inleveren. De atoombommen waren verantwoordelijk voor de overgave van Japan. Ook was er geen eigen leger meer toe gestaan door de overgave en dus eigenlijk door de atoombommen
In zoverre niet dat het parlement de macht kreeg want die had hij eigenlijk al doordat ze de keizer onderdruk zetten.
Op sociaal gebied waren de atoombommen in zoverre van invloed dat de gevolgen afschuwelijk waren, lichamelijk en psychisch. Ook waren de bommen van grote invloed op de Japanse samenleving door de nasleep die het nu nog steeds ondervindt.
In zoverre niet dat de Japanse bevolking al vrij gauw weer begonnen te herbouwen en dat zij nog lang geloofden in de macht van de keizer. Veel Japanners geloven nog steeds dat de Japanners alles goed hebben gedaan in de oorlog hoewel er wel twijfels zijn en er een aantal fouten officieel worden toegegeven.
De atoombommen op Hiroshima en Nagasaki waren van grote invloed.
Ik vind het zelf moeilijk om te zeggen of de atoombommen wel of niet gegooid hadden mogen worden. Er zitten volgens mij twee kanten aan. Namelijk:
- De gevolgen van de atoombom waren afschuwelijk. De mensheid werd op een afschuwelijke manier geraakt. Ik ben er van overtuigd dat als de Amerikanen helemaal hadden beseft wat de gevolgen zouden zijn, zij het nog beter overdacht zouden hebben en in uiterste noodzaak zouden hebben gegooid.
- Aan de andere kant zouden er een enorm aantal soldaten aan de Amerikaanse zijde gesneuveld zijn.
Het was een enorm moeilijk probleem. En ik ben blij dat ik niet hoefde te beslissen over het wel of niet gooien van de atoombom.
Toch zou ik nu (de vergaande gevolgen van de straling zijn nu immers bekent) absoluut tegen de atoombom kiezen. Ik vind het mensonterend.

Bijlage 1
HIROSHIMA - Met bloemen en water voor de doden heeft Hiroshima zaterdag voor de zestigste keer de atoomaanval van 1945 herdacht.
Om 08.15 (01.15 Nederlandse tijd), het tijdstip waarop de bom viel, kwam het openbaar vervoer tot stilstand en hielden meer dan 55.000 mensen die zich in het Vredespark hadden verzameld een moment stilte, slechts doorbroken door het geluid van een bronzen klok. Daarna volgden de offerandes aan de doden.
De ceremonie, die begon met kransleggingen onder een snikhete zon, duurde ongeveer een uur. Het vredesmonument, met een destijds verwoest gebouw als middelpunt, staat vrijwel precies op de plaats waarboven de bom op 6 augustus 1945 op een hoogte van 600 meter tot ontploffing kwam.
Burgemeester Tadatoshi Akiba legde een ’vredesverklaring’ af waarin hij een emotionele oproep deed tot de afschaffing van kernwapens. „Veel mensen in de wereld hebben zich neergelegd bij het gevoel dat we niets kunnen uitrichten”, zei hij. „Binnen de Verenigde Naties gebruiken de leden van de nucleaire club hun vetomacht om de internationale meerderheid te overstemmen en hun zelfzuchtige belangen na te jagen.”
Premier Junichiro Koizumi hield het neutraal. Hij betoonde zijn respect aan de doden en beloofde dat Japan vooraan zou staan in de internationale beweging tegen de verspreiding van kernwapens. Hij refereerde aan het belang van de Japanse grondwet, die pacifisme als uitgangspunt heeft. Ook is er een oude regeringsverklaring dat Japan nimmer kernwapens zal maken of bezitten en ook nooit zal toestaan dat atoomwapens op zijn grondgebied verblijven.
VN-secretaris-generaal Kofi Annan liet in Hiroshima verklaren dat hij de angst voor verdere verspreiding van kernwapens in de wereld deelt. Hij riep de internationale gemeenschap ertoe op stelling te nemen tegen verdere kernbewapening in de wereld. Hij refereerde eraan dat niet alleen meer landen pogen kernwapens te maken of te bemachtigen, maar dat ook de huidige kernstaten hun arsenalen nog altijd moderniseren. Annans verklaring werd voorgelezen door Nobuyasu Abe, onder-secretaris-generaal voor ontwapeningszaken van de volkerenorganisatie.
Bij de Amerikaanse atoomaanval op Hiroshima vielen in eerste instantie zo’n 140.000 doden. Volgens opgave van de Japanse autoriteiten, die ook de slachtoffers registreerden die jaren later vielen door bijvoorbeeld kanker als gevolg van straling, kostten de bommen aan totaal 242.437 mensen het leven. In Nagasaki, waar drie dagen later een tweede bom op werd afgeworpen, vielen ongeveer 80.000 doden.
Fumie Yoshida, die de aanval als 16-jarige overleefde maar haar vader, broer en zuster verloor, deed niet mee aan de officiële herdenking, maar kwam elders in het Vredespark met een paar vrienden bijeen om de doden te herdenken. „Mijn vaders resten zijn nooit gevonden”, zei zij. „Degenen van ons die dit allemaal hebben meegemaakt weten dat die tragedie nooit herhaald mag worden. Maar ik denk dat veel Japanners dat vandaag de dag vergeten.” Volgens het Japanse persbureau Kyodo trok de ceremonie in Hiroshima dit jaar ongeveer 10.000 meer belangstellenden dan vorig jaar. Deze week is er ook een ceremonie in Nagasaki. De Verenigde Staten lieten daar op 9 augustus 1945 hun tweede atoombom vallen. Zes dagen later kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog.

Elsevier 08-08-2005

Bijlage 2
5 augustus 2005

'Ik overleefde de atoombom'
Zestig jaar geleden viel atoombom 'Fatman' op Nagasaki, op een wijk met veel katholieken. De bekeerling Takashi Nagai is een van de weinigen die deze apocalyptische hel overleefde. Zijn relaas is aangrijpend.
Precies zestig jaar geleden, op 9 augustus 1945, drie dagen na de hel van Hiroshima stijgt bommenwerper B29 op met een nieuwe atoombom. Zijn bestemming: de Japanse stad Kokura. Zijn doel: het afdwingen van de definitieve capitulatie van de Japanse strijdkrachten. Maar de weersomstandigheden zijn ongunstig en wanneer de piloot ontdekt dat hij onvoldoende brandstof heeft om langer te wachten, wijkt hij uit en laat hij de bom vallen op de nabijgelegen stad Nagasaki, het hart van een van de eerste Japanse steden die zich in de zestiende eeuw open hadden gesteld voor het christendom en de handel met het Westen. De bom ontploft om twee minuten over elf op een hoogte van vijfhonderd meter. Het centrum van de explosie bevindt zich in de katholieke wijk Urakami. Daar stijgt de temperatuur naar 9.000 graden. Er vallen meer dan 72.000 doden en 100.000 gewonden.
Roeping: arts
Een van de weinige overlevenden is een arts, Takashi Nagai. Deze atheïst bekeerde zich tot het katholieke geloof door de geschriften van Pascal, door het bijwonen van een nachtmis in de kathedraal, door de catechismus die zijn vriendin hem tijdens de oorlog in Mandsjoerije toestuurde. Het is een boeiend verhaal, dat Nagai heeft beschreven in zijn boek Nagasaki no kane, bij ons bekend geworden als The bells of Nagasaki. U vindt het ook beschreven in KN van 2 april 1999 en op de speciale site van de stad Nagasaki over Takashi Nagai (www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/na-bomb/nagai/nagae01e.html).
Foto: Atomic Bomb Museum

Een portret van Takashi Nagai hangt aan de muur van het Atomic Bomb Museum.
Kernexplosie
Dan is het 9 augustus 1945, 2 minuten over elf. Een verblindend licht. Een atoombom is zojuist gevallen op Urakami, de noordelijke wijk van Nagasaki. De medische faculteit ligt 700 meter van het centrum van de explosie. Nagai wordt op de grond gegooid, glasscherven vliegen door de ruimte als vallende herfstbladeren. Nagai is gewond en verliest veel bloed.
Een onophoudelijke stroom gewonden zoekt de ingang van het ziekenhuis: bloedende schaduwen, weggerukte kleren, verbrande haren... een hels visioen.
De beschrijving van dokter Takashi Nagai is beroemd geworden: "Wat is er gebeurd? Ik had er geen verklaring voor. Een paar minuten geleden strekte zich een stad uit van de heuvels tot aan het water van de zee. Maar nu is alles verdwenen. De binnenplaats ligt vol ontwortelde bomen en daaronder veel naakte lijken.
Foto: AP Archive

De katholieke kathedraal Urakami in Nagasaki

Apocalyps
Dit is de hel! Vol afschuw bedekte ik mijn gezicht met mijn handen. Geen enkele andere professor kon het nog navertellen. In de laboratoria die verder van de explosie lagen, hadden enkele medici, onder wie ik, het geluk nog te leven. Hoe kon dit allemaal gebeuren?
De hemel werd plots fel verlicht en de straling van dit licht deed de zomerzon verbleken. Een witte rookkolom begon uit de grond op te stijgen en nam de vorm aan van een enorme paddestoel. Het was een verschrikkelijk licht. Er was geen geluid meer te horen. Enkel het angstaanjagende van de krachtige wind die uit de witte wolk ontsnapte. Deze verspreidde zich met razende snelheid over de heuvels en akkers en maakte alles met de grond gelijk. Huizen bezweken en ieder boom werd met wortel en tak uitgerukt en als bij toverslag verdwenen alle bladeren."
"Ik bloedde overal en het hele gebouw was ingestort. Begraven onder het puin probeerde ik uit eigen kracht vrij te komen. Wat ik zag was een apocalyptisch schouwspel. Uit huiveringwekkende massa's vlees kwamen moeizaam mensen te voorschijn met nog een vonkje leven. Ze smeekten wanhopig: 'Dokter, red mij!'
We begonnen eerste hulp te geven, maar ik had me nog nooit zo machteloos gevoeld. Mensen waren zo zielsbedroefd en verscheurd van pijn. Twee kinderen kwamen langs die hun vader meesleepten. Een jonge vrouw hield een onthoofd kind in haar armen.De enkelingen die zich hadden kunnen redden, liepen weg uit de brandende stad.
Ik kon niets doen, absoluut niets. Het bloed liep over mijn gezicht en ik had de indruk dat mijn ogen op het punt stonden te barsten. Soms wilden we een lichaam optillen om te zien of er nog een teken was van leven, maar het viel in onze handen uiteen als kleverige modder."

Herdenking
De Japanse bisschoppen hebben de periode van 6 tot 15 augustus 2005 uitgeroepen tot 'Katholieke dagen voor vrede in Japan'. De data corresponderen met de eerste atoombom, op Hiroshima, en het einde van de Tweede Wereldoorlog, zestig jaar geleden. Ter gelegenheid hiervan hebben de bisschoppen een verklaring uitgegeven, een 'vredesboodschap', waarin ze onder andere schrijven "dat Japan zich bewust moet zijn van zijn profetische rol. Zowel in de bescherming van het menselijk leven als in het vragen om Gods vergeving voor alle mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog te lijden hadden". De bisschop van Hiroshima, mgr. Joseph Atsumi, zal op 8 augustus een plechtige Mis vieren waaraan katholieken uit heel Japan, vooral uit Nagasaki, zullen deelnemen. (Zenit)

Calvarieberg
Dokter Nagai brengt de volgende dag, 10 augustus, door met het verzorgen van de gewonden. De 11e gaat hij op zoek naar zijn vrouw, Midori, die thuis was gebleven. De kinderen waren vanaf 7 augustus veilig ondergebracht bij hun grootmoeder in de bergen. Het is moeilijk de plaats van zijn huis te vinden in een gebied vol kapotte dakpannen en as. Tussen de overblijfselen van zijn huis vindt hij zijn verschroeide vrouw. Hij valt op zijn knieën, bidt en huilt, en verzamelt haar beenderen in een emmer. Dat ziet hij iets glinsteren in haar rechterhand: haar rozenkrans! Het hoofd buigend zegt hij: "Mijn God, dank U wel dat U toeliet dat ze in gebed mocht sterven."
De bewoners van de buurt zijn bang naar Urakami terug te gaan, maar Nagai verklaart: "Ik wil de eerste zijn die daar weer gaat wonen!" Hij bouwt een schuilplaats dicht bij zijn oude huis, met een paar planken steunend op de restanten van een muur. Tussen de resten ontdekt hij het kruisbeeld van zijn familie. Zijn reactie: "Ik ben alles kwijtgeraakt en heb nu alleen nog dit kruis."
Op 23 november 1945 wordt Nagai uitgenodigd het woord te voeren bij de requiemmis op de puinhopen van de kathedraal. Met een zeldzaam gevoel van begrip en vergeving verklaart hij: "Het offer van Christus op de Calvarieberg geeft licht en betekenis aan het offer van Nagasaki. Op de ochtend van 9 augustus ontplofte een atoombom in onze wijk. In eenzelfde ogenblik werden achtduizend christenen bij God geroepen. (...) In de nacht van diezelfde dag, vloog onze kathedraal in brand. (...) Er is een duidelijk en innig verband tussen de vernieling van deze christelijke stad en het einde van de oorlog. Nagasaki is ongetwijfeld het uitverkoren slachtoffer, het 'lam zonder vlek', opgeofferd als eerherstel voor de zonden van alle naties gedurende de Tweede Wereldoorlog! We moeten dankbaar zijn dat Nagasaki hiertoe is uitverkoren! We moeten dankbaar zijn, want dit offer heeft de wereld vrede gebracht en aan Japan de vrijheid van godsdienst."

Kernenergie
Begin september is Nagai stervende, de straling van de atoombom heeft zijn ziekte verergerd. Hij ontvangt de laatste sacramenten en zegt: "Ik sterf tevreden." Ze brengen hem water uit de replica van de grot van Lourdes die pater Maximiliaan Kolbe daar vlakbij had gebouwd. De volgende dag is hij buiten levensgevaar. Hij schrijft de verlenging van zijn leven toe aan pater Kolbe.
Zes jaar later, in maart 1951 is zijn gezondheid opnieuw erg slecht. Het beïnvloedt zijn goede humeur niet. Hij schrijft zijn laatste boek in april en sterft op 1 mei. Aan het einde van zijn boek De klokken van Nagasaki schrijft dr. Nagai: "Zal de mensheid gelukkig kunnen zijn in deze tijd van kernenergie? Of zal zij ongelukkig zijn? Hoe zal ze omgaan met dit tweesnijdend zwaard dat God in het universum verborgen had en dat de mens nu heeft ontdekt? Een goed gebruik zou een snelle vooruitgang van de beschaving mogelijk kunnen maken, maar een verkeerd gebruik kan de wereld vernietigen. De beslissing ligt in de vrije wil van de mens. Je kunt door schrik bevangen raken als je hieraan denkt, maar ik denk zelf dat de enige zekerheid op dit gebied ligt in een waarachtig godsdienstige geest."
Vertaling Regine de Boer

Bijlage 3
Japan / Bezoek Yasukuni ongrondwettelijk
Van onze redactie buitenland
Het gerechtshof van de Japanse stad Osaka heeft gisteren gevonnist dat de bezoeken van premier Koizumi aan de Yasukuni-tempel ongrondwettelijk zijn.
De rechtszaak was aangespannen door 188 personen, onder wie een Taiwanees parlementslid en nabestaanden van Taiwanese oorlogsveteranen die in Yasukuni zijn bijgezet, vaak tegen de wens van hun familie. Taiwan was van 1895 tot 1945 een Japanse kolonie.
In Yasukuni, een tempel van de alleen in Japan voorkomende shinto- godsdienst, worden alle Japanse oorlogsdoden geëerd, ook Japanse oorlogsmisdadigers. Premier Koizumi heeft de tempel viermaal bezocht sinds hij in april 2001 premier werd. Iedereen verwacht dat hij voor het eind van het jaar een vijfde bezoek zal afleggen.
De bezoeken zijn pijnlijk voor met name Chinezen, Koreanen en alle anderen die onder de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog geleden hebben.
Het is onduidelijk of deze rechterlijke uitspraak impliceert dat Koizumi met zijn bezoeken moet stoppen. Hijzelf verklaarde in ieder geval dat hij dit niet van plan is. ,,Ik breng de bezoeken niet in officiële hoedanigheid, dus ik begrijp niet hoe ze in tegenspraak met de grondwet kunnen zijn.”
Maar de rechter verklaarde juist dat de bezoeken van Koizumi wel als officieel beschouwd moeten worden: hij legt ze af in een regeringsauto, het doel van de bezoeken is politiek, en Koizumi tekende het gastenboek van het monument als „premier Junichiro Koizumi”. In de Japanse grondwet staat dat de staat en zijn vertegenwoordigers moeten afzien van religieuze activiteiten.
Er zijn al diverse rechtszaken geweest over de bezoeken, die meestal als uitkomst hadden dat Koizumi de bezoeken mag afleggen, dan wel dat de rechtbank om procedurele redenen zich niet over de zaak mag uitspreken. Eén keer eerder veroordeelde een rechtbank de bezoeken. Dat was de districtsrechtbank van Fukuoka, in april van dit jaar.

Trouw 01-10-2005

Literatuurlijst

Boeken
Thomas, Gordon en Witts-Morgan, Max De vernietiging van Hiroshima , Antwerpen,1979. Oorspronkelijke titel: Enola Gay

Hersey, John, Hirosjima, Amsterdam, 1985. Vertaald uit: Hiroshima, New York, 1947

Bruin, Janet, de prijs van het overleven, Amsterdam, 1981. Vertaald uit: The Price of Survival.

Internet
www.uchiyama.nl
www.axisoflogic.com
www.pelita.nl
www.korea-is-one.org

en verschillende sites via zoekmachines.