Bedenk een definitie voor het prisoner’s dilemma.
Van een prisoner’s dilemma is sprake als er een keuze gemaakt moet worden waarbij de gevolgen van jouw keuze afhangen van de keuze van de ander.

Bedenk twee dingen waardoor het dilemma verzwakt zou kunnen worden.
Dit dilemma zou verzwakt kunnen worden doordat de twee misdadigers, een getrouwd stel, een misdaad hebben gepleegd om hun kind van de dood te redden. Over het algemeen houden deze twee mensen zich altijd aan de wet en vinden dat iedereen dat zou moeten doen, maar nu was hun liefde voor hun kind groter dan de behoefte zich te gedragen als goede burger. Ze weten dat ze fout zijn geweest, en willen daar ook voor boeten. Het dilemma wordt in dit geval dus verzwakt door het feit dat beide misdadigers zullen bekennen omdat ze het met de wet eens zijn dat ze gestraft moeten worden voor het delict dat ze hebben gepleegd.
Ook zou het dilemma verzwakt worden als de twee misdadigers zielsveel van elkaar houden. Stel dat ze helemaal verknocht aan elkaar zijn, ontzettend veel om elkaar geven, alles voor elkaar over hebben en elkaar totaal vertrouwen. Ze willen het liefste altijd bij elkaar zijn.
Ze zullen allebei ontkennen, omdat ze dan de minste straf krijgen en het snelst weer bij elkaar kunnen zijn. Deze mensen zullen elkaar nooit ‘bedriegen’ door te bekennen terwijl ze weten dat de ander ontkent, omdat ze alleen maar bij elkaar willen zijn en het beste voor hun samen willen.

Voor welke optie zou jij kiezen?
Het lastige aan dit dilemma is natuurlijk dat wat voor jou het beste is om te kiezen volledig van de keuze van de ander afhangt. Je weet nooit welke keuze welke gevolgen heeft, dus ook niet welke het beste uitpakt.
Als je bekent, heb je kans om helemaal vrijuit te gaan. Als je ontkent moet je hoe dan ook voor een aantal jaren de gevangenis in. Op het eerste gezicht lijkt het dan duidelijk dat je kiest voor bekennen. Wat je echter wel in je gedachten moet houden, is dat de maximale straf die je kunt oplopen bij het bekennen hoger is dan die bij het ontkennen. Het is dus heel erg belangrijk te denken aan hoe de ander zal handelen. Aangezien je dat niet kan weten (tenzij je het van te voren hebt afgesproken) en je niet met elkaar kan overleggen, zul je elkaar moeten vertrouwen.
Ik zou voor het ontkennen gaan. Ik krijg dan wel in ieder geval straf, maar ondanks dat straf krijgen waarschijnlijk niet is wat ik wil, verdien ik het omdat ik een misdaad heb gepleegd. Bovendien is een voordeel van ontkennen dat je jezelf hoe dan ook uitsluit van het krijgen van de maximale straf.
Ook kies ik voor ontkennen omdat ik er vanuit ga dat ik mijn medemisdadiger voor honderd procent kan vertrouwen, anders zou ik überhaupt al niet aan de misdaad beginnen. Andersom zal degene met wie ik een misdaad pleeg mij ook vertrouwen en er dus vanuit gaan dat ik ontken, omdat we dat van te voren afspreken. Als het dan toch zo is dat de ander mij verraadt, krijg ik vier jaar straf en dat is nog altijd minder dan de vijf jaar die ik zou krijgen als ik ook zou bekennen.

In de sociale wetenschappen wordt vaak met dit schema gewerkt om ethisch menselijk handelen te beschrijven. Denk je dat dit overeenstemt met de werkelijkheid? Zo ja, vind je dan ook dat dit zo zou moeten zijn? Zo nee, uit welke motieven denk je dat mensen ethisch handelen?
Ik denk dat dit schema deels overeenkomt met de werkelijkheid. Sinds we met deze opdracht bezig zijn, zie ik overal om me heen prisoner’s dilemma’s.
Heel veel keuzes die je moet maken hebben niet alleen gevolgen voor jezelf, maar ook voor anderen. Bijvoorbeeld als er te weinig water is in een stad. Iedereen wordt verzocht heel zuinig om te gaan met water. Als jij alleen (te) veel water gebruikt, is dat niet zo heel erg. Er blijft genoeg over, want alle andere mensen doen wel zuinig met water. Maar als veel mensen op een gegeven moment zo gaan denken, dus als veel mensen meer water gebruiken dan de bedoeling is, is er op een bepaald moment helemaal geen water meer en heeft het probleem dus ook direct betrekking op jezelf. Dan merk jij zelf dat je een fout begaan hebt.
Ik denk dat er in de werkelijkheid maar weinig mensen zijn die het hele schema bedenken. Als je het mij vraagt zijn er veel mensen die denken tot en met het punt ‘als alleen ik teveel water gebruik is dat niet zo erg’. Ik denk dat er wel mensen zijn die dan verder denken, maar dan de gedachte zullen hebben dat ‘dat toch niet gebeurt’. Natuurlijk zijn er ook mensen die wél het hele schema uitdenken, maar dat is wel de minderheid, denk ik. Als je nadenkt over het voorbeeld van de tramkaartjes (als één iemand geen kaartje voor de tram koopt is dat niet zo erg, maar als meerdere mensen dat doen is er over een tijdje misschien wel geen tram meer), zijn er, in ieder geval in grote steden, waarschijnlijk meer mensen die geen kaartje hebben dan mensen die wel een kaartje hebben. Dat is dan omdat die mensen denken: ‘Ach, niemand heeft een kaartje, waarom zou ik er wel een kopen?’.
Zij denken er dus niet over na dat het delict dat ze plegen (ook al is het nauwelijks noemenswaardig) op de lange termijn ook gevolgen kan hebben voor henzelf. Overigens, de mensen die wel een kaartje hebben, kopen dat waarschijnlijk omdat ze bang zijn gecontroleerd te worden en een boete te moeten betalen. Ik geloof niet dat er veel mensen zijn die werkelijk de gedachte hebben dat hun tramlijn wel eens opgeheven zou kunnen worden als ze geen kaartje kopen.
Ik vind eigenlijk dat wel het zo zou moeten zijn dat mensen volgens dit schema denken. Eigenlijk zou iedereen moeten nadenken over de gevolgen die zijn handeling kan hebben. Dan zou het (hopelijk) tot je doordringen dat keuzes die je maakt gevolgen hebben voor jou, maar ook voor anderen. Dat die keuzes in sommige gevallen vervelende, maar in enkele gevallen ook vreselijke gevolgen kunnen hebben.
Ook al zegt men dat het menselijk is eerst aan jezelf te denken en dan aan anderen, toch jammer eigenlijk, dat de mens in het algemeen in dat opzicht best kortzichtig is.
Maar ja, we leven nou eenmaal niet in een ideale wereld..