Aso of sociaal?

Belachelijk! Bak ellende! Afbreukkabinet! Het Kabinet-Balkenende-2 is niet bij iedereen even populair. Er worden veel impopulaire maatregelen genomen, volgens de critici wordt de hele verzorgingsstaat vernield. Een van de maatregelen die het kabinet nog wil doorvoeren is het verlagen van het wettelijk minimumloon. Volgens linkse oppositie en de vakbonden een asociale maatregel, want het minimumloon is een wet die opkomt voor de belangen van de kleine man. Een wet voorkomt dat machtige kapitalistische werkgevers hun hulpeloze werknemers uitknijpen tegen een mensonwaardig hongerloontje. Dat was vroeger waarschijnlijk zo, maar tegenwoordig ligt de situatie anders. Nederland heeft zich ontwikkeld tot een land waar de reguliere lonen ver boven het minimumloon liggen.
Waarom dan het minimumloon toch verlagen, als het gemiddelde loon toch daar ver boven ligt? Omdat er nog altijd een kleine groep mensen is waarvan de netto opbrengst lager is dan de loonkosten die werkgevers moeten betalen voor hen. Zij zitten nu werkloos thuis. Die mensen zouden graag aan de slag gaan voor een loon dat toch hoger ligt dan hun bijstandsuitkering, maar dat wordt hen verhinderd door het minimumloon.
De officiële stelling voor dit betoog is: Verlaging van minimumloon is gunstig voor de werkgelegenheid. Dat is natuurlijk sowieso logisch voor effectieve economiestudenten die meer hebben gelezen dan de titel, de inleiding en de achterflap van Burda & Wyplosz. Maar wij zien dit wel wat breder. Het is namelijk niet alleen goed voor de werkgelegenheid, maar ook voor de werkloze beroepsbevolking en voor de Nederlandse concurrentiepositie, om maar eens wat te noemen. Onze stelling is daarom: het minimumloon moet worden verlaagd. Wij zien het verlagen van het minimumloon als sociale maatregel.
Bij het schrijven van dit betoog nemen wij aan dat het verlagen van het minimumloon niet zal leiden tot een algemene daling van het Nederlandse loonpeil (later meer hierover).
Op dit moment werken CDA, VVD en D66 een plan uit voor de verlaging van het minimumloon voor langdurige werklozen met een bijstandsuitkering. De precieze details zijn nog niet bekend, maar tijdens een spoeddebat in de Tweede Kamer werden de contouren goed zichtbaar. Het plan wordt waarschijnlijk ingediend tijdens de bespreking van de begroting van het ministerie van Sociale Zaken, begin december.
In het bijzonder de woordvoerder van het CDA, Gerda Verburg, was vrij uitgesproken over de voorwaarden waaronder een verlaging van het minimumloon voor haar aanvaardbaar was . Het moest gaan over een tijdelijke verlaging van het minimumloon voor maximaal twee jaar met twintig procent. De regeling zou alleen gelden voor mensen die nu zeventig procent van het minimumloon aan uitkering ontvangen: alleenstaanden zonder kinderen. De werkgever moet een opleiding of training verzorgen en na twee jaar de desbetreffende persoon een regulier salaris geven.
Al met al eigenlijk niet eens zo´n slecht pakket. Nu zit iemand zonder perspectief thuis met zeventig procent van het minimumloon. In het voorstel van de coalitie krijgt iemand direct vijftien procent meer inkomen, een opleiding en een baangarantie. D66-leider Dittrich sprak dan ook van een ´sociale maatregel'. Zo niet de oppositie, zij heeft geen goed woord over voor verlaging van het minimumloon. Meerdere malen werd minister De Geus geciteerd die nog niet zo lang geleden het minimumloon kwalificeerde als de ´sociale norm voor een fatsoenlijk bestaan´.
Werkloosheid is niet alleen een economisch problemen, ook maatschappelijk is het een zeer vervelend verschijnsel. Mensen die hun baan kwijtraken zitten vaak zeer diep in de put. Hoe langer mensen werkloos zijn, hoe minder groot de kans op een baan is. Dit zijn de zogenaamde langdurig werklozen. Zij zouden graag aan de slag gaan voor een beperkte verhoging van hun inkomen. In de huidige regeling is het zo dat ze moeten uitkijken niet een deel van hun uitkering te verliezen als ze voor een karweitje wat geld verdienen. Nu zouden mensen legaal een bedrag kunnen verdienen dat hoger is dan wat ze daarvoor kregen aan bijstand.
Bij langdurig werklozen nemen langzaam maar zeker de bruikbare capaciteiten voor de arbeidsmarkt af. Langdurig thuiszitten zorgt voor vervreemding van het arbeidsproces.
Vroeger konden langdurige werkloosheid en jongerenwerkloosheid worden opgelost door de Melkertbanen: door de overheid gesubsidieerde banen vernoemd naar de toenmalig minister van Sociale zaken. Onder Balkenende-2 zijn deze banen afgeschaft. Om deze kansarmen voor de arbeidsmarkt toch werkervaring op te laten doen zou het dus goed zijn als bedrijven hen zouden kunnen inhuren voor een salaris dat boven het bestaansminimum (de bijstandsuitkering) ligt. Bovendien komt naar voren in de door het kabinet genoemde plannen dat de werkgevers dan binnen 2 jaar dit salaris op moeten krikken tot het normale minimumloon (het is dus maar tijdelijk dat ze onder het minimumloon gaan verdienen) en dat werkgevers deze krachten tegelijk moeten opleiden. Je zou het dus kunnen vergelijken met stagelopen: daarvoor wordt ook maar een kleine vergoeding gegeven voor het bekend maken van jongeren met het arbeidsleven. Daar is het wel maatschappelijk geaccepteerd dat jongeren bijna niets krijgen voor hun harde werk. Het is dus maar tijdelijk dat ze onder het minimumloon gaan verdienen.
Het personeel kan beter in aanraking komen met het arbeidsproces en met werkgevers, werkgevers kunnen overtuigd worden dat langdurig werklozen en jongeren helemaal niet minder hoeven te zijn dan het personeel dat ze nu in dienst hebben.
Dit deel van de beroepsbevolking zit ook vaak in een sociaal isolement, want het hebben van een baan zorgt niet alleen voor inkomen maar ook voor sociale contacten. Mensen kunnen elkaar steunen. Mensen krijgen weer een stukje gevoel voor eigenwaarde terug, een stuk zelfrespect.

Volgens critici zullen deze goedkopere krachten de mensen die nu ongeschoold werk doen verdringen omdat ze dan goedkoper zijn. Maar in de plannen van de regering staat dat werkgevers die voormalig werklozen onder het minimumloon betalen hen binnen 2 jaar een “normale baan” moeten aanbieden tegen een origineel minimumloon. Dus op de lange termijn vervalt dat argument sowieso. Er zullen vooral nieuwe banen ontstaan, die wegens te hoge loonkosten eerst niet werden ingevuld.
Het is ook de bedoeling dat niet iedereen zomaar een loon lager dan het minimumloon kan gaan accepteren, maar alleen geregistreerde langdurig werklozen. Dus werkgevers kunnen hun huidige arbeidskrachten niet dwingen om voor een lager loon te gaan werken.

Het is ook niet zo dat mensen die wel een baan hebben erop achteruit zullen gaan qua loon, omdat veel mensen nu al ver boven het minimumloon verdienen en werknemers elke mogelijke loonsversobering zullen blokkeren door stakingen en andere instrumenten die zij hebben.

Zoals hierboven al vermeld verlaging van het minimumloon zorgt ervoor dat de kosten per eenheid product dalen. Werknemers worden dus winstgevender. Dit zal een positief effect hebben op de werkgelegenheid . En de verlaging van het minimumloon zou vooral effect hebben op laagopgeleiden, waaronder schoolverlaters, die vaak nog geen diploma hebben. Dit is een groep mensen die lastig aan het werk komt, omdat er momenteel gewoon geen werk voor hen is. Zo kunnen die mensen niet in praktijk brengen wat ze op school hebben geleerd, en vergeten ze langzamerhand wat ze hebben geleerd.
Maar wanneer die groep mensen te lang werkloos is, komen ze ook steeds lastiger weer aan het werk. De meeste hebben namelijk ook nog geen werkervaring. En de werkloosheid onder deze groep mensen is de laatste jaren al enorm sterk gestegen.

Een bijkomend voordeel van een verlaging van het minimumloon is dat het goed is voor het overheidssaldo. De bijstandsuitkeringen zijn namelijk aan het minimumloon gekoppeld. En als het minimumloon wordt verlaagd, gaat daarmee ook de bijstandsuitkering omlaag. Hierdoor kost de overheid dit minder geld. En dat effect wordt nog eens versterkt doordat het waarschijnlijk is dat mensen die nu in de bijstand zitten, juist werk zullen gaan zoeken als het minimumloon wordt verlaagd. Want dat betekent dat met de bijstandsuitkering in de oude situatie, waar veel mensen al amper van kunnen leven, ze er nog eens een stuk op achteruit gaan. Daarom zullen veel mensen gedwongen zijn om werk te zoeken, waardoor het aantal bijstandsuitkeringen ook omlaag zal gaan.

Een belangrijk voordeel van een verlaging van het minimumloon op lange termijn is dat het goed is voor de export. Nederland moet het namelijk vooral hebben van de export naar EU-lidstaten als België en Luxemburg, maar vooral van de export naar Duitsland . Want zoals hierboven al is uitgelegd, dat de opbrengsten per werknemer zullen stijgen, wanneer het minimumloon wordt verlaagd. En omdat Nederland vooral exporteert naar landen waar de lonen ongeveer even hoog liggen, zal een daling van 20 procent van het minimumloon een niet-gering, positief effect hebben op de export. Nederlandse producten zullen immers voor relatief veel minder geld op de markt kunnen worden gebracht. Dit effect versterkt dus niet alleen nog eens de werkgelegenheidsgroei die al zal ontstaan door het verlagen van het minimumloon, maar verhoogt dus ook nog eens de welvaart!
Komen wij tot de conclusie dat de verlaging van het minimumloon helemaal geen slechte maatregel is, de gunstige effecten op de economie en werkgelegenheid zijn zeker de moeite waard en het is natuurlijk ook een sociale maatregel waarmee we veel mensen aan het werk kunnen krijgen.