1.3 Navigatie
Navigeren = plaats en richting bepalen
Om op open zee je route te volgen, is het nodig je plaats op aarde te kunnen bepalen. Goede navigatie was en is van groot economisch en politiek belang.
Coördinatie. Geografische lengte en breedte.
Dé vraag bij navigeren is: hoe bepaal ik mijn plaats op aarde? Wat zijn mijn geografische breedte en lengte? Het belangrijkste houvast dat je op zee hebt zijn zon, maan en sterren:

Poolster
Precies boven de noordpool staat een ster, de poolster.
Als je op de noordpool staat zie je de poolster recht boven
je, op een hoek van 90° ten opzichte van de horizon.
Op de evenaar zie je de poolster op een hoek van 0°, precies
Aan de horizon. Op het zuidelijke halfrond kun je de poolster
Niet meer zien. Hoe hoger aan de hemel je de poolster ziet,
Hoe noordelijker op aarde je bent

De zon
Ook met behulp van de hoogte van de zon boven de horizon, de zonshoogte, kun je de geografische breedte bepalen. Omdat de zon overdag niet altijd even hoog staat, is de breedte-bepaling ingewikkelder dan met de poolster. Daar staat tegenover dat met de zon ook de geografische lengte kan worden vastgesteld. De bepaling van de breedte gebeurt aan de hand van de grootste hoogte die de zon op een dag bereikt. Uit het tijdstip waarop de zon zijn hoogste punt bereikt, wordt de geografische lengte afgeleid.
Plaatsbepaling is mogelijk door het meten van hoeken waaronder hemellichamen, zoals de zon, boven de horizon staan.
Nieuwe ontwikkelingen in wetenschap en techniek hebben gezorgd voor navigatiemethoden die nauwkeuriger zijn en gemakkelijker in het gebruik.

Radiobaken
Een radiobaken is een radiostation dat een speciaal signaal uitzendt. Op veel plaatsen op aarde staan radiobakens. Elk baken zendt een ander signaal uit en van alle bakens de plaats precies bekend. Een schip heeft een antenne die de richting waaruit signalen komen, kan meten. Als nu de richting tot 3 radiobakens wordt gemeten, kan een computer de positie van het schip uitrekenen. Ook bij vliegtuigen is op die manier plaatsbepaling mogelijk.

Satellietnavigatie
Er zijn 24 satellieten in een baan om de aarde gebracht. Elk van deze satellieten zendt een apart signaal uit. Op schepen waar deze signalen worden ontvangen, kan een computer aan de hand van het signaal precies uitrekenen hoe lang dit onderweg is geweest. Hieruit kan de afstand tot de satelliet worden berekend. Dit satellietnavigatiesysteem werkt zo precies dat je positie bepaald wordt met een nauwkeurigheid van ongeveer 10 meter.

GPS = Global Positioning System.
De computers kunnen ook ingebouwde kaarten hebben. Hierdoor is het mogelijk op de kaart de afgelegde route aan te geven. Bovendien kan de computer ook een route uitstippelen en met behulp van regelmatige plaatsbepalingen aangeven of het schip nog op koers is. Als je de computer koppelt aan het roer, kan de gewenste route zelfs automatisch worden gevaren.