Samenvatting ckv 1

kunst volgens boek: alles wat krant, radio en tv de moeite waard vinden om als een vorm van
kunst aan de orde te stellen

doel ckv: wegwijs maken in wereld van kunst en cultuur

4 domeinen:
-culturele activiteiten
-kennis van kunst en cultuur
-kunstdossier
-praktische activiteiten

theater: als er sprake is van een speelplek waarop een of meer spelers voor een publiek
optreden

uitingsvormen:
toneelspel
mime
dans
zang
muziek

voorstellingen in theater
toneel
opera
operette
musical
cabaret
bewegingstheater

totaaltheater: als in een voorstellingen veel kunstvormen worden gecombineerd

wortels theater Europa: kerken, markten, kermissen

eerste vaste overdekte theaters in west europa: 16e eeuw

eerste schouwburg ned: 3 januari 1638 in Amsterdam met Gijsbreght van Aemstel van vondel

2 categorieën theaters: lijsttoneel en vlakke vloertheater

lijsttoneel: traditionele schouwburg, afgebakend verhoogd podium, voordoek, publiek zit op
afstand in zaal, zijkanten van podium bevinden zich de coulissen, gordijnen of schotten waaruit
de spelers komen en weer verdwijnen, speelt zich af in een lijs (kijkdoos)

achterdoek en bovendoeken: versterken illusie dat de personages zich in een andere wereld
bevinden

vlakke vloertheater: geen verhoogd podium en meestal geen omlijsting, gespeeld op vloer,
publiekzit op steil oplopende tribune

open speelvlak: als speelvlak en zaal 1 geheel vormen (fabriekshallen, kerken)

theater op locatie: theatervoorstellingen zijn niet gebonden aan een daartoe bestemd gebouw

2 categorieën theatervoorstellingen:
amuseren
diepere betekenis

theatrale middelen van regisseur bij vormgeving:
-spel (manier van spreken, zingen bewegen)
-mise-en-scène (beweging van de personages over het toneel en de manier waarop ze in
verschillende scènes een plaats hebben ten opzichte van elkaar)zegt altijd iets over de relatie
tussen de personages
-decor (meubels rekwisieten)
-kleding en grime
-belichting
-muziek
-geluidseffecten

symbolische functie: hele theatervoorstelling kan ook iets meedelen over de manier van denken
van de regisseur over een bepaald onderwerp

productie voorstelling:
-artistiek leider (bepaald wat er gespeeld word, en door wie)
-zakelijk leider (beheert financiën, hoeveel voorstellingen etc)
-regisseur (vormgever van voorstelling, hoe het eruit ziet, leid repetities, verantwoordelijk voor
uiteindelijke voorstelling)
-dramaturg (geeft regisseur en acteurs informatie over achtergrond van het stuk, historische
psychologische achtergronden)
-decor- en kostuumontwerpen (in samenwerking met regisseur zorg over algehele aankleding
van stuk)
-lichtontwerper (maakt in overleg met regisseur draaiboek voor verlichting)
-spelers (spelen stuk volgens aanwijzingen van regisseur)
-grimeurs (make up)
-productieleider (ziet toe op hele proces: verzorgt tijdsplanning, regelt afspraken met
betrokkenen, controleert rekeningen, regelt inkoop materialen, maakt repetitieschema’s)
-pr-mederwerker (regelt publiciteit)

productieproces toneelstuk:
-regieconcept
-uitwerken werktekeningen
-doorlopen (spelen zonder onderbreking)
-lichtplan
-foto’s pers
-try-outs
-première
overheid geeft subsidies: eis: gezelschap moet vernieuwend bezig zijn

ad-hocproducties: niet gesubsidieerde groepen krijgen geld voor 1 speciale productie

vrije producties: investeren zonder subsidie veel geld in toneelstuk en rekenen erop dat ze het
zelf terugverdienen

onderscheid informatie via tekst en spel:
-mededelingen van anderen
-zelfkarakterisering (monologen, dialogen, gedrag, houding, taalgebruik)
-relatie tot andere personages

dramatisch conflict: voorstelling toont meestal een conflict tussen persoenen/groepen/innerlijke
strijd van hoofdpersonen

handelingsverloop: volgorde van gebeurtenissen

punten van houvast in toneelstuk:
-verloop en afloop van conflict
-personages
-expliciete boodschap (boodschap kant en klaar aangereikt (monoloog tot publiek)
-vormgeving (regisseur geeft persoonlijk commentaar op tekst door theatrale middelen)

twee soorten toneel structuur:
-traditioneel handelingsverloop
-scénische bouw

traditioneel handelingsverloop:
-voorstelling begint met expositie (meest noodzakelijke informatie om stuk te kunnen volgen)
-motorisch moment (handeling komt goed op gang, spanning word opgevoerd)
-climax (omslag in de situatie van het hoofdpersonage veroorzaakt)
-afloop (ontknoping)

aristotelisch: overzichtelijk handelingsverloop, alle gebeurtenissen zijn gerangschikt lang
duidelijk herkenbare rode draad

eenheid van tijd, plaats en handeling: alles moet zich binnen 24 uur op 1 plaats afspelen en de
aandacht moet gericht zijn op 1 intrige

scenische bouw: vergelijkbare structuur als soap, maar met minder wisselingen

episch theater: scènes staan als zelfstandige, losse episodes naast elkaar, als snoer losse kralen
plaats, tijd en handeling kunnen per scène verspringen

absurde toneel: houdt zich aan geen enkele toneelwet, benadrukt absurditeit van wereld door
ontbreken van een normale logische/causale samenhang in gebeurtenissen, geen duidelijke lijn

cabaret begint in 1895 in Amsterdamse quellijnstraat met programma van satirische liedjes en
politiek getinte conferences
inzet cabaretier: maken van kritische kanttekeningen bij het dagelijks leven

soorten cabaret:
-literair-satisrisch (Wim Sonneveld)
-geengageerd, maatschappijkritisch (Wim Kan)
-beschouwend-verhalend (Youp van ’t Hek)
-muzikaal (Hans Liberg)
-nonsens (Herman Finkers)
-fysiek (duo Waardenberg en de Jong)
-stand-up comedians

belangrijkste onderscheid tussen toneel en cabaret: hoofdrolspelers presenteren zich op
persoonlijke titel (cabaret is écht, niet andere toneelwerkelijkheid)

muziektheater: theater waar muziek een belangrijke plaats inneemt, voornaamste genres:
-opera
-operette
-musical
=toneelstukken waarin acteurs een deel van hun tekst of gehele tekst zingend ten gehore
brengt (zangspel)

bekend opera: Nederlandse opera

opera voorstelling begint met ouverte

recitatief: gezongen tekst in spreektaal

aria: lied waarin de zanger meestal uiting geeft aan zijn de gemoedstoestand op dat
moment, maar geeft hem vooral de kans alle registers van zijn stem te demonstreren

beroemd opera koor: slavenkoor uit nabucco van Verdi

belangrijke operacomponisten: Mozart, Verdi, Wagner, Schat.

prima donna: belangrijkste zangeres

primo huomo: belangrijkste zanger

libretto: tekst van opera

veelgebruikte onderwerpen:
-verhalen uit geschiedenis, bijbel
-verhalen uit dagelijks leven
-bekende liefdesverhalen

buffospel: grappige onderbreking van serieuze opera

komische opera: zelfstandig genre: buffospel

operette: zangspel, onderwerpen zijn luchtiger, muziek is eenvoudiger dan opera, meer
gesproken tekst, gaat bij voorkeur over geliefden, geen diepere betekenis, komt vaak uit wenen

hoofdstadoperette: ned.

musical: realistisch, showachtige presentatie, ernstige ondertoon

moderne musical: resultaat van gedegen teamwerk tussen
tekstschrijver, componist, arrangeur, choreograaf, decor/kledingontwerper, meestal is elk aspect
nauwkeurig en dwingend vastgelegd

bekend ballet: nationale ballet, Nederlands danstheater

2 westerse danstechniek:
-klassiek (academisch) ballet
-moderne dans

showballet: populaire vorm van moderne dans

ballet: klassiek ballet

dans: rest danssoorten

choreografie: verhaal of idee in danspassen uitwerken

functies gezelschap:
solisten
half-solisten
corps de ballet
balletmeester

3 dansvoorstellingen:
-verhalend/uitbeeldend
-thematisch (uiting...)
-absoluut/abstract (bewegingsconstructie)

mime: kunst van suggestie

bewegingstheater: toneeltheater

cameragebruik en montage maakt film uniek

3 belangrijke cameragebruiken:
-camera-afstand
-camerabeweging
-camerastandpunt

vogelperspectief: situatie van bovenaf filmen

kikkerperspectief: onderen filmen

neutraal perspectief: op ooghoogte

subjectief perspectief: meekijken met een van personen

meervoudig subjectief perspectief: vanuit meerdere mensen

objectief perspectief: camera registreert alleen wat er gebeurt

flashforward: beelden in toekomst

film productie mensen:
-schrijver scenario
-producent
-regisseur
-decorontwerpers en makers
-cameramensen en technici
-acteurs
-grimeurs, kappers, kleedsters
-componist

scenario: beschrijft handelingen en personen die voorkomen met dialogen

dramaturgische laag: beschrijven regisseur: spanningsopbouw, locatie, regieaanwijzingen

draaiboek: camerabewegingen en instellingen, waar microfoons, wat verschillende technici moeten
doen

enscenerende laag: aanwijzingen draaiboek: kostuum, kapsel, ruimte, decor, belichting, geluid

filische laag: regisseur monteert de beelden

laag van werking: : of publiek film ervaart op de wijze dat regisseur bedoelt

filmgenres:
western
melodrama
screwball comedy
film noir

animatie film: tekenfilms, videoclips

melodie: opgebouwd uit tonen van verschillende toonhoogte

ritme: geeft lengte, duur van noten aan

lichte muziek: popmuziek, jazz, musical, volksmuziek

klassiek:
orkestrale
kamer
vocale

oratorium: gezongen bijbelverhaal

basiselementen muziek: toonhoogte, toonduur, dynamiek, klankkleur