Opdracht CKV

Geschreven door:	Koekiemonster [meer]
Datum ingestuurd:	23 juni 2004
Niveau:	6 aso
Woorden:	932
Opvragingen:	2837 (44 deze maand)
Waardering:	Currently 3.32/5 1 2 3 4 5 3.3/5 (19 stemmen)

Download dit verslag in PDF-formaat

Barokkunst opzoekwerk

Opdracht 1: Bouwkunst
Voorbeeld van Borromini: San Carlino alle Quattro Fontane
Het kerkje werd gebouwd tussen 1634 en 1641.
Borromini bespeelt met zijn voorgevel een wezenlijk thema van de Barok: het oneindig wisselen van vormen en ruimten, met een voorliefde voor het bochtige profiel. De ingebogen hoeken stuwen het middendeel vooruit, waardoor een golvende beweging ontstaat. Die soepele vormgeving wordt nog beklemtoond door het plastisch effect van de versierende elementen; zuilen, diepe nissen en beelden.
De kerk heeft een 'geknepen', ovale vorm, alsof er spanning op staat, zodat een sterk gevoel van drama en beweging wordt uitgedrukt dat typerend is voor de architectuur uit de barok. In de façade boven de hoofdingang staat een beeld van de heilige Carolus Borromaeus.
De ovaalvormige koepel is versierd met fijn stucwerk, een spel van veelhoeken en kruisen, die verkleinen naar de lantarentoren toe. Dit delicaat figuurwerk brengt een merkwaardig licht-en schaduweffect.

Kenmerken bouwkunst:
- Er wordt gebruik gemaakt van kostbare materialen zoals goud en marmer.
- De constructielijnen worden weggewerkt achter versieringen. Er is veel gezichtsbedrog.
- Vormen zijn zelden symmetrisch
- Er wordt veel gewerkt met licht en schaduw
- Plattegrond van kerk is ovaal en rechte lijn wordt zoveel mogelijk vermeden.
- Barok straalt steeds beweeglijkheid, pracht, praal en triomfalisme uit.
- Kerken moeten hemelse heerlijkheid uitstralen.
- Er is een tendens tot open vormen: deze vloeien in elkaar over en zijn beweeglijk; de afzonderlijke delen van het kunstwerk staan niet op zichzelf, maar komen slechts tot hun recht in de samenhang van het geheel. Dit houdt in dat de scherp omlijnde contour vermeden werd en dat men een uitgesproken voorliefde aan de dag legde voor het pittoreske effect en voor tegenstellingen tussen licht en schaduw. Dit alles valt ook, en zeer nadrukkelijk, in de architectuur waar te nemen. De kerkfaçade kreeg een golvende rooilijn, de architectonische geleding een sterk, op schaduwwerking berekend reliëf. In de interieurs werd gestreefd naar het creëren van één grootse ruimte.
- Beeldhouwwerken worden aan gebouwen toegevoegd.
- Gebouw en omgeving worden meer als eenheid gezien.

Verschil
- Renaissance gebouwen zijn vaak wit of gepleisterd en zien er soms somber uit in vergelijking met Barokke gebouwen. Die laatste zijn juist erg veel versierd, o.a. met beelden, muur-en plafondschilderingen, lagen bladgoud enz..
- Tegenover de Renaissance, die een meer mens- en aardgerichte periode is, verheerlijkt de Barok, in uitbundige vormen, de Kerk en de Staat, de hemel en de wereld.
- De onstuimige beweging van de Barok staat regelrecht tegenover de zin voor harmonie en maatgevoel van de Renaissance.
- De Renaissance is een analytische kunst. Zij bouwt een geheel op door het naast elkaar rangschikken van een reeks gelijke onderdelen. Zo ontstaat een gelijkmatig geordende constructie die de rede bevredigt en door het statisch evenwicht rustig aandoet. Kenmerkend middel om de sfeer van evenwicht en rust te bekomen is het ritmisch herhalen van een zelfde gegeven, zoals een boog of een venster. De lijnen of lijsten die de delen afboorden lopen steeds ononderbroken door, zonder vooruit- of achteruitspringende delen. De Barok is een synthetische kunst. De Barok gaat uit van het geheel, waarin alle onderdelen hun ondergeschikte rol ontlenen. Het geheel wordt beeldend behandeld. Hierdoor krijgt het een dynamisch karakter, zodat het op de eerste plaats het gemoed beroert en tot geestdrift aanzet. Kenmerkend middel om die bewogenheid te bereiken is het breken van lijnen, lijsten en vlakken. De voorkeur gaat naar het bochtig profiel.

Opdracht 2: Beeldhouwkunst
Voorbeelden van Bernini als beeldhouwer:
- beeldengroep van Bernini in de kerk Santa Maria della Vittoria.
Als beeldhouwer bereikt Bernini zijn toppunt in de opstelling van de extase van de Heilige Theresia. Deze groep stelt voor: Theresia, stervend, zwevend op een wolk, gevangen in een door door metalen staven geleide lichtbundel die, naar het schijnt, uit de hemel komt. Om dit beeld, dat zich in de S.Maria della Vittoria bevindt, te plaatsen werd een speciale kapel gebouwd.
- Cathedra
Als architect-beeldhouwer ligt het accent op de St.-Pieter. Daar maakte hij de Cathedra, de statiezetel van Petrus en zijn opvolgers. De zetel is natuurlijk slechts symbolisch motief in een decoratieve entourage in de absis van de kerk onder een glas-in-lood raam.

als architect:
- Sant'Andrea al Quirinale (1658-1661)
De kleine koepelkerk van Sant’Andrea al Quirinale, gebouwd voor het noviciaat van de Jezuïten, is het meesterwerk waarmee Bernini zich het gelukkigste voelde.
Hij omvormt de klassieke rotonde tot een dwarsovaal.
Aan de straatzijde bereidt Bernini de bezoeker mentaal voor op de ovaalvormige binnenruimte. Gebogen muurarmen vormen een klein voorplein, ook als overgang tussen het profane straatbeeld en de sacrale kerkruimte. Een rond trappenspel leidt naar de ingang. Die is opgevat als een streng antiek tempelfront. De ingangsdeur is voorafgegaan door een kleine rondbouw, gevormd door twee vrijstaande zuilen die een rond versierd voordak dragen.
Bij het binnentreden in de dwarsovaal gaat de aandacht onmiddellijk naar het altaar aan de overkant van de korte dwarsas, terwijl het ruimtegevoel aan beide zijkanten uitdeint. Dit optisch illusionisme is een belangrijk thema van de Barok, hier meesterlijk toegepast door Bernini.

Verschil Barok en Renaissance :
- Beeldhouwers van de Renaissance haalden hun voorbeelden vooral uit de oudheid. Er worden vooral portret en borstbeelden van mythologische figuren gemaakt. De aandacht voor de mens is te zien in de anatomische juiste weergave ervan in de beelden. Het kenmerk van de barok in de beeldhouwkunst is de beweging, figuren worden meestal in actie afgebeeld. Er zit dan ook meer dynamiek in de beelden door draaiingen van het lichaam. De emoties zijn beter te zien dan bij de Renaissance en worden ook dramatischer. Er wordt ook vaak een theatraal onderwerp gebruikt. En er worden verschillende materialen in één bouwwerk gebruikt.
- Barokke beelden zijn in tegenstelling tot die uit de Renaissance niet statisch of introvert van karakter maar eisen een deel van de omringde ruimte voor zich op. Dergelijke beelden staan ook altijd vrij in de ruimte. Ze krijgen een plaats in grote gebouwen zoals kerken en paleizen.