Van horen zeggen (3VWO)

Jodendom: wegen van de Tora.

Hoofdstuk 3, Omzwervingen

Paragraaf 1
- 538 v. c. j. (voor christelijke jaartelling): Perzische koning Cyrus geeft toestemming aan de joden om terug te gaan naar Judese vaderland, maar het blijft wel een Perzische provincie.
- 332 v. c. j.: Alexander de Grote (Griekenland) verslaat Perzië > (gevolg) alles wordt Grieks. Juda > Judea (lans van de joden)
- 323 v. c. j.: Syrië verovert Judea. Antiochus (Syrië) verbied jodendom.
- 164 v. c. j.: opstand van de joden, ze verslaan Syrië en worden zelfstandig.Chanoeka: herinweiding van de tempel na alle niet-joodse overheersingen.
- 63 v.c.j. Judea wordt Romeins protectoraat (wel godsdienstvrijheid, geen politieke macht)
- 66 v.c.j. opstand. Romeinen slopen daarom tempels en nemen de spullen mee en bouwen in Rome een triomfpoort.
- >opstand: joden mogen niet meer in Judea wonen.> diaspora (verspreiding)

Paragraaf 2
-Romeinen waren weinig godsdienstig. (hadden wel een paar goden, Jupiter en Mars bijv.)
- 312: keizer Constantijn de grote wordt christelijk.
Theodosius I maakt christendom een staatsgodsdienst. Ongunstig voor de joden omdat . zij niet christelijk zijn.

! VERVANGINGSLEER: joden zouden -volgens theologische opvattingen van de Romeinen- Christus hebben gekruisigd en daarom moeten ze nu over de aarde zwerven en zijn de christen nu het volk van God.!

-1096: eerste kruistocht (aangemoedigd door paus Urbanus II ) doel: het heilige Jeruzalem van de islamieten veroveren.
- Bloedritueel: 1144 In GB joden zouden een christelijk kind hebben vermoord en het bloed zouden ze opgedronken hebben. 30 jaar later is er in Frankrijk weer zo’n verhaal en daarom worden er veel joden en synagogen verbrand.
-joden werden ook er van beschuldigd dat zij er voor hebben gezorgd dat de pest uitbrak. > joden vluchten naar o. a. Polen.
DIT ALLES ZORGT VOOR VEEL JODENHAAT

Paragraaf 3
- 711: joden hebben veel vrijheid in Spanje, er komen zelfs joodse geleerden. (bijv. Maimonides)
- 14e eeuw: christen veroveren islamitisch Spanje > joden worden door christenen en door Islamieten van veraad beschuldigt. > vluchten naar GB, NL, Italië enz.

Paragraaf 4
- Jiddisch= mengeling Duits- Hebreeuws.
- Chaddisme: leven in eenvoud en gebed.

Paragraaf 5
Veel joden trekken van Antwerpen naar Amsterdam. Reden: NL geen jodenvervolging en wel godsdienstvrijheid.
Joden werken vooral in (diamanten)handel.
A’dam wordt Hollands Jeruzalem genoemd.