Het ontstaan van de waddeneilanden

Over het ontstaan van de waddeneilanden voor de kust van noord Nederland bestaan vele theorieen maar in feite is er door onvoldoende onderzoek vooral wat betreft de geologie nog maar weinig met zekerheid bekend.

Een algemeen aanvaarde theorie over het ontstaan van de eilanden komt in grote trekken op het volgende neer. In de Noordzee bevonden zich na de periode van de ijstijd het Pleistoceen grote zandmassa die daar in de ijstijd door de rivieren uit het zuiden en door het ijs uit het noorden waren heengestuwd de golfen en stroming brachten dit zand weer in de van de kust ,waar ongeveer 5000 jaar geleden zandbanken ontstonden ,die gescheiden waren door diepe geulen vormden een restanten van rivieren of inhammen uit het veengebied dat achter de zandplaten was ontstaan en van de hogere zandgronden van Drente en Z.O. Friesland. Door deze banken en het ondieper worden van de zee ontstond er een branding, waardoor nog meer zandruggen en platen werden gevormd. De zeespiegelstijging, die het gevolg is van het afsmelten van het landijs, dat in de ijstijd gevormd was, werd in die tijd vertraagd. Toen kregen de brandingsruggen voor het eerst de kans om zo hoog te worden, dat ze bij laag water droog kwamen te liggen.
De golven en de stroming brachten steeds weer nieuw zand naar deze ruggen en bij laag water wanneer het zand droog werd, kreeg de wind vat op dit zand en ontstonden lage duintjes. De rug kon daardoor zoveel hoger worden, dat grote duinen ook bij hoog water niet meer onder water kwamen te staan. Er ontstond zo een strandwal van zand, aangevoerd door golven en opgeblazen door de wind. Nog een derde element speelde bij het ontstaan van de duinen een grote rol, namelijk de plantengroei. achter de strandwallen ontstond een veengebied, dat in het Holoceen werd vernietigd en veranderde in een zee, de Waddenzee. Op deze strandwallen ging al spoedig zoutminnende planten groeien, zoals bijvoorbeeld Biestarwegras, dat met zijn lange wortels het zand ophoopte. Zo ontstond een oerduintje, waarbij het Biestarwergras werd overstoven, maar door dit zand heen kon groeien, om zijn funktie weer te hervatten. Toen de duintjes zo hoog werden, dat het zeewater de wortels van de planten niet meer kon bereiken en het zoete regenwater het zout tussen de zandkorreltjes wegspoede, werden deze zout minnende planten vervangen door andere, zoals Helmgras, dat zich in stuivend zand goed weet aan te passen. De duinen op een hoger gelegen plaat groeiden ook zijdelings aan elkaar en zo ontstonden er duinkomplexen, die we ook nu nog op eilanden aantreffen, hoewel de mens de natuur een handje pleegt te helpen. Deze hoge duinkomplexen ontstonden in de Middeleeuwen .
Achter de duinen werd fijn zand en slib afgezet die samen met enig veen de bewoonbare en voor de landbouw bruikbare gronden en de kwelders van de waddeneilanden vormen. Maar niet alleen werd het zand en slib uit de Noordzee op en achter de hoge platen, waar eilanden ontstonden, tot bezinken gebracht, maar werd en wordt door aanvoer van dit materiaal ook de bodem van de Waddenzee verhoogd. Er wordt zelfs zoveel zand en slib in de Waddenzee afgezet dat dit gebied de zeespiegelstijging en de bodem daling bijhoudt.

Boukje: Dit stuk tekst is bedoeld als een stuk inleiding, de tekst op de volgende pagina is
is de tekst waar het omging, ik heb voor deze opdracht natuurgebied “Het Oerd”
en “De Hon” in Ameland uitgekozen.

Het Oerd

Op de oostpunt van Ameland ligt een oud en groot duinkomplex: de Oerderduinen. Ten oosten hiervan ligt de 'Hon', een uitgestrekt gebied dat bestaat uit een strandvlakte met jonge duinen en aan de wadkant een grote kwelder. Samen vormen ze een natuurgebied van internationale betekenis.





Het betreft een zeer afwisselend landschap met hoge duintoppen en laaggelegen valleien met duinmeertjes. Vanaf hoge duinen heeft u een prachtig uitzicht over de nabijgelegen kwelders, waar met hoogwater duizenden vogels rusten.




Er broeden meer dan 60 vogelsoorten en er is een rijke plantengroei gevarieerd door de grote afwisseling in het landschap. Van laag tot hoog, van zout tot zoet, van droog tot nat en van kalkarm tot kalkrijk. Het Oerd is een oud begroeid duingebied met enkele hoge duinen en vochtige duinvalleien. Het gebied de Hon is nog voortdurend aan verandering onderhevig, nieuwe duinen vormen zich hier en de kwelder breidt zich gestadig uit.
De velduil broedt er en het lamsoor is er aan het eind van de zomer talrijk. De plant zet grote delen van het gebied in een paarse gloed. In de oostelijke oude duinen van het Oerd is de zilvermeeuw sterk vertegenwoordigd. Er is een kolonie van zo'n 3300 paren. Er zijn nog meer meeuwensoorten. De stormmeeuw, een kleiner familielid van de zilvermeeuw broedt er in enkele kolonies en ook de Britse mantelmeeuw laat zich op het Oerd zien. De omgeving is ideaal voor de blauwe en bruine kiekendief. Andere algemene broedvogels zijn eidereend, bergeend, wulp, kluut, visdief, tapuit en sprinkhaanrietzanger.
Buiten het broedseizoen zijn er veel vogels die hun heil proberen te vinden op het Wad. Als ze na het zoeken van voedsel weer terug komen omdat het hoog water wordt, rusten ze op het Oerd en de Hon. Vooral in de herfst gaat het om tienduizenden vogels, waaronder scholekster, rosse grutto, wulp, tureluur en bonte strandloper. In het voorjaar trekken duizenden rotganzen over. Zij doen Oost Ameland aan, onderweg naar hun broedgebied in het Poolgebied.

Het aantal wilde zoogdiersoorten op Ameland is niet groot. De vos, wezel, hermelijn, mol en eekhoorn ontbreken er. In de herfst zijn er duizenden konijnen waar te nemen. De taak van de particuliere natuurbeschermingsvereniging “It Fryske Gea” op Oost Ameland is het beheer en onderhoud als natuurreservaat d.w.z. bewaking als broedgebied en inventarisatie van flora en fauna en onderzoek naar vegetatie en faunaontwikkeling. De doelstelling is het maximaal instandhouden en/of vergroten van de natuurwaarden. Spontane ontwikkeling van flora en fauna en het bevorderen van het natuurlijk verloop van de vegetatiesuccessie.

Boukje: 3 Jaar geleden, in groep 8 van de basisschool ben ik op schoolreis geweest naar Ameland, tijdens dit schoolreisje zijn we o.a. per fiets naar natuurgebied “Het Oerd” geweest. Verweg op het fietspad lagen ook veel dode konijnen, deze waren overleden aan een bepaalde ziekte, die ik hieronder uitgelegd heb. Ik moest wat vertellen over een natuurgebied, maar ik vind dat het wild daar zeker mee te maken heeft, vandaar dat dit stukje er extra bijgevoegd is.

Wild op Ameland

Konijnen zijn er op Ameland al sinds mensenheugenis geweest. Vroeger betekende de konijnenjacht op Ameland een bron van inkomsten voor de heer van Ameland. Tegenwoordig moeten ze ter voorkoming van al te veel schade, met het jachtgeweer bestreden worden. Wie kent ze niet. Het zijn net speelgoeddieren, maar dan wel levend en watervlug.

Dit is ook wel nodig, want snelheid is zijn enige verdedigingsmiddel om te ontkomen aan de tanden van de verwilderde katten of aan de klauwen van de jagende kiekendief. Ze leven onder de grond in holen met een aantal uitgangen. Gemiddeld krijgt het konijn vijf keer per jaar jongen en een vrouwtjeskonijn kan bij gunstige omstandigheden voor een zestigtal nakomelingen zorgen. Hierin geholpen door haar eerste twee worpen, die meestal al hetzelfde jaar ook nog jongen krijgen. Er bezwijken per jaar heel wat aan de myxomatose, een besmettelijke konijnenziekte.

Op Ameland komen ook veel hazen voor, echter pas sinds 1948. Ze zijn veel groter dan konijnen; hebben langere oren en lopen anders. Jonge hazen, worden in de openlucht geboren en hebben bij de geboorte al een donzige vacht, die ze tegen de kou beschermt, dit in tegenstelling met jonge konijnen, die vrijwel zonder haar geboren worden.
Het eerste ree op Ameland werd gesignaleerd in de periode 1940 en 1945. Er was nog nooit een ree gezien en de verbazing was dan ook groot. Niemand had hem meegenomen, dus moest het dier wel lopend en zwemmend over het Wad gekomen zijn. De tweede werd wel geïmporteerd en gezamelijk hebben ze zorggedragen voor de huidige reewildpopulatie op Ameland van ± 100 stuks.

Van de hoenderachtigen komen op Ameland de fazanten en de patrijzen voor. Vooral de fazant, voelt zich op Ameland goed thuis en het meest worden ze in de dichte dekking van de duinen aangetroffen. De hennen leggen 8 tot 10 eieren en de meeste kuikens komen eind mei begin juni ter wereld. De fazantenstand wordt voornamelijk bepaald door het weer. Is het gedurende de eerste weken van juni koud en nat, dan gaan veel kuikens dood. De patrijzen komen voornamelijk in de polder voor, waar ze leven van onkruidzaad- Het zijn gezellige levende vogels, die veelal paarsgewijs of tot één grote familie verenigd leven.
Ook duiven en eenden komen op het eiland erg veel en vooral de eenden in verschillende soorten voor. Op Ameland broeden de houtduif, holenduif, de wilde eend, slobeend, zomer- en wintertaling, kuifeend en sporadisch de pijlstaart.
Zonder overdrijving, mede dankzij een goed jachtbeheer, wordt Ameland één van de dichtstbezette kleinwildgebieden van Nederland genoemd.

In Ameland is ook een zeehondencentrum: de zeehondencreche Pieterburen. Hier komen veel zeehonden terecht die leven rondom Ameland in de Noordzee en de Waddenzee, als de dieren aanspoelen en ze worden gevonden, worden ze overgebracht naar het zeehondencentrum waar ze verzorgd worden, totdat ze weer op kracht zijn.

Extra:

Dit was onder meer het verplichte deel van dit werkstukje. Hieronder heb ik nog wat extra informatie uitgewerkt. Ik hoop dat u dit waardeert.

De natuur kan heel mooi, maar zeker ook gevaarlijk zijn, denk maar aan de ramp in Zeeland in 1953, de wateroverstroming die veel mensen het leven kostte. In Ameland heeft de natuur ook vrij veel invloed en er zijn al vaak gevaarlijke situaties ontstaan door het onverwacht stijgen van de zeespiegel of door een sterke eb- en vloedbeweging. Daarvan heb ik ook nog een plaatjes weten te vinden.

Hieronder heb ik nog een paar plaatjes van gevallen waarin de natuur in de natuurgebieden van Ameland sterker was dan men verwachtte.

Dit was mijn werkstukje. Het was geloof ik niet helemaal de bedoeling zo, maar de informatie die er in moest zitten, zit er zeker in!