Go Future!

1 Zij zijn ambitieuzer en meer open voor de wereld, eerlijker en toleranter dan de generaties voor hen. De jeugd is vol optimisme en egoïsme.

2 “Joh, ik heb daar op de een of andere manier geen goed gevoel over. Mentaal en in het algemeen en zo…” – “Ik weet niet, hoe dit alles verder moet gaan met ons. Jij blokkeert me helemaal, geestelijk en in het algemeen” – “Laten we er eerst nog een roken, joh, en dan praten we er nog eens over…”

3 Deze relatiedialoog uit een willekeurige Duitse theesalon, gevoerd door twee jonge studenten, zou ongeveer 20 jaar oud kunnen zijn. Vandaag de dag zou zo’n gesprek anders klinken: “Ik voel geen vibraties meer, het is uit” – “Doei, en geen ‘bad feelings’, ok?”

4 De taal als indicator van een veranderde tijd. Kinderen van nu praten in heldere taal, ze verwarren niet meer (brengen niemand meer in verwarring) met rake tekstballonnen vol begrip. Megabytes en beats per minuut hebben de love-and-peace-cultuur verdrongen, Online-jongeren surfen over de data-snelweg, latexlichamen flitsen over linoleumvloeren op stampende technoritmes.

5 Maar wat is er veranderd in de hoofden van deze nieuwe jeugd die schijnbaar een andere koers is ingeslagen en die ongrijpbaar is? Wat denken 14- tot 29-jarigen over succes, politiek, seks, hun leven en hun toekomst? Denken ze daar eigenlijk nog wel over na?

6 Het resultaat van een representatieve FOCUS-enquete en de uitwerking van een onderzoek van het “instituut Allenbach voor opinieonderzoek” was verbluffend: de jeugd in Duitsland is optimistischer, eerzuchtiger en meer internationaal ingesteld dan de generaties voor hen.

7 Schreven hun broeders en zusters in de jaren ’70 nog “No Future” op hun batiktassen, rebelleerden de punks in de jaren ’80 tegen systeem en orde, het motto van de jongeren in de lente van 1995 in Duitsland luidt: “Go Future”.

Jeugd en succes

8 Succes betekent weer iets voor de jonge generatie. 84 procent van de 650 ondervraagden in de leeftijd van 14 tot 29 jaar beschrijven zich in de FOCUS-enquete als optimisten. Slechts twaalf rangschikken zich onder de pessimisten. Twee-derde ziet zichzelf als ambitieus en 85 procent als internationaal ingesteld. De generatie van ’89, schrijft de politicoloog Claus Leggewie, laat zien het met het economische systeem principieel meer eens te zijn dan bijvoorbeeld de beroemde generatie uit ’68; vanzelfsprekend want dit systeem heeft in ’89 ook gewonnen.

9 Daarbij speelt het geen rol of jongeren behoren tot skippies (school kids with income and purchising power), ravers, body-shapers, jonge christenen, surfers, computerfreaks, creatievelingen, alto’s of tot normalo’s. Hun “koppige hedonistische pragmatisme” lijkt op verbluffende wijze op elkaar. Bijvoorbeeld Lars, 20, student medicijnen uit Hamburg. Hij heeft geen zin, om alleen maar “afhankelijk te zijn”. Hij is ambitieus, wil ergens komen in het leven, “het ver schoppen”, zoals hij het zelf zegt. Of Henrietta, 23, psychologiestudente en Techno-DJ uit Köln: Ze leeft het leven op de inhaalstrook, iedere avond in een andere danstent, het mobieltje voor de “bookings” altijd bij de hand. “Ik wil me in mijn baan verwezenlijken”, zegt ze uitdagend. Niet anders is Claudia, 20, fotomodel uit Hamburg: “Ik ben ambitieus, ik wil naar Parijs.”

10 Jong en succesvol. De oude Yuppiewijsheid geldt weer, zij het met iets veranderde voortekenen. Het is niet meer alleen het grote geld, dat de kinderen van tegenwoordig prikkelt. “Naar het werk gaan (werken) wordt niet langer als plicht gezien”, hebben jeugdonderzoekers Wolfgang Melzer en Klaus Hurrelman uit Bielefeld geconstateerd, “maar als (een) kans om eigen denkbeelden, wensen en plannen te realiseren.”

11 DJ Henrietta zou haar baan nooit kiezen, omdat het haar veel geld zou opleveren. Voor haar is het belangrijk “om plezier te hebben in wat ik nu doe”. “Ik zou ver willen komen”, plant Azubi Christian uit München, 20, “maar niet per se naar de top, maar liever in nieuwe arbeidsterreinen”. “interessante en verantwoordelijke activiteiten en zelfstandig werken in een team”, schrijft Leggewie, “scoren hoger” voor de jonge generatie dan bijvoorbeeld materiële welstand.

12 Kenmerkend (is), dat vrije tijd (61 procent), vrijheid (46 procent) en onafhankelijkheid (38 procent) voor de door FOCUS ondervraagde jonge vrouwen en mannen behoren (worden gerekend) tot de belangrijkste behoeften. Een goed netto inkomen bedraagt volgens hun inschattingen tussen de 3000 en de 3500 Mark. Normaal (logisch), als reeds het consumptiepotentieel van de 12 tot 21 jarigen zo rond 20 miljard Mark ligt, zo schat de verslaggever op jeugd/marktgebied van een uitgeverij.

13 Persoonlijke verantwoordelijkheid nemen en je kleine eigen wereldje zelf bepalen – in deze houding zien onderzoekers als Jurgen Meixner van het instituut voor Jeugdonderzoek een indicatie voor een ommekeer tot een optimistischer wereldbeeld. Met het einde van de koude oorlog en de nucleaire dreiging, het verval van het socialisme en de theorieën over een naderend einde van de “vrije wereld” werden ook bij de jonge generatie negatieve richtlijnen weggenomen. Hedonisme en Individualisering, aldus Meixer, geven de zienswijze van de jongeren van tegenwoordig aan.

14 De traditionele bases waarop identiteit wordt gestoeld: familie, kerkgroep en vereniging in het klein; religie, natie en staat in het groot, verliezen steeds meer aan bindingskracht ten tijde van een maatschappij die op plezier en ego is gericht met haar wereldomvattende aanspraak. Als “maatschappelijke indeling van de jaren ’90” functioneerden verschillende scenes, vatten scene-kenners Klaus Janke en Stefan Niehues in hun boek “Echt een andere kant op” samen. Scenes, volgens de auteurs, zijn sociale netwerken. Ze ondermijnen de oude maatschappijstructuren en produceren nieuwe. Maar de scène is niet bindend, men kan ze wisselen als een hemd.