Betoog Nederlands

Klikt de kliklijn met Nederland?

“Jij kent de dader, maar de dader kent jou ook?” 0800-7000 Meld Misdaad Anoniem. Een echte kliklijn, of meldlijn, zou ik moeten zeggen. Jij ziet iets verdachts - je buurman heeft alweer een nieuwe DVD-speler, waar krijgt hij het geld vandaan?! – en belt gratis Meld Misdaad Anoniem, kortweg M.. Zij bedanken je, gaan op onderzoek uit en arresteren je buurman de volgende dag nog. Zo gaat dat dus niet. “Meld Misdaad Anoniem wil geen kliklijn zijn. Zware criminaliteit, daar gaat het om.” zegt het NRC. Moord, drugs-, wapen- of mensenhandel, verkrachting, inbraken, brandstichting en ernstige fraude. Meldlijn M. is niet bedoeld voor zaken zoals een auto-ongeluk, aangiftes of overlast door de jeugd. September 2002 is Meld Misdaad Anoniem opgezet door het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing. Hun voorbeeld was Crimestoppers dat al jaren succesvol aan de gang is in Groot-Brittannië, de VS, Canada en Australië. In Nederland is het iets anders: het nummer is gratis en er is geen beloning voor de Gouden Tip. Maar mensen bellen. Soms voor wraak op hun ex, soms om een duistere buurman, soms voor de lol. Maar ruim de helft van de belletjes zijn serieus en leveren jaarlijks meer dan 20.000 bruikbare tips op. Het wekt dus. Maar zijn wij niet allemaal als kind geleerd dat klikken slecht is? Of is klikken tegenwoordig nodig geworden door de verharde criminaliteit?
Ten eerste, het is veilig. Als je belt naar Meld Misdaad Anoniem, blijf je geheel anoniem. Je naam, woonplaats, leeftijd, niets hoef je te geven. De telefoniste zal er ook niet naar vragen, alles blijft geheim. Je belt, geeft je tip door en hangt weer op. Niemand weet wie je bent en toch kan jou tip veel invloed hebben op iemand´s, de dader´s, toekomst. Dit is gedaan om diezelfde dader. Stel je voor dat de dader opgepakt wordt door jou tip, bestraft wordt en als hij weer vrij uit is besluit uit te zoeken wie hem heeft verlinkt aan de politie. Dit is gebeurd en dat weet men. Veel burgers hebben iets gezien of gehoord over een misdaad, maar willen het niet melden door vrees voor wraak door de misdadiger. Zelfs de politie zegt regelmatig tegen getuigen: “Ga maar niet naar het politiebureau, het is een goede tip, maar je leven is teveel in gevaar als je getuigt.” Dit alles is opgelost door de anonimiteit van Meld Misdaad Anoniem. Je kan de politie helpen, zonder zelf in gevaar te komen als de dader weer op vrije voeten is.
Ten tweede, het is simpel. In tegenstelling tot je tip over een dader melden bij het politiebureau en te getuigen in een rechtszaal, kan je vanuit je eigen huis bellen en toch bijdragen aan de veiligheid van Nederland. Je tip wordt per e-mail, vergezeld van je telefoontje, naar de politie opgestuurd. Ook kan het gaan naar een andere betreffende instelling, bijvoorbeeld verzekeraars, AIVD of de Koninklijke Marechaussee, liggend aan waar de tip over gaat. Getuigen in een rechtszaal is een ingewikkelde, langdradige en langdurige zaak waar veel mensen niet aan willen beginnen. Hierdoor gaat veel informatie over een misdaad verloren. Veel mensen hebben wel iets beters te doen of geven niet om een misdaad waar ze niets mee te maken hadden. Dit is verandert door M.. Veel mensen noemen M. een kliklijn, “Maar daar bedoelen ze niet negatiefs mee,” zegt Henk Munting, de projectleider van M., in Trouw. “Mensen die ons bellen, zien anoniem melden niet als klikken maar als hun burgerplicht. Ze storen zich aan allerlei vormen van criminaliteit en zijn daarom bereid informatie te verstrekken aan de politie.” En dit dus zonder al het gedoe van getuigen in een rechtbank. Meld Misdaad Anoniem is dus simpel.
Als laatst, het werkt. Zoals ik al zei, komen er jaarlijks 20.000 bruikbare tips binnen, puur door deze meldlijn. Meld Misdaad Anoniem komt met harde cijfers. Door belletjes hebben er 255 aanhoudingen plaatsgevonden, zijn 148 zaken opgelost en zijn 71 hennepkwekerijen opgerold. Hiervan zouden de meeste niet gebeurd zijn als de meldlijn niet bestond. De meldlijn is veel succesvoller in Nederland dan verwacht en elk jaar komen er meer belletjes binnen. In het Algemeen Dagblad zegt projectleider Wesselink: “Via de meldlijn kwam ook een “gouden tip” binnen in een “cold case”, een dodelijke schietpartij in 1997 in Utrecht.” Eigenlijk heb je dus door zo´n meldlijn duizenden vrijwillige politiemannen en vrouwen die, als normale burgers, de politie helpen met tips. Burgers onder het volk, zien, horen en weten dingen waar de politie nooit bij kan komen. En met cijfers als bewijs kan ik stellen dat wij Nederlanders graag de politie op deze wijze helpen, en dat de meldlijn dus werkt.
Maar natuurlijk zijn er ook mensen tegen deze meldlijn. Hun belangrijkste argument is dat iedereen geleerd heeft dat klikken slecht is. Als kind al, maar nu ook. Mensen die in de oorlog elkaar verklikten worden als schandalen gezien, maar tegenwoordig worden burgers aangemoedigd om andere burger te verklikken. Dit past niet echt bij onze normen en waarden. Zoals Ruud Verdonck dit jaar in zijn column schreef: “Als ze een straat in de stad afzetten om mensen te fouilleren, wegens iedereen met minstens een mes op zak, moet de burgemeester toestemming geven. (…) Camera’s die snelheidsovertredingen vastleggen worden verwoest. Vreemd, tegen de permanente nationale telefonische razzia heeft blijkbaar niemand bezwaar.” Hier ben ik het niet mee eens. Het gaat hier niet om “klikken” zoals je als kind doet. Mensen bellen M. wel om zo te klikken, maar dat wordt niet gebruikt. Het gaat hier om tips over zware misdaden. Zoals Munting zegt in Trouw: “Onze centralisten hebben voldoende ervaring opgedaan om fakemeldingen te onderscheiden van serieuze tips. In de pilot van een jaar is het nooit fout gegaan.'' Meld Misdaad Anoniem is dus meer dan een kliklijn.
Als conclusie zou ik kunnen zeggen dat de meldlijn Meld Misdaad Anoniem een positieve vooruitgang voor Nederland is. Burgers bellen deze lijn sneller met tips voor de politie omdat ze anoniem, en dus veilig, blijven en omdat ze niet hoeven te getuigen in een rechtszaal. Deze meldlijn werkt echt, wat blijkt uit cijfers van opgeloste zaken door tips door M.. Sommige mensen vinden het nog steeds klikken, ik niet, omdat de politie kinderachtig geklik kan scheiden van serieuze tips over misdaden. Laat je buurman maar genieten van zijn nieuwe DVD-speler, maar meld wel serieuze misdaden. 0800-7000, een goed nummer om te onthouden.

Artikelen gebruikt om dit betoog te schrijven en uit te citeren:

Kick-off telefoonlijn "Meld Misdaad Anoniem: M."
Woensdag 4 september 2002 vindt de kick-off plaats van de meldlijn "Meld Misdaad Anoniem", kortweg "M". Het project, waar burgers anonieme tips over misdrijven kunnen doorgeven, wordt gehouden in vijf proefregio’s: Amsterdam-Amstelland, Haaglanden, IJsselland, Utrecht en Twente.
Het idee voor een anoniem meldpunt is ontleend aan de Angelsaksische landen — Groot-Brittannië, VS, Canada en Australië — waar het onder de naam Crimestoppers al jaren naar volle tevredenheid functioneert. Een aantal zaken heeft de politie daar louter en alleen kunnen oplossen dankzij de tips van burgers. Op een aantal punten wijkt het Nederlandse meldpunt af van het Angelsaksische concept.
Zo kunnen burgers bij ons gratis bellen en richt M. zich alleen op zwaardere misdrijven. Bovendien wordt, anders dan in de Angelsaksische landen, in Nederland geen beloning toegekend voor een gouden tip. Volgens M.-files, de onlangs gestarte nieuwsbrief van de projectgroep, heeft het anonieme meldpunt onder meer als voordeel dat burgers niet bang hoeven te zijn voor represailles en dat ze zonder te hoeven getuigen in de rechtszaal toch hun bijdrage aan de veiligheid kunnen leveren.
Er is gekozen voor een nationale aftrap in de provincie Overijssel op de grens van twee deelnemende politieregio’s: IJsselland en Twente. Hier vinden veel regionale activiteiten plaats die op deze dag worden gepresenteerd. Zo gaan er onder andere een aantal projecten omtrent veiligheid van start. Verder gaan er streekbussen rijden met een bedrukking van M. rijden om het nummer van de meldlijn bekendheid te geven. Tijdens de kick-off wordt het telefoonnummer van M. bekend gemaakt.
Daarnaast worden de verschillende andere communicatiemiddelen gepresenteerd. Dat zijn onder andere een internetsite, posters en flyers. Ook wordt er een speciale uitgave van M.-files uitgebracht met daarin alle informatie over M.

Trouw 5 januari 2004

Meldlijnen
'Door verharde criminaliteit is klikken noodzaak geworden'

door Ruut Verhoeven

Op klikken rust geen taboe meer. Steeds meer tip-, klik- en meldlijnen staan burgers ten dienste om hun gal te spuwen over vermeende misstanden. De overheid stimuleert en faciliteert het gebruik ervan. Vandaag begint ze met een landelijke campagne voor de kliklijn 'Meld misdaad anoniem'.

AMSTERDAM - Het vergroten van de naamsbekendheid is niet het voornaamste doel van de radio- en tv-spotjes voor 'Meld misdaad anoniem' die vanaf vandaag worden uitgezonden. Het gaat om het nummer. De meeste mensen weten al van het bestaan van een anonieme meldlijn, ook al noemen ze die steevast 'kliklijn'.

,,Maar daar bedoelen ze niets negatiefs mee'', haast Henk Munting te zeggen. Hij is
projectleider van 'Meld misdaad anoniem', kortweg M. genoemd. ,,Mensen die ons bellen, zien anoniem melden niet als klikken maar als hun burgerplicht. Ze storen zich aan allerlei vormen van criminaliteit en zijn daarom bereid informatie te verstrekken aan de politie.''

Munting geeft toe dat de motieven van mensen om een kliklijn te bellen hem minder
interesseren. ,,Maar op basis van de indrukken die wij via de telefonisten en centralisten krijgen, kan ik zeggen dat de meesten bellen uit bezorgdheid. Een veel geringer deel heeft vergeldingsmotieven. Een aantal wil anderen aangeven in de sfeer van sociale verzekeringsfraude. Maar daar zijn wij niet voor. Die mensen verwijzen wij naar bijvoorbeeld de sociale dienst. We krijgen ook veel reacties uit het criminele circuit. Daar is grote bereidheid om elkaar te verlinken.''

Tot medio vorige maand, in ruim een jaar tijd, kwamen circa 65000 telefoontjes binnen bij M. Een kleine 36000 leverden een serieus gesprek op. Dat resulteerde in zo'n 7500 betrouwbare tips. Met ongeveer 70 procent van die tips is de recherche daadwerkelijk aan de slag gegaan.

Volgens Munting onderscheidt M. zich van andere kliklijnen door een gedegen organisatie, een concept, filosofie, huisstijl en professionele uitstraling. ,,Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat we ook iets met hun tips doen. Tegelijkertijd waarborgt de politie dat mensen niet ten onrechte als verdachte worden aangemerkt. Op basis van de informatie die via ons binnenkomt, wordt niemand meteen van zijn bed gelicht. De betrouwbaarheid van de meldlijn valt of staat bij een zorgvuldige afhandeling.''

De Wageningse socioloog Kees de Hoog heeft desondanks niet veel vertrouwen in kliklijn M. Hij ziet meer in het tv-programma 'Opsporing Verzocht', als het gaat om het inroepen van de hulp van burgers bij de misdaadbestrijding. ,,Bij 'Opsporing Verzocht' krijg je gerichte informatie. Bijvoorbeeld: Herkent u deze man? Hij draagt Adidas-schoenen en een rode sjaal. Dat is anders dan bij die kliklijn. Dan ga je zelf situaties interpreteren en misschien wel te overhaast conclusies trekken.''

Munting is daar niet bang voor. ,,Onze centralisten hebben voldoende ervaring opgedaan om fakemeldingen te onderscheiden van serieuze tips. In de pilot van een jaar is het nooit fout gegaan.'' Hij heeft gemerkt dat M. wel degelijk in een behoefte voorziet. ,,Ik ben zelf politieman en heb ondervonden dat steeds meer mensen ervoor terugdeinzen om zelf naar de politie te gaan, uit angst dat hun naam in een dossier terechtkomt, of dat ze ter zitting moeten getuigen. ,,Daarom hebben wij deze lijn opgezet.''

,,Klikken is noodzaak geworden'', meent ook socioloog Anton Zijderveld. ,,De criminaliteit is verhard. Mensen zijn bang voor represailles, die soms ook plaatsvinden.'' De oud-hoogleraar aan de Erasmus-universiteit in Rotterdam verwijt de politie, zelf te hebben bijgedragen aan de sfeer van angst. ,,Ik heb het altijd onrechtvaardig gevonden dat de politie zegt: Doe maar geen aangifte, want dan krijg je narigheid. Je naam en alles moet worden doorgegeven. Dat is gevaarlijk. Blijkbaar staan er geen andere veilige wegen meer open dan te klikken.''

Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) waakt over geregistreerde gegevens van mensen. ,,Kliklijnen zijn op zich niet onrechtmatig'', zegt woordvoerder G. van de Klashorst. ,,Maar er zijn grenzen aan het bewaren van dit soort tips. Afgelopen jaren hebben we een aantal criminele inlichtingendiensten doorgelicht. Een van de bevindingen was dat de bewaartermijnen voor gegevens gemakkelijk worden verwaarloosd.''

Van de Klashorst: ,,Vastgelegde tips mogen vier maanden bewaard blijven. Gedurende die tijd heeft de politie gelegenheid te rechercheren om te beoordelen of de informatie al dan niet bruikbaar is. Is dat het geval, dan belandt zo'n tip in een onderzoeksdossier. Een tip die niets oplevert, moet worden vernietigd.''

Meld Misdaad Anoniem ontvangt 4.300 bruikbare tips in tien maanden
Meld Misdaad Anoniem (kortweg M.), de anonieme kliklijn waar burger tips over criminaliteit kwijt kunnen, blijkt opvallend goed te werken.M. is nu tien maanden in de lucht. Sinds de start op 4 september 2002 werden 23.340 gesprekken gevoerd met tipgevers. 4.300 bruikbare tips (18%) werden direct doorgestuurd naar de betrokken instanties.
In veel gevallen is dit de politie. Maar ook andere partners ontvangen via M. informatie, zoals het Verbond van Verzekeraars, de FIOD-ECD (Belastingdienst) en de Koninklijke Marechaussee.

De kwaliteit van de meldingen is goed. Veel meldingen passen in lopende onderzoeken of geven extra informatie. Ook zijn oude zaken opnieuw geopend. De meeste onderzoeken zijn nog gaande. De onderzoeken zijn gericht op diverse misdrijven, zoals de georganiseerde drugshandel, moord en mishandeling, mensensmokkel, straatroof, terrorisme en milieuzaken.

Gemiddeld genomen heeft het overgrote deel van de meldingen betrekking op drugs (43%). Daarnaast nemen tips over fraude en diefstal allebei 7% in beslag. 10% van de meldingen ging over vreemdelingenzorg. De overige categorieën zijn niet minder belangrijk. Zo kwamen maar liefst 150 meldingen binnen over moord en doodslag, 109 meldingen over bedreiging, 102 over mishandeling en 94 over wapenhandel.

Column door Ruud Verdonck
5 januari 2004, Jaargang 2 Nr 3
Klikken
Zou er al iemand over mij hebben geklikt? Had je maar geen aanleiding moeten geven, antwoordt de moderne burger dan. Maar ik heb geen aanleiding gegeven. Dan zul je nooit zeker weten, of ze geklikt hebben. Succes fou. Per jaar wordt een half procent van de complete bevolking terecht of ten onrechte verlinkt door de buren. Er komen bij lijn M, van ‘Meld misdaad anoniem’, per dag 175 telefoontjes binnen, waarvan er zo’n twintig leiden tot een nader onderzoek. Iedereen wist dat je kon klikken, alleen was niet alom bekend op welk nummer je moest zijn voor misdaad. Belde er weer iemand op dat er een manspersoon te ver vanaf de paal
stond te paffen op het perron: dat is een ander nummer. En het vermoeden van twee tandenborstels bij die van de overkant is weer een ander nummer. Vandaar dat er nu op radio en tv een campagne bij kliklijn M hoort, anders leren ze het nooit. De laatste keer dat er bij ons werd ingebroken, bestond het optreden van de politie voornamelijk uit service. Ze kwamen het kapotte slot constateren en de volgende dag konden we op het bureau een getypte versie van hun bevindingen ophalen ten behoeve van de verzekering. Alleen in een slappe tijd, maar bij ons in de buurt zijn er sinds oudjaar alweer een handvol afrekeningen in het criminele milieu geweest, en bij voldoende buit wordt er meer ondernomen. Doen ze de vingerafdrukken en zo. Maar meestal
doen we verder helemaal niks, verklaarde een der agenten, we proberen wel als we iemand opgepakt hebben om hem aan eventueel andere zaken te linken, en zo wordt die van u mogelijk ook nog eens opgelost. Het zou ook wel erg veel gevraagd zijn als ze drie rechercheurs zouden zetten op elke gepikte videorecorder. Via lijn M (nou heeft die van helemaal beneden alweer een nieuwe video), is er iets meer kans op een oplossing. Blij? Als ze een straat in de stad afzetten om mensen te fouilleren, wegens iedereen met minstens een mes op zak, moet de burgemeester toestemming geven. Stiekem een undercover operatie opzetten is meteen vrijspraak. Camera’s die snelheidsovertredingen vastleggen worden verwoest. Vreemd, tegen de permanente nationale telefonische razzia heeft blijkbaar niemand bezwaar.

Nederlander klikt enthousiast
De telefoonlijn voor anonieme tips over misdrijven blijkt een groot succes. Nederlanders geven graag een ander aan. 'Veel bellers willen mensen te grazen nemen'.

Door onze redacteur Margriet Oostveen

ROTTERDAM, 6 NOV 2003
,,Ik moet de kliklijn hebben'', zegt de belster.
,,Dit is Meld Misdaad Anoniem'', zegt de telefoniste.
,,Ha. Kunt u wat met iemand die veel verdient? En ook een uitkering heeft?''
,,U kent hem zeker?''
,,Ja, het is mijn ex. En ik krijg nog centjes van hem. Veel centjes.''
,,En nu wilt u wraak nemen.''
,,Ja!''
,,Maar daar zijn wij niet voor.''
Nadat de belster boos de hoorn heeft neergesmeten kreunt de telefoniste even. ,,Dit vind ik zo afschuwelijk. Die háát die achter dit soort tips zit.'' Veel bellers zijn zo, zegt ze. ,,Die willen mensen te grazen nemen.''
Een jaar heeft Meld Misdaad Anoniem, de telefoonlijn voor anonieme tips over zware misdrijven, proefgedraaid. Vaststaat inmiddels dat de Nederlander zijn medemens graag aangeeft.
Er kwamen ruim 50.000 telefoontjes binnen. Daar zaten ongeveer 28.000 serieuze tips bij. En daarvan waren er 5.600 echt bruikbaar om de politie te helpen misdrijven te voorkomen of op te lossen. Twee weken geleden is daarom besloten dat de tiplijn blijft. Voor het eerst staat Meld Misdaad Anoniem nu toe mee te luisteren, op voorwaarde dat de tips worden geanonimiseerd.
,,Ik wil melding maken van onterecht huursubsidie krijgen en dergelijke.''
,,Zeg, is deze lijn ook voor fraude met de WW?''
,,Kan ik hier informatie kwijt voor de sociale dienst?''
Dat wordt allemaal niet in behandeling genomen. En dat maakt bellers boos. Die gaan schuttingwoorden roepen.
Een tiende van de serieuze tips gaat over illegalen. Er bellen mensen ,,met hele ritsen kentekens of sofi-nummers''. Een andere telefoniste: ,,Of ze bellen over de buurman in de WAO. Dat die foldertjes rondbrengt. 'In het dónker', fluisteren ze er ook nog bij. Dus dan zeg ik: Nou én?''
Maar dan gaat de telefoon weer:
,,Ik heb een tip over een drugslading.''
Waarop een gedetailleerde aanwijzing volgt over een ,,grote lading'' die onderweg is naar X. Met nauwkeurig tijdstip, plaats en adres van aankomst. De tipgever meldt zakelijk en kortaf welke route die nog door Europa zal afleggen. Dit is een insider. De tip wordt met voorrang en vergezeld van een telefoontje naar de politie gemaild.
Ze krijgen regelmatig telefoontjes van criminelen zelf. ,,Je herkent ze aan de gedetailleerdheid van hun informatie. En ik spreek liever een echte crimineel die de concurrentie eens even stevig komt verlinken, dan die kleine klikkers'', zegt de telefoniste - ook zij mag niet met haar naam in de krant. Voor haar eigen veiligheid, aldus de meldlijn. Helemaal in het begin ging het één keer mis. Nadat de meldlijn een tip had doorgestuurd is de recherche met de beschuldigde persoon gaan praten - daarbij vermeldend dat ze een anonieme tip hadden gekregen. Bij de zogenoemde één-op-één-delicten, met een direct benadeelde partij, moet je dat nooit doen. De verdachte begreep wie de beller was en kwam verhaal halen.
Meld Misdaad Anoniem wil geen kliklijn zijn. Zware criminaliteit, daar gaat het om. Fraude? Alleen als het grootschalig is. Maar ,,in principe'' is hij niet tégen de kleine klikkers zegt politiecommissaris Henk Munting, projectleider van de meldlijn namens de Raad van Hoofdcommissarissen. Als ze zo vaak bellen dan zit er kennelijk toch ,,een stukje irritatie in de samenleving'' over misbruik van voorzieningen waar je wat mee moet, vindt hij. ,,Dus het is wel een punt van discussie hoor. Of we niet ook die maatschappelijke functie moeten vervullen.''
Meld Misdaad Anoniem is geen politielijn, al zijn de telefonisten dan gehuisvest in een callcentre van de politie - de locatie wil de meldlijn geheim houden. Initiatiefnemer is het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing van de overheid en het bedrijfsleven. Meld Misdaad Anoniem is een voorbeeld van publiekprivate samenwerking die, als het aan politie en overheid ligt, de komende jaren vaker zal voorkomen. Henk Munting is bij de Raad van Hoofdcommissarissen benoemd tot 'directeur publiekprivate samenwerking'. Hij broedt plannen uit om de private sector de komende jaren vaker bij criminaliteitsbestrijding in te zetten.
De tiplijn wordt het komend jaar betaald door twee ministeries (Justitie en Binnenlandse Zaken, ieder 250.000 euro); door de Raad van Hoofdcommissarissen (300.000 euro) en door het Verbond van Verzekeraars (120.000 euro).
De verzekeraars zijn ook ,,afnemer van informatie'', zoals de meldlijn het noemt. In ruil voor hun donatie krijgen ze een kopie van de tips over verzekeringsfraude. Die tips moeten volgens een overeenkomst tussen de verzekeraars en het openbaar ministerie ook altijd bij de politie terechtkomen. Maar in de praktijk, zegt Henk Munting, zijn het vaak de particuliere rechercheurs in dienst van verzekeraars die zo'n tip natrekken. Zo kwam het afgelopen jaar vast te staan dat een brand in een café werd aangestoken. De verzekeraar keerde niet uit. ,,En dat gaat om bedragen - daarmee hebben de verzekeraars hun bijdrage aan ons er al zowat uit'', zegt Munting.
Hij benaderde al nieuwe ,,private partners'' voor de meldlijn. Zoals de NS, die vooralsnog niet hebben gereageerd. En Schiphol. ,,Daar zijn we nu mee in gesprek. Schiphol wil graag tips over de afhandeling van de goederenstroom. Er raakt daar nog wel eens wat weg tussen de koffers en de tassen van passagiers.'' De vervoerssector, daar kan de publiekprivate samenwerking wat mee. ,,Zij zijn vaak slachtoffer van criminaliteit die zonder tips heel moeilijk is op te lossen'', zegt Munting.
De onderhandelingen tussen Transport en Logistiek Nederland en Meld Misdaad Anoniem zijn dan ook in een vergevorderd stadium, bevestigt beleidsadviseur juridische zaken Helène Minderman. Zij schat dat transportcriminaliteit de sector jaarlijks ten minste 50 miljoen euro kost. ,,En waarschijnlijk meer. Want dan heb ik het alleen over diefstal van lading, niet over diefstal van voertuigen en fraude in de logistieke sector.
Minderman zegt nog niet te weten hoeveel de transportsector gaat betalen aan Meld Misdaad Anoniem. ,,Eerst willen we zeker weten dat er ook extra vervolgings- en opsporingscapaciteit bij de politie tegenover staat''. Bovendien moet de aard van tips de sector bevallen. ,,Het is niet de bedoeling dat chauffeurs over hun werkgever gaan klikken'', zegt Minderman namens diezelfde werkgevers.
De telefonisten van Meld Misdaad Anoniem verwerken de tips in formulieren die per beveiligde e-mail naar de verschillende ,,afnemers'' gaan. Naast de politiekorpsen en de verzekeraars zijn dat de Bijzondere Opsporingsdiensten van de verschillende ministeries, zoals de De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst en de Economische Controle Dienst; de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst en de Algemene Inspectie Dienst.
Ook kwam daar tijdens het proefjaar de inlichtingendienst AIVD bij, vertelt projectleider Henk Munting, toen er vijf keer bruikbare tips binnenkwamen die te maken hadden met bedreiging van politici en terroristische aanslagen. Ook de Koninklijke Marechaussee werd alsnog ,,afnemer'', toen onverwacht veel tips over illegalen bleken te gaan.
Het aantal tips voor de particuliere sector is vooralsnog beperkt - maar 3 procent bleek bruikbaar voor de verzekeraars. Bijna de helft van de serieuze tips ging over drugs, vooral over illegale hennepplantages. Over levensdelicten ging 3 procent.
Zoals nu.
,,Ik bel over een oude moord.''
De beller kent de hoofdverdachte, die door interpol wordt gezocht, van vroeger en heeft hem onlangs gezien. De beller geeft door waar de hoofdverdachte logeert.
Anonieme tips moeten altijd worden aangevuld - zo maar iemand van zijn bed lichten na een telefoontje als het voorgaande mag niet. Meestal wordt de tip eerst verrijkt met informatie die al in politiebestanden aanwezig is. Vaak blijkt al iets over de genoemde persoon of het genoemde delict bekend te zijn. ,,Je mag natuurlijk ook eerst eens om zo'n persoon heen gaan rechercheren na een anonieme tip'', zegt Henk Munting. ,,En bij delicten die onder de wapen- en opiumwetgeving vallen kan dat best vergaand.''
Hij pakt een stapeltje jurisprudentie. Het blijkt bijvoorbeeld al toegestaan om na een anonieme tip over een hennepplantage een thermische camera op een huis te richten om zo temperatuurverschillen te meten - en op basis van die informatie dan de inval te doen.
Wie garandeert dan dat het niet ook gewoon rechercheurs zijn die de tiplijn bellen, om informatie 'wit te wassen' en zo tot actie te kunnen overgaan?
De telefonistes knikken.
,,Jazeker, niets is onmogelijk hier'', beaamt ook hun chef Huib Elings, zelf politieman. ,,Ik word ook wel gebeld door korpsen aan wie we een tip hebben doorgestuurd. Of door een CIE (een Criminele Inlichtingen Eenheid, de voormalige CID, red.) Dan zeggen ze dat ze het niet vertrouwen. Dat de informatie zo gedetailleerd is dat die van een politieman afkomstig kan zijn.''
Een rechercheur kan ook baat hebben bij het bellen van de tiplijn, omdat zogeheten ,,zachte'', onbewezen informatie nooit in een proces-verbaal terecht mag komen. Terwijl de letterlijke tekst van de tip uit de formulieren die Meld Misdaad Anoniem doorstuurt aan de politie, wél in een proces-verbaal mag worden opgenomen. En zodoende deel kan uitmaken van de bewijsvoering in een strafdossier. ,,Onze lijn kan inderdaad ook gebruikt worden als bypass voor rechercheurs die in hun eigen korps geen gehoor krijgen'', zegt projectleider Henk Munting. ,,Al hebben we geen aanwijzing dat het gebeurt: Het kan.''
,,Maar het kon altíjd'', zegt Huib Elings. ,,De politie heeft altijd anonieme tips gebruikt. Met onze tiplijn gebeurt het alleen heel goed georganiseerd.''

Vervolgacties
De acties van partners van M. leverden tussen september 2002 en maart 2004 het volgende resultaat op:

aanhoudingen
255
opgeloste zaken
146
opgerolde hennepkwekerijen
71