Inleiding

Op woensdag 28 januari zijn we met onze klas en 4VC naar Den Haag geweest. We hebben daar een bezoek gebracht aan de Tweede Kamer. Bij binnenkomst moesten we al onze spullen in kluisjes leggen, dit geeft maar weer aan hoe goed het daar beveiligd is. Ook moesten we door een poortje lopen wat controleerden of dat we geen wapens of iets dergelijks bij ons hadden. Toen we door het poortje waren kreeg ook iedereen een sticker met ‘bezoeker’ erop, deze moest iedereen op zijn kleren plakken zodat de mensen die daar werken wisten dat wij daar op bezoek waren.

We hebben eerst een kamerlid geïnterviewd van het CDA, dhr. Algra. We hebben toen in de fractiekamer van het CDA gezeten. Dit was best leuk om een keer te zien, vooral omdat we dit nog nooit gezien hadden.

Daarna hebben we pauze gehad en was er de gelegenheid om een rondje door het centrum van Den Haag te lopen. Hier werd dan ook gebruik van gemaakt.

Om kwart voor twee moesten we weer terug zijn bij de Tweede Kamer. We hebben toen een video gezien over de geschiedenis van de Tweede Kamer. Verder was er nog een vrouw die ons wat heeft verteld over de Tweede Kamer en de bankjes waren we op zaten. Dit waren namelijk de bankjes waar de kamerleden vroeger op hebben gezeten in de Tweede Kamer.

Inmiddels hadden we een tweede sticker op onze kleren zitten. Daar stond op van welke school we kwamen. Na de video hebben we een bezoek gebracht aan de vergaderzaal van de Tweede Kamer. Hier was op dat moment een debat aan de gang over onderwijs. We vonden het best jammer dat er maar een paar kamerleden aanwezig waren. Er waren ook niet echt bekenden, alleen de staatssecretaris van onderwijs. Hierna zijn we weer terug naar school gegaan.

We vonden het een leuke ervaring. Je ziet de vergaderzaal altijd wel op de televisie maar in werkelijkheid is het toch heel anders. We denken ook wel dat we er iets van geleerd hebben.

De opdracht die bij deze dag hoorde is het maken van één van de vier opdrachten die bij politieke besluitvorming horen. Wij hebben voor de laatste gekozen. Deze opdracht gaat over de afstand tussen de burgers en de politiek en de veranderingen door Pim Fortuyn. De hoofdvragen van ons werkstuk zijn:
1. Waar heeft Pim Fortuyn allemaal voor gezorgd in de politiek?
2. En hoe denken andere partijen hierover en over Pim Fortuyn?

Hoofdstuk 1 Pim Fortuyn

Paragraaf 1 Wie was Pim Fortuyn en wat deed hij?

W.S.P. Fortuyn werd in 1948 geboren in een katholiek gezin in Velsen. Hij studeerde in Amsterdam aan de Vrije Universiteit sociologie. In 1972 werd hij docent marxistische sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn dissertatie behandelde de 'Sociaal-economische politiek in Nederland 1945-1949'. Zijn optreden veroorzaakte hier al beroering, onder andere door zijn stelling dat Willem Drees het stelsel van sociale zekerheid had overgenomen van een plan van de Duitse bezetter in 1940-1945.

Fortuyn kreeg eind jaren tachtig landelijke bekendheid in zijn rol als projectmanager voor de invoering van de OV-studentenkaart en vooral ook door zijn columns voor Elsevier. Ook schreef hij verschillende boeken als 'opinieleider': o.a. De verweesde samenleving en Tegen de islamisering van onze cultuur.

Fortuyn was sinds het najaar van 2001 actief bij de landelijke politiek betrokken, eerst als lijsttrekker van Leefbaar Nederland en, na een artikel in de Volkskrant waarin hij het verbod op discriminatie in de grondwet (artikel 1) ter discussie stelde en de islam een 'achterlijke cultuur' noemde, als lijsttrekker van de Lijst Pim Fortuyn. Volgens de opiniepeilingen zou hij in ieder geval met 'dubbele cijfers' in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn, een unicum in de Nederlandse parlementaire geschiedenis.

Op 6 maart trok Pim Fortuyn als lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam tijdens de gemeenteraadsverkiezingen al bijna een derde van de stemmen in de havenstad. Zijn politieke programma legde hij neer in een boek: De puinhopen van acht jaar Paars.

Op 6 mei 2002 werd Pim Fortuyn in Hilversum om het leven gebracht. Dit gebeurde 9 dagen voor de algemene verkiezingen van 15 mei 2002, waarbij de naar hem genoemde lijst met maar liefst 26 zetels in de Tweede Kamer kwam.

Paragraaf 2 De ideeën van Pim Fortuyn

Hieronder staan enkele citaten van Fortuyn die verwijzen naar zijn ideeën. Hierin komt onder andere aan bod dat Fortuyn niet al te positief was over andere politici en hoe hij dacht over mensen met een andere cultuur.

 ‘Gereformeerden liegen altijd. En hoe komt dat? Omdat ze een normen – en waardenstelsel hebben dat zo hoog ligt dat je dat menselijke wijs niet kunt handhaven. Dat zie je in die in die moslimcultuur ook’.
 ‘Geen zinnige gedachte komt eruit, onbeschaamd toont zij haar ongemeubileerde bovenkamer.’ (Over minister Annemarie Jorritsma)
 ‘De hoop Scheffer is ook een risicofactor. Dijkstal, dat leeghoofd ook. Ik moet hem nog betrappen op zijn eerste denkbeelden.
 ‘Ik vind jullie te drammerig, te geïdeologiseerd. En die kopstukken van jullie zijn ook zo vervelend. Als ik meneer Duyvendak al zie over Schiphol, dan zet ik de televisie uit. Zo’n vre-se-lij-ke man! Totaal niet open. Hij weet het allemaal zo goed. Dan denk ik: joh, lazer op.
 ‘Een gelukkig 2002 wens ik ook mevrouw Borst, onze dolende minister van Wachtlijsten, die in haar eentje een groter gevaar vormt voor de Nederlandse volksgezondheid dan Osama bin Laden.
 ‘Hij is een ex-communist. Het gedachtegoed van extreem-links is levensgevaarlijk voor Nederland.’ (Over Paul Rosenmöller)
 ‘Afschuwelijk! Die man liegt. Eerst over de WAO, toen over de huursubsidie en nu dit weer. Zijn enige doel is mij onderuit te schoffelen. (Over Ad Melkert)
 ‘Een gevaarlijke man vol etnische bedoelingen (Over Tony Blair)
 ‘De etnische zuiveringen in Kosovo hadden nooit plaatsgevonden als de Verenigde Staten van Noord-Amerika zich niet had laten opjutten door dat oorlogszuchtige wijf van een Madeleine Albright.'
 ‘Als ze op de Antillen toch een nieuwe gevangenis bouwen, dan moeten ze daar die hele corrupte elite van dat land instoppen.’
 ‘Ik vind Kok ook geen aardige man, het is een chagrijn hetzelfde als Melkert. Ik ken geen socialisten die aardig zijn.

Andere ideeën van Fortuyn waren dat de manier van regeren in Nederland niet klopte en dat Nederland vol was en alle buitenlanders het land uit moesten.

Paragraaf 3 De reactie van andere politici op deze ideeën

Veel politici dachten negatief over de ideeën van Fortuyn. Zij vonden het dan ook jammer dat hij met zijn partij zo groot geworden is. Hieronder volgen enkele uitspraken van politici over Fortuyn.

 D66-minster Roger van Boxtel: ‘Hij is volstrekt onverantwoord bezig. Misschien is Levensgevaarlijk Nederland een beter naam voor zijn partij.’

 Ad Melkert: ‘Hij gaat een grens over die je niet mag passeren. (…) Nederland, word wakker!’

 Paul Rosenmöller: ‘Dit is niet gewoon rechts, dit is extreem-rechts. Leefbaar Nederland, breek met deze charlaten, die jullie partij heeft gekaapt voor zijn eigen agenda.’

 Hans Dijkstal: ‘Ik ben ongelooflijk geschrokken van de woorden van Fortuyn. Het lijkt op een combinatie van Janmaat en Dewinter die zich keert tegen het verbod van discriminatie.'

 Thon de Graaf: ‘Hier vlakbij, op loopafstand, staat het Achterhuis. Waar Anne Frank zestig jaar geleden, ondergedoken in erbarmelijke omstandig heden, in haar dagboek schreef: “Ik hoop maar een ding: dat deze haat van voorbijgaande aard zal zijn. Dat de Nederlanders toch zullen laten zien wie wij zijn. Dat zij nu niet en nooit wankelen in hun rechtsgevoel. Want dit is onrechtvaardig!” Vanochtend heeft Pim Fortuyn dan eindelijk zijn masker afgeworpen. Nu is duidelijk wat hij wil. Een land waar mensen met een bepaald geloof, een zekere cultuur, een andere achtergrond gediscrimineerd mogen worden.’

 Marcel van Dam: ‘Het is verhelderend het huidige anti-islamisme te vergelijken met het antisemitisme van voor de Tweede Wereldoorlog. Vervang in het interview van de volkskrant met Fortuyn alle woorden als islamiet, Marokkaan, islam, imam en moskee door Jood, jodendom, rabbijn en synagoge en je voelt de beklemming van het antisemitisme in de jaren dertig. Toen waren de Joden zondebok voor de economische

crisis, nu zijn moslims zondebok voor de veiligheidscrisis. (…) Voor een extremist als Fortuyn is er in het gematigde Nederland geen absolute overwinning weggelegd. Maar op weg naar de ondergang kan hij onnoemlijk veel schade aanrichten.’

 Minister-president Wim Kok: ‘De kernvraag is of we ons laten leiden door angst, onverdraagzaamheid en haat of door een gevoel er samen voor te staan.’

 Ad Melkert: ‘Ik heb mensen ontmoet, die denken: ben ik die kraan, word ik opgedweild.’

 Paul Rosenmöller: ‘Als Pim Fortuyn het voor het zeggen krijgt, komt er een vechtcultuur: wij tegen zij.’

 Gerrit Zalm: ‘Je kunt niet alle problemen even met een simpele formule oplossen en iedereen die zegt dat dat wel kan, bedriegt het volk. Ik vind Fortuyn een gevaarlijk man wat dat betreft.’

 Ad Melkert: ‘Als je flirt met Fortuyn, dan gebeurt er in Nederland straks hetzelfde als in Frankrijk. Daar zijn ze wakker geworden met Le Pen, straks worden wij wakker met Fortuyn.’

 Minister president Wim Kok: ‘Nationalisten denken door het neerzetten van een hek om hun land de problemen buiten te kunnen houden. Dat is heel gevaarlijk.

 Ad Melkert: ‘De Lijst Pim Fortuyn kiest voor het recht van de sterkste.’

Hoofdstuk 2 de verkiezingen van 15 mei 2002

Paragraaf 1 Het kabinet na de verkiezingen van 15 mei 2002

Zetelverdeling verkiezingen

CDA LPF VVD PvdA GroenLinks SP D66 ChristenUnie SGP LN
43 26 24 23 10 9 7 4 2 2

Het CDA, de LPF en de VVD vormden samen een coalitie, het kabinet Balkenende. Dit was de eerste coalitie sinds acht jaar die volledig rechts was.

Verdeling van de ministers en staatssecretarissen
Het CDA had zes ministers, de LPF vier en de VVD eveneens vier. De staatssecretarissen waren als volgt verdeeld: CDA leverde er vijf, LPF eveneens vijf, VVD vier.

Paragraaf 2 Hoe kwam het kabinet ten val?

Na de dood van Pim Fortuyn ging het niet meer goed in het kabinet Balkende. Minister Bomhoff en Heinsbroek kregen ruzie waardoor minister Zalm geen vertrouwen meer had in het kabinet. Op 16 oktober 2002 ging het kabinet Balkenende ten val omdat de overige ministers hadden geëist dat minister Bomhoff en Heinsbroek vertrokken.
Ondanks het vertrek van deze ministers en het kiezen van een nieuwe fractievoorzitter van de LPF, Mat Herben, had minister Zalm nog steeds geen vertrouwen in het kabinet. Premier Balkende is toen naar de koningin gegaan en heeft het ontslag van het kabinet aangeboden aan de koningin. Het ging in die tijd allemaal nog moeizamer omdat prins Claus net overleden was en daardoor alles even stil kwam te liggen.
Het kabinet moest nog vergaderen over de uitbreiding van de Europese Unie maar door alle conflicten besloten zij om daar maar mee te stoppen en dat over te laten aan het nieuwe kabinet, dat gekozen werd door nieuwe verkiezingen.

Paragraaf 3 In afwachting van het nieuwe kabinet

Het kabinet Balkenende viel op 16 oktober 2002 maar de nieuwe verkiezingen werden pas op 22 januari gehouden. In die tijd was het kabinet demissionair: het ontslag van een kabinet is al wel aangevraagd aan de koningin maar het is nog niet verleend. In die tijd behandelt het kabinet alleen nog lopende zaken, de omstreden kwesties blijven liggen voor het nieuwe kabinet. Als een kabinet voor lange tijd demissionair is dan moeten er naar een tijd toch omstreken zaken worden behandeld omdat die niet te lang kunnen blijven liggen.

Paragraaf 4 Het nieuwe kabinet

Op 22 januari 2003 werden de vervroegde Tweede-Kamerverkiezingen gehouden.
Hieronder staat een tabel met de lijsttrekkers die de partijen hadden bij de verkiezingen op 22 januari.

Partij Lijsttrekker
VVD Zalm
PvdA Wouter Bos
Christen Unie Rouvoet
Groen Links Femke Halsema
LPF Mat Herben

Na de verkiezingen werd de nieuwe coalitie gevormd door de CDA, VVD en D66.
Het kabinet bestaat uit zestien ministers: acht van het CDA, zes van de VVD en twee van de D66.
En er zijn tien staatssecretarissen: vijf van het CDA, vier van de VVD en een van D66. Jan Peter Balkenende van het CDA is premier gebleven.
Hieronder staat de samenstelling van het nieuwe kabinet dat gekozen is met de verkiezingen op 22 januari 2003:

 Minister-President Balkenende, CDA
Vice-Minister-President Zalm, VVD en de Graaf, D66
 Algemene Zaken Balkenende, CDA
Buitenlandse Zaken Bot, CDA en Nicolai, VVD
 Ontwikkelingssamenwerking van Ardenne-van der Hoeven, CDA
 Justitie Donner, CDA
 Vreemdelingenzaken en Integratie Verdonk, VVD
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Remkes, VVD
 Bestuurlijke vernieuwing en Koninkrijksrelaties de Graaf, D66
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap(pen) Van der Hoeven, CDA, Nijs, VVD en van der Laan, VVD
 Financiën Zalm, VVD en Wijn, CDA
 Defensie Kamp, VVD en van der Knaap, CDA
 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Dekker, VVD en van Geel, CDA
 Verkeer en Waterstaat Peijs, CDA en Geesteranus, VVD
 Economische Zaken Brinkhorst, D66 en Gennip, CDA
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Veerman, CDA
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Geus, CDA en Rutte, VVD
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport Hoogervorst, VVD en Ross-van Dorp, CDA

Hoofdstuk 3 Wat heeft Pim Fortuyn allemaal bereikt?

Hieronder staan een aantal dingen die Pim Fortuyn in zijn carrière bereikt heeft.

Fortuyn werd erg populair. Dat komt omdat hij bij Leefbaar Nederland werd weggestuurd, omdat hij volgens hen dingen had gezegd in een interview met de Volkskrant die hij niet had mogen zeggen. Hij zei bijvoorbeeld dat hij artikel 1 uit de grondwet wilde halen, dat de islam een ‘achterlijke cultuur is’ en dat Nederland vol is. Toen hij werd weggestuurd, heeft hij een eigen partij opgericht, de LPF. Tijdens de verkiezingen behaalde hij 26 zetels. Nog nooit eerder heeft een nieuwe partij zoveel zetels gehaald. De LPF werd de op een na grootste partij van Nederland. Zij vormden de regering samen met het CDA en de VVD. Dit liep niet lekker door de dood van Fortuyn, het kabinet viel dan ook snel. Bij de verkiezingen voor een nieuw kabinet in 2003 behaalde de LPF nog maar 8 zetels.

Dankzij Fortuyn kregen de mensen meer interesse in de politiek. Toen Fortuyn kwam werd hij al snel populair en kwam veel in de media. Mensen kregen nou ook zelf meer een mening.

Andere partijen hebben de ideeën van Fortuyn overgenomen. Fortuyn had vaak zijn ideeën van anderen en deed dan net alsof het zijn ideeën waren. De VVD heeft ook Fortuyns ‘ideeën’ voor een gedeelte overgenomen. (het vreemdelingenbeleid) Fortuyn heeft ook gezorgd voor duidelijkheid. Ook werden een heleboel dingen in eens bespreekbaar (zoals het veredelingsbeleid). Ook andere partijen hebben hun standpunten verduidelijkt, ze zijn er dankzij Fortuyn achter gekomen dat de kiezer houdt van duidelijkheid.

Zijn dood is de eerste politieke moord in Nederland. Vaak wordt er gezegd dat de pers Fortuyn vermoord heeft door allerlei positieve dingen weg te laten en de indruk te wekken dat de LPF niet serieus genomen moest worden. Zo zou Volkert van der Graaf veel negatieve dingen gehoord hebben over Fortuyn en hem om deze reden vermoord hebben. Fortuyn werd gedood door Volkert van der Graaf en niet door de pers. Waarschijnlijk ergerde Volkert zich aan de standpunten van Fortuyn en zijn manier van politiek voeren.

Vroeger was het politiek niet correct om zo over allochtonen te praten als Fortuyn deed. Fortuyn maakte dingen bespreekbaar. De mensen durven nu hun gevoelens onder woorden te brengen, veel dingen die Fortuyn uitsprak leefden al bij veel mensen, maar zij durfden deze ideeën niet uit te spreken.

Normen en waarden in de politiek. Sinds de oprichting van Leefbaar Nederland en de snelle opkomst van de LPF is er een zekere verruwing ontstaan van het taalgebruik in de Tweede Kamer. Fortuyn had veel onervaren mensen in zijn lijst de LPF, bovendien hadden deze mensen een heel verschillende afkomst.

Hoofdstuk 4 Standpunten van andere politieke partijen over de afstand tussen de burgers en de politiek

Hieronder volgen een aantal artikelen over hoe andere politieke partijen over de afstand tussen burgers en politiek denken.

Groen links
Frustratie
De discussie over het verkleinen van de afstand tussen overheid en burger is al zo oud als de overheid zelf. Er zal altijd sprake zijn van een zekere vervreemding tussen de kiezers en de gekozenen, de bestuurden en de bestuurders, de consumenten en producenten van beleid. Gelukkig zijn er dan altijd nog verkiezingen waar we de schijn van beïnvloeding door kiezers op het beleid mee hoog kunnen houden. Maar, zoals de onlangs scheidende Brabantse – benoemde – Commissaris van de Koningin, Frank Houben, bij zijn vertrek zei: “Een burger die maar één keer per vier jaar op de knop in het stemhokje mag drukken, raakt gefrustreerd.” Om vervolgens een aantal voorstellen te lanceren voor een meer interactief opererende overheid.

CDA en D66
CDA en D66 zetten burger boven aan de agenda.
Op de statenvergadering van woensdag 29 oktober hebben CDA en D66 de burger met het burgerinitiatief letterlijk boven aan de politieke agenda van Provinciale Staten gezet. De burgers in Overijssel hebben met ingang van 29 oktober 2003 namelijk de gelegenheid om zelfstandig onderwerpen op de agenda van Provinciale Staten te plaatsen, middels het burgerinitiatief. Hiermee krijgen de burgers meer invloed op de provinciale politiek.
Met de invoering van het dualisme hebben Provinciale Staten de doelstelling op zich genomen om meer als volksvertegenwoordiger op te treden en de burger op te zoeken. Zodoende zullen de statenleden de komende jaren ook meer in de provincie te zien zijn dan voorheen. Met de invoering van het Burgerinitiatief Overijssel kunnen de burgers in de Statenzaal zelf de onderwerpen die sterk leven onder de bevolking bespreekbaar maken.
Het burgerinitiatief houdt in dat inwoners van Overijssel zelf in de Statenzaal naar voren kunnen treden en de politiek dwingen de door hen opgevoerde onderwerpen te behandelen. Natuurlijk is het aan Provinciale Staten zelf om de beslissing te nemen over hetgeen is aangedragen, maar de politiek zal hun keuzen duidelijk aan de burgers naar voren moeten brengen met een heldere argumentatie. Om een onderwerp op de politieke agenda te plaatsen moet een voorstel door minstens 1500 mensen worden ondersteund. Dit aantal is afgeleid van de kiesdrempel,

1677 stemmen, het aantal stemmen dat nodig is om rechtstreeks in Provinciale Staten te worden gekozen.
Het CDA en D66 hebben beide in hun verkiezingsprogramma al aangekondigd om de burger meer bij de politiek te willen betrekken. Met het burgerinitiatief hopen ze dat de afstand tussen burgers en politiek wordt verkleind. Immers de statenleden gaan meer op bezoek bij de burger zelf, maar nu krijgt de burger ook de kans zelf in de politieke arena in Zwolle de aandacht van de politiek op te eisen. De initiatiefnemers, Marjo de Greef van D66 en Rob Engbers van het CDA hebben gezamenlijk het voorstel uitgewerkt om zo een breed deel van de bevolking te kunnen bereiken. De beide initiatiefnemers verwachten dat de burgers de geboden extra mogelijkheden aangrijpen om zelf de politiek op te zoeken en de discussie met hen aan te gaan.

Bronvermelding

Om ons werkstuk te maken hebben we verschillende bronnen gebruikt.

 Antwoorden op de vragen die we gesteld hebben aan dhr. Algra.
 www.scholieren.com
 www.krantenbank.nl
 http://www.kb.nl/kb/resources/frameset_kb.html?/kb/dossiers/fortuyn/fortuyn.html
 Websites van politieke partijen
 Google zoekmachine voor afbeeldingen
 http://www.politiek-digitaal.nl/motiewillems/blikt_terug.shtml
 http://www.d66overijssel.nl/nieuws/2003103lpersbericht.htm
 http://politiek.residentie.net/index.php?a=stelling&ID=12

Conclusie

We hebben geprobeerd zo goed mogelijk antwoord te geven op onze hoofdvragen. Pim Fortuyn heeft een heleboel bereikt in zijn carrière. Hij heeft ervoor gezorgd dat de politiek veranderd ook al waren er een heleboel politici het niet eens met zijn ideeën. Wij denken dat we best veel geleerd hebben van het maken van dit werkstuk. Je moet toch een heleboel lezen en het goede eruit halen. We vonden het ook interessant om een keertje naar de tweede kamer te gaan, het is toch iets wat niet iedereen meemaakt. We zijn toch weer een ervaring rijker.

Evaluatie van de samenwerking

De samenwerking in ons groepje is goed verlopen. We hebben eerst samen de vragen gemaakt die we konden stellen aan het tweede kamer lid. Toen we in Den Haag waren heeft Michelle de vragen gesteld en de andere drie hebben de antwoorden opgeschreven.
Daarna konden we informatie gaan zoeken. Dit hebben we ook weer met z'n vieren gedaan. Ook hebben we een aantal z-uren besteed aan het maken van het werkstuk. Toen de grote lijnen klaar waren heeft Wendy alles bij elkaar gezet en er één geheel van gemaakt.