Anders Biologie

Geschreven door:	ikkee
Datum ingestuurd:	12 februari 2004
Woorden:	1595
Opvragingen:	2899 (35 deze maand)
Waardering:	Currently 3.78/5 1 2 3 4 5 3.8/5 (37 stemmen)

Download dit verslag in PDF-formaat

De geschiedenis van onweer.

Lange tijd hebben mensen niet geweten wat onweer was.
Heel vroeger dachten mensen dat onweer te maken had met het humeur van de goden.
Jupiter bij de Romeinen zou uit kwaadheid vurige schichten lichtflitsen naar de aarde sturen.
Donar van de Germanen zou zich klaarmaken voor de strijd. Als hij met zijn bokkenwagen getrokken door de bokken door de lucht reed, dan hoorde je de donder. En als Donar met zijn hamer op zijn zwaard sloeg dan bliksemde het volgens onze voorvaderen.
De meeste vreemde middeltjes werden bedacht om het onweer weg te jagen. Zo geloofden sommige mensen, dat bepaalde planten tegen inslag hielpen zoals Mariadistel of Huislook. Anderen dachten dat het hielp om een klavertje vier te bewaren.
Nog veel vreemdere tovermiddeltjes werden bedacht. Het zou helpen om op de vooravond van 6 januari drie koningen het ei van een zwarte kip over het dak te gooien. Of om op het dak een ezelskop te zetten. Mensen spijkerden soms ook wel een dode uil aan de schuurdeur vast. Allemaal bijgeloof. Nog maar enkele tientallen jaren geleden geloofden mensen dat rook uit de schoorsteen hielp tegen de bliksem.
Ook was het aan het einde van de 18de eeuw gebruikelijk om de kerkklokken te luiden als er onweer aankwam. Op veel middeleeuwse klokken staat nog: Fulgura Frango. Dat betekent: Ik breek de bliksems. In het jaar 1752 werd ontdekt dat onweer iets te maken had met elektriciteit. De Amerikaan Benjamin Franklin deed toen een heel gevaarlijke proef. Vlak voor een onweersbui liet hij een vlieger op aan een lijn. Zodra die lijn nat werd van de regen, waren er elektrische vonken te zien of te voelen. De elektriciteit ging door de lijn naar beneden.
Veel onderzoekers deden de proef na. Volgens sommige verhalen sprongen de vonken soms tussen hun vingerknokkels over. Een jaar na de vliegerproef van Franklin werd een Russische geleerde getroffen door de bliksem. Hij was meteen dood.

Hoe ontstaat onweer?

Hoe onweer bliksem precies ontstaan is nog niet precies bekend. Onweer ontstaat wanneer lucht met grote snelheid omhoog wordt getransporteerd door een front of door sterke opwarming van de lucht. Daarbij ontstaat statische elektriciteit doordat in de wolk ijs en waterdeeltjes ontstaan. Deze deeltjes zijn negatief en positief geladen. De ijs en waterdeeltjes zitten allemaal in de bui. Ze zitten niet allemaal bij elkaar want bovenin de wolk bevinden zich de ijsdeeltjes en onderin de waterdeeltjes. Als er nou te veel elektriciteit in de wolk zit zoekt een deel van de elektrische lading een uitweg naar de grond dat is de bliksem.

Hoe kan je zien dat er onweer op komst is?

-De lucht krijgt een donkere of groenige kleur
-Er steekt een harde wind op.
-Het begint te regenen of te hagelen.
-In de verte hoor je de donder al.
-De radio stoort omdat er ineens heel veel elektriciteit in de lucht zit
-Huisdieren kruipen weg.

Hoe ontstaat de bliksem?

Er zijn elektrisch geladen deeltjes die elkaar aantrekken. Die deeltjes willen naar elkaar toe om zich te ontladen. Ontladen is als bij elektriciteit twee verschillende ladingen + en - bij elkaar komen. Dan worden ze niet meer positief of negatief maar neutraal. Die ontlading gebeurt via een enorme vonk de bliksem dus.
Een bliksemflits is meestal zo'n 5 tot 6 kilometer lang maar je ziet maar een deel van de flits. Horizontale ontladingen kunnen honderd kilometer lang worden. Vooral 's winters komen deze voor. Er zijn gevallen bekend dat in de winter een ontlading van Leeuwarden tot Den Haag tegelijkertijd gehoord werd. De bliksem heeft een snelheid van meer dan 100.000 kilometer per uur en een is ongeveer 2,5 centimeter dik of minder.
De meeste ontladingen gebeuren in de wolk zelf of tussen een aantal wolken. Soms zie je ze nauwelijks. Dat noemen we dan weerlichten. Maar is het een ontlading tussen de wolk en de aarde dan is het een blikseminslag.
De elektriciteit in een wolk zoekt vaak de kortste weg. Meestal is zo'n blikseminslag dan ook op een hoog punt bijvoorbeeld een kerktoren. Maar veel inslagen zijn ook in de grond.
De donder is vaak een enorm geluid die ontstaat door de grote hitte van de bliksem. Daardoor zet de lucht zo snel uit dat hij eigenlijk ontploft. Als het ver weg is wordt het geluid een beetje vervormd. Je hoort dan alleen maar gerommel. Maar als het dichtbij is is het een flinke knal.
Bliksem en donder ontstaan precies op hetzelfde moment. Maar je hoort en ziet ze niet allebei tegelijk dat komt doordat licht en geluid reizen met een andere snelheid. Licht reist een miljoen keer sneller door de ruimte dan geluid. De bliksem zie je dan ook meteen. De donder hoor je dan veel later.

Soorten onweer.

-Warmte onweer: deze komt meestal voor in de zomer na een
warme dag.
- Front onweer: deze komt in alle jaargetijden voor. Dit soort onweer hoort bij een front (een weersverandering). Je hebt een warmtefront en een koufront. Zo'n front is een scheiding tussen een laag koude lucht en een laag warme lucht.

Verschillende bliksems.

- Gevorkte bliksem: dit is de meest bekende bliksem. Hij lijkt op een kronkelende slang.
- De bandbliksem: deze is veel breder. Hij is eigenlijk een beetje opzij geduwd door de wind. Een bandbliksem bestaat eigenlijk uit meerdere bliksemflitsen tegelijk.
- Parelsnoer bliksem: deze lijkt opgedeeld in een aantal lichtende stukjes. Hij is heel zeldzaam. Weerdeskundige hebben hem alleen maar gezien als het heel erg hard regent. Hoe zo'n bliksem precies ontstaat weten ze nog niet.
- Bolbliksem: deze is nog helemaal nooit door die een weersdeskundige waargenomen. Het is een vurige lichtende bol. Volgens sommige verhalen kan de bolbliksem ook over straat of zelfs door een huis tollen.
- Raketbliksem: deze komt ook maar zelden voor. Bij raket bliksem zie je geen echte bliksem flitsen maar strepen in de lucht die langzaam achter elkaar langs schieten.
- Weerlicht: dit is een bliksemflits in de wolken. Je kunt daarom de bliksem zelf niet zien, maar je ziet wel dat de lucht ineens fel oplicht. Weerlicht wordt ook wel vlakke bliksem genoemd.

Wat kan je doen onder onweer?

- Op straat: ga heel vlug naar huis of schuil ergens.

- Op een open plek: je verspreiden als je met een groep bent. Jezelf zo klein mogelijk maken. Ga op je hurken zitten met je hoofd tussen je knieën en met je voeten bij elkaar.

- In het bos: in het bos blijven. Een open plek in het bos zoeken en jezelf zo klein mogelijk maken. Blijf zo ver mogelijk bij de bomen uit de buurt.

- Op de fiets: afstappen een eindje uit de buurt van je fiets op je hurken gaan zitten met je hoofd tussen je knieën.

- Als je buiten sport: schuilen in de kantine of kleedkamer. In de auto schuilen. Uit de buurt blijven van een hek of lichtmast.

- Als je zwemt: meteen uit het water gaan ook als je in een binnenbad bent dat overgaat in een buitenbad.

- Op een boot: Op een roei of rubberbootje ga meteen aan land. Kan dat niet ga dan ineengedoken zitten. Ben je op een grote boot blijf dan in de kajuit.

- Op de camping: schuilen in de auto in de kantine of een ander gebouw. Uit de buurt blijven van metalen dingen bijvoorbeeld een klimrek glijbaan schommel enz.

- In de tuin: naar binnen gaan.

- Binnen ga niet bij een raam staan kijken.

Hoe reken je uit hoever onweer weg is?

Je kan het uitrekenen door te tellen vanaf de bliksem(begin bij 21 dan tel je hele seconden) tot de donder. Het getal waarop je uitkomt deel je door 3 de uitkomst is in km hoever het onweer van je vandaan is.

Bliksemflitsen zijn onvoorstelbaar heet.

Boort de bliksem zich in de grond dan is er meestal weinig aan de hand, maar slaat de bliksem in een huis of in een boom dan kan er brand ontstaan. Na een onweersbui zie je soms wel eens bomen die zwart zijn gekleurd die zijn dan waarschijnlijk getroffen door de bliksem. Koeien worden ook wel eens geraakt door de bliksem die zijn dan meestal meteen dood.

De bliksemafleider.

In 1752 vond Benjamin Franklin de bliksemafleider uit. Dat is eigenlijk niets anders dan een metalen staaf op het dak van een gebouw. Daaraan zit een metalen draad vast die langs de muren tot in de grond loopt. De draad kan de stroom bij een blikseminslag in de aarde voeren. Net als de lijn bij de vlieger. Vooral op hoge gebouwen worden bliksemafleiders gebruikt. Ook gebouwen waar veel mensen samenkomen of waar dure spullen bewaard worden zoals een museum worden bliksemafleiders gebruikt zo is er minder kan op brand.
Voor een bliksemafleider word metaal gebruikt omdat metaal stroom goed doorlaat ben je in een auto heel veilig tegen blikseminslag. De bliksem slaat daar ook in maar de stroom wordt dan via de metalen buitenkant van de auto keurig naar de grond afgevoerd net zoals bij een bliksemafleider.

Over onweer.

- Op de hele wereld zijn er altijd zo'n 2000 onweersbuien.
- Elke seconde schiet er wel ergens een bliksemschicht uit de lucht.
- Er is een man in Amerika die al 7 keer door de bliksem is getroffen.
- Het is bijna niet mogelijk tegen de wind in de donder te horen.
- Regen dempt het geluid van de donder.
- Het geluid van de donder en de daarbij horende drukgolf kan een regenboog laten trillen.
- Een onweersbui geeft maximaal 120 ontladingen per minuut.
- Bliksem ontladingen in het najaar zijn krachtiger. Vooral de kuststreek loopt daardoor extra gevaar. Hier komt in het najaar meer onweer voor.
- De bliksem vertoont kleuren. De kleur zegt iets over de samenstelling van de lucht.