ff n studiebreak
Experiment: geen Twitter, mail en Whatsapp meer voor Nina. Wel faxen, brieven in enveloppen en ouderwetsch bellen.
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. 500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
Geschreven door: | anoniem (3 vwo) |
Datum ingestuurd: | 11 februari 2004 |
Taal: |  |
Woorden: | 750 |
Bekeken: | 26947 keer (98 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
-
Door Emile op 14-05-2010Dit "werkstuk" is eerder de onvolledige vrucht van een leerproces dan een overzicht van de e-i-Wechsel. Vul aan: stehen, gehen, genesen, melken. Indien u even googlet, vindt u betere overzichten dan dit. Met groet, EvB, germanist
Kenmerken van het sterke werkwoord
Klinkerverandering
Volt. deelwoord eindigt op - en
infinitief (hele werkwoord) verleden tijd (o.v.t) voltooid deelwoord
singen sang gesungen
trinken trank getrunken
Soorten sterke werkwoorden
Hoofdgroep (zonder uitzonderingen) beginnen - begann - begonnen
trinken - trank - getrunken
Sterke werkwoorden met ingelaste e Als de stam op - t eindigt
bijv: bieten, bitten
Als de stam op -d eindigt
bijv: binden, meiden
Sterke werkwoorden met een a in de stam a-Umlaut
bijv: tragen, fahren, laufen, halten
Sterke werkwoorden met een e in de stam e-i Wechsel
bijv: essen, helfen, sprechen, lesen
A: Hoofdgroep (zonder uitzonderingen)
Voorbeeld: trinken
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
persoon stam uitgang persoon stam uitgang
ich (ik) trink e ich (ik) trank -
du (jij) st du (jij) st
er (hij) t er (hij) -
sie (zij) t sie (zij) -
es (het) t es (het) -
wir (wij) en wir (wij) en
ihr (jullie) t ihr (jullie) t
sie (zij) en sie (zij) en
Sie (u) en Sie (u) en
Het voltooid deelwoord wordt: getrunken
De gebiedende wijs wordt: trink e ! (tegen 1 persoon)
trink t ! (tegen de groep)
trink en Sie ! (beleefdheidsvorm)
Opm 2:
Bij zwakke werkwoorden komt er achter de stam altijd een uitgang.
Bij het sterke werkwoord is dat niet altijd het geval (zie verleden tijd)
Bij het werkwoord trinken - trank - getrunken zie / hoor je 3 verschillende klinkers
Bij het werkwoord schreiben - schrieb- geschrieben 2 verschillende klinkers. Ook schreiben is dan een sterk werkwoord.
B: Sterke werkwoorden met een ingelaste e
Voorbeeld: binden
Tot deze groep behoren de sterke werkwoorden met de stam op -t (bijv. bieten - bot - geboten)
Tot deze groep behoren de sterke werkwoorden met de stam op -d (bijv. binden - band - gebunden)
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
persoon stam uitgang persoon stam uitgang
ich (ik) bind e ich (ik) band -
du (jij) (e)st * du (jij) (e)st *
er (hij) (e)t * er (hij) -
sie (zij) (e)t * sie (zij) -
es (het) (e)t * es (het) -
wir (wij) en wir (wij) en
ihr (jullie) (e)t * ihr (jullie) (e)t *
sie (zij) en sie (zij) en
Sie (u) en Sie (u) en
Het voltooid deelwoord wordt: gebunden
De gebiedende wijs wordt: bind e ! (tegen 1 persoon)
bind (e) t * ! (tegen de groep)
binden en Sie ! (beleefdheidsvorm)
Op de plaatsen met een sterretje wordt een e ingelast !
C: Sterke werkwoorden met een a in de stam ( a-Umlaut)
Voorbeelden: tragen
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
persoon stam uitgang persoon stam uitgang
ich (ik) trag e ich (ik) trug -
du (jij) ..δ st du (jij) st
er (hij) ..δ t er (hij) -
sie (zij) ..δ t sie (zij) -
es (het) ..δ t es (het) -
wir (wij) en wir (wij) en
ihr (jullie) t ihr (jullie) t
sie (zij) en sie (zij) en
Sie (u) en Sie (u) en
Het voltooid deelwoord wordt: getragen
De gebiedende wijs wordt: trag e ! (tegen 1 persoon)
trag t ! (tegen de groep)
trag en Sie ! (beleefdheidsvorm)
Opmerkingen
a-Umlaut alleen in de tegenwoordige tijd. Dat is logisch, want in de verleden tijd verandert de klank ( a wordt in dit geval u)
a-Umlaut bij 2e persoon du en bij 3e persoon er, sie, es
Bij ihr (jullie) geen a-Umlaut !
Ook bij de gebiedende wijs is er geen a-Umlaut
A-Umlaut (stam op -t)
Voorbeeld: halten
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
persoon stam uitgang persoon stam uitgang
ich (ik) halt e ich (ik) hielt -
du (jij) ..δ st * du (jij) (e)st
er (hij) ..δ - er (hij) -
sie (zij) ..δ - sie (zij) -
es (het) ..δ - es (het) -
wir (wij) en wir (wij) en
ihr (jullie) (e)t ihr (jullie) (e)t
sie (zij) en sie (zij) en
Sie (u) en Sie (u) en
Het voltooid deelwoord wordt: gehalten
De gebiedende wijs wordt: halt e ! (tegen 1 persoon)
halt (e) t ! (tegen de groep)
trag en Sie ! (beleefdheidsvorm)
Opmerking
Bij a-Umlaut komt er geen ingelaste e. Dus du hδltst i.p.v du hδltest (zie sterretje)
Alleen e inlassen als er geen a-Umlaut is. Kijk maar in het schema van het werkwoord halten.
D: Sterke werkwoorden met een e in de stam (e-i Wechsel)
Voorbeeld: sprechen
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
persoon stam uitgang persoon stam uitgang
ich (ik) sprech e ich (ik) sprach -
du (jij) ..i st du (jij) st
er (hij) ..i t er (hij) -
sie (zij) ..i t sie (zij) -
es (het) ..i t es (het) -
wir (wij) en wir (wij) en
ihr (jullie) t ihr (jullie) t
sie (zij) en sie (zij) en
Sie (u) en Sie (u) en
Het voltooid deelwoord wordt: gesprochen
De gebiedende wijs wordt: sprich - ! * (tegen 1 persoon)
sprech t ! (tegen de groep)
sprech en Sie ! (beleefdheidsvorm)
Opmerkingen
e-i Wechsel alleen in de tegenwoordige tijd. Dat is logisch, want in de verleden tijd verandert de klank ( e wordt in dit geval a)
e-i Wechsel bij 2e persoon du en bij 3e persoon er, sie, es
Bij ihr (jullie) geen e-i Wechsel !
Bij de gebiedende wijs is er wel e-i Wechsel ( bij gebiedende wijs tegen 1 persoon - zie sterretje) Je ziet dat op deze plek ook de e verdwijnt. Dus niet spriche !, maar sprich !
Belangrijk !
Korte θ-klank geeft i Lange ι-klank geeft ie Geen e-i Wechsel
sprechen - er spricht lesen - er liest gehen - er geht
essen - er iίt
stehlen - er stiehlt stehen - er steht
helfen - er hilft sehen - er sieht bewegen - er bewegt
Uitzonderingen: genesen - er genest
nehmen - er nimmt heben - er hebt
geben - er gibt
treten - er tritt
Nog een schema met e-i Wechsel
Voorbeeld: sehen
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
persoon stam uitgang persoon stam uitgang
ich (ik) seh e ich (ik) sah -
du (jij) ..ie st du (jij) st
er (hij) ..ie t er (hij) -
sie (zij) ..ie t sie (zij) -
es (het) ..ie t es (het) -
wir (wij) en wir (wij) en
ihr (jullie) t ihr (jullie) t
sie (zij) en sie (zij) en
Sie (u) en Sie (u) en
Het voltooid deelwoord wordt: gesehen
De gebiedende wijs wordt: sieh - ! * (tegen 1 persoon)
seh t ! (tegen de groep)
seh en Sie ! (beleefdheidsvorm)
Opmerkingen
e-i Wechsel alleen in de tegenwoordige tijd. Dat is logisch, want in de verleden tijd verandert de klank ( e wordt in dit geval a)
e-i Wechsel bij 2e persoon du en bij 3e persoon er, sie, es
Bij ihr (jullie) geen e-i Wechsel !
Bij de gebiedende wijs is er wel e-i Wechsel ( bij gebiedende wijs tegen 1 persoon - zie sterretje) Je ziet dat op deze plek ook de e verdwijnt. Dus niet siehe !, maar sieh !
Bij het werkwoord sehen (seh of sieh) blijft de h in de stam.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons weten door een reactie te geven.
