Opdracht 4

Actuele situatie Nederlandse economie, de toekomst en het sociaal akkoord

Het afgelopen jaar zijn er verschillende dingen gebeurt die invloed hebben gehad op de Nederlandse economie. Zoals sars, oorlog in Irak, angst voor terrorisme, een mooie zomer en de vogelpest. Het was een bewogen jaar voor de economie en zeker ook een slecht jaar. Nederland kende de laagste groei van de Europese Unie. En de Europese Commissie publiceerde cijfers waaruit blijkt dat Nederland het somberst is over de economie. De opmars van de Euro ten opzichte van de dollar gaat onverminderd door en dat is niet bevorderlijk voor het herstel van de economie. En er is een sociaal akkoord gekomen tussen bonden en werkgevers.

Het afgelopen jaar

Hier zijn wat cijfers over 2003, de omzet, afzet, arbeidsplaatsen en investeringen:

In 2003 daalde de omzet van min 2,5 procent. Bij de grote bedrijven was deze daling 0,2 procent minder, bij de kleinere bedrijven daalde de omzet met 2,6 procent. Bij 30procent van de bedrijven in de regio was er een omzetdaling. Bij de bouwnijverheid daalde de omzet het sterkst namelijk met 6,5 procent, dat kwam door de industrie en chemie. De export nam af met 0,6 procent ten opzichte van 2002. De kleinere bedrijven hadden wel een stijgende export, 1,2 procent. De grotere hadden een daling van 2,9. Ondanks de verslechterende economische omstandigheden behaalde in 2003 83 procent van de bedrijven in het kamergebied winst.

In 2003 daalde het aantal arbeidsplaatsen in het gebied van de KvK Rotterdam met 1,5 procent, tegenover een landelijke afname van 1,3 procent. Uit de enquête blijkt dat bij kleine bedrijven in 2003 minder arbeidsplaatsen zijn verdwenen dan bij grote, respectievelijk min 0,8 en min 2,5 procent. In vergelijking met 2002 verslechterde de werkgelegenheid het afgelopen jaar in alle sectoren. Alleen de detailhandel kent nog een toename van het aantal arbeidsplaatsen.

Vorig jaar deed 55 procent van de bedrijven in het kamergebied (bijna 84.000) nog investeringen (5 procent minder dan in 2002). De investeringsbereidheid nam vooral af in de bouwnijverheid, ook de bedrijfstakken vervoer en chemie kenden een forse afname van het aantal investeringen. De ERBO wordt jaarlijks door alle Kamers van Koophandel in Nederland gehouden. Alle bij de kamer ingeschreven ondernemers met vijftig of meer medewerkers en een steekproef uit het midden- en kleinbedrijf worden aangeschreven. In 2003 hebben in de regio Rotterdam 5113 bedrijven meegewerkt; dat is een respons van ruim 48 procent. De enquête geeft een betrouwbaar beeld van de economische ontwikkelingen in het gebied van de Rotterdamse Kamer van Koophandel.

Er is dus een economische daling op alle fronten en de bezorgdheid van de Nederlanders nam toe, en dat was ook niet voor niks. De gouden jaren 90 zijn voorbij en nu zijn er een record aantal faillissementen, vacatures waar honderden mensen op reageerde, honderdduizend werklozen erbij en ook honderdduizend die hun inkomen flink zagen dalen.

Voor Nederland is de export heel belangrijk, binnen Europa maar zeker ook daarbuiten. Zoals de VS, maar de dollar is in nog geen 2 jaar 45 procent gezakt ten opzichte van onze euro. Dat doet nogal wat met de verhoudingen in de wereldhandel. Aan onze kant dalen de importprijzen van olie, katoen en vele andere waren die internationaal in dollars worden geprijsd. Maar voor de export is deze situatie erg lastig want de Amerikanen zitten nou niet bepaald te wachten op dure Europese producten.

Nederland is dus sterk afhankelijk van andere landen, daar hebben we van meegeprofiteerd maar daar hebben we nu ook sterk last van gehad. Dit jaar werkte dat tegen ons. Duitsland verkeerde in recessie, Nederland werd meegetrokken. Veel investeringen in Amerika rendeerden slecht, en de AEX kelderde. En nu China in beweging is gekomen, sluiten hier de fabrieken. En daar komt ook nog eens de situatie in Irak bij. De angst nam toe en met het bedrijfsleven ging het steeds slechter. Ook de ziekte sars heeft forse invloed gehad, de economie kromp met 1,2 procent.

Negentig procent van alle bedrijven zijn kleine bedrijven, minder dan 250 werknemers, en deze bedrijven hebben er veel moeite mee om te kunnen lenen ten opzichte van de grote beursgenoteerde bedrijven. En hierdoor kunnen deze bedrijven niet goed door groeien. Vanwege de slechte situatie in de economie durven banken minder snel een lening te geven waardoor deze bedrijven vaak kortlopende en dure leningen moeten afsluiten. Volgens voorzitter Loek Hermans van MKB-Nederland is dat niet terecht gezien de goede economische resultaten van heel veel van deze bedrijven op de lange termijn. MKB-Nederland doet ook een beroep op de staatssecretaris. De Nederlandse overheid heeft de afgelopen jaren een aantal (fiscale) regelingen weggesaneerd of sterk beperkt, die juist waren bedoeld om starters en kleine ondernemingen te helpen. De bewindsvrouw zei het belang in te zien dat juist nu de MKB-bedrijven een steuntje in de rug krijgen. Zij zegde toe de aanbevelingen van de beide rapporten te gaan bestuderen, al waarschuwde zij meteen dat er niet veel extra geld beschikbaar is. Volgens Hermans kost die beperking het MKB ongeveer 3 procent potentiële groei.

Om het hele verhaal nog een beetje positief te maken wil ik het nog hebben over “het goudhaantje van de Nederlandse economie” namelijk de tuinbouw. De productie steeg in waarde met 2 procent en de export groeide met 3 procent. Er werken zo’n vijf honderdduizend mensen in de tuinbouw en deze zorgde voor een handelsoverschot van 6,75 miljard euro. De bloemkwekerij is het grootste onderdeel van de sector, met een productiewaarde vorig jaar van 3,5 miljard euro, zes procent meer dan in 2002. De snijbloemen bleven met een groei van een procent wat achter. De groentetelers onder glas boerden prima, met een explosieve groei van negen procent tot een productiewaarde van 1,3 miljard euro. De glastuinders zaten wel voor hogere energiekosten (plus 12 procent). In dat opzicht biedt de dure euro en de daardoor lagere dollarkoers de komende maanden soelaas, verwacht Van der Veen. De gasprijs is gekoppeld aan de olieprijs en die zakt door de goedkope dollar.

2004

De Nederlander is niet positief over 2004 Nog geen kwart van de Nederlanders gelooft dat dit jaar beter wordt dan het afgelopen jaar. Ruim eenderde is pessimistisch over 2004. Bijna vier op de tien Nederlanders denkt dat 2004 economisch nog zwaarder gaat worden dan 2003. Een overgrote meerderheid rekent erop dat de werkloosheid zal doorgroeien, een kleine meerderheid verwacht in het komende jaar meer stakingen.
Dit blijkt uit het jaarlijkse eindejaarsonderzoek van bureau Gallup, waarvoor wereldwijd 65.000 mensen in zestig landen zijn ondervraagd.

Maar de grote vraag blijft natuurlijk wat er in 2004 gaat gebeuren, en wat er moet gaan gebeuren. We hebben al een grote staatsschuld dus om meer uit te gaan geven om het gang te helpen is makkelijk maar dan zit je de komende jaren met een nog grotere schuld. Dus er wordt bezuinigd en dat wordt gedaan in de verzorgingssector ook wil kabinet Balkenende ons land weer concurrerend maken als exportland.

Sociaal akkoord

Om Nederland op de rails te krijgen moest leiden tot een sociaal akkoord tussen de bonden en werkgevers, lang leek het erop dat dit niet ging lukken maar er is toch een akkoord gekomen. In het sociaal akkoord of najaarsakkoord spraken de werkgevers- en werknemersorganisaties met het kabinet af om de lonen volgend jaar te bevriezen. In 2005 moet de loonstijging de nullijn naderen.
Maar het geruzie is er nog steeds. “De politiek is bezig met 'een soort hetze' tegen de vakbeweging. Daardoor komen de afspraken in het Najaarsakkoord in gevaar.”
Dat zegt Ton Heerts, sinds 1 juni bestuurder sociale zekerheid van de vakcentrale FNV. In het Najaarsakkoord beloofde de vakbeweging volgend jaar de lonen te bevriezen en in 2005 de loonsverhoging in de buurt van de nul procent te houden. „Ik word ziek van de verhalen van kamerleden als Weekers (VVD) en Bakker (D66) dat er niks van deugt bij de bonden. De FNV is druk bezig mensen lid te maken, zij schreeuwen dat de bonden er een zootje van maken. Onlangs nog riepen ze dat wij onterecht veel geld innen en dat opsparen in fondsen. Het is een vorm van hetze, waar ze echt mee moeten stoppen“. ”En laat duidelijk zijn: als het kabinet ons links laat liggen en het akkoord wordt opgeblazen dan geven we de gestaalde kaders (radicale leden, red) ook echt álle ruimte“.
De politieke partijen moeten op hun passen letten omdat ze toch niet zonder de FNV kunnen. Want als de lonen stijgen en de producten worden duurder dan kan Nederland moeilijker concurreren op de afzet markt.

Dit sociaal akkoord is al meteen geschonden door KPN, die een loonsverhoging doorvoeren van 1 procent. Het telecombedrijf mag echter als enige een uitzondering maken op dat akkoord. Dat hebben de centrale werkgeversorganisaties gisteren gezegd. KPN verkeert volgens Van Kesteren echter in de bijzondere positie dat de lonen bij het bedrijf de afgelopen twee jaar al op slot zaten. VNO-NCW vindt de loonstijging in 2005 acceptabel omdat de lonen bij KPN „in een periode van vier jaar met 1 procent stijgen“.

Conclusie

Het afgelopen jaar was economisch een heel slecht jaar, met als diepte punt het 3e kwartaal. Na de jaren 90, toen alles goed ging en het geld niet op kon, is dit de eerste periode van laagconjunctuur. Sinds de jaren 90 is er wel een staatsschuld opgebouwd en als we die niet hadden gehad dan had het kabinet ook niet zo flink hoeven te bezuinigen. Nu moest namelijk het kabinet in tijden van laagconjunctuur bezuinigen en dat is natuurlijk omgekeerde wereld.
Het begin van het jaar ging het slecht met economie, alle verwachtingen werden bijgesteld voor de rest van het jaar maar de 2e en 3e periode gingen nog slechter en de 4e bleef op het niveau van het 3e. Doordat het nu niet meer omlaag gaat denken de economen dat het dal is bereikt en dat we nu op de weg terug zijn. Dat zouden dus positieve gedachten voor 2004 betekenen. De stand van zaken in het sociaal akkoord is dat op de eerste dag het akkoord al gebroken werd maar dat zou echt een uitzondering zijn en verder zijn er inderdaad ook nog geen loonsverhogingen geweest. Er zijn wel wat spanningen tussen de werkgevers en de vakbonden maar dat is wel vaker het geval en dat heeft verder niet tot een uitbarsting geleid.