Inleiding
Met de KCV-groep van het Van Lodensteincollege ben ik op excursie geweest naar het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Dit verslag gaat over wat ik daar in het museum voor interessante ontdekkingen heb gedaan. Maar eerst geef ik wat informatie over het museum zelf. Daarna zal ik beschrijven wat ik bekeken heb. Ik heb er voor gekozen om alleen Etruskische voorwerpen te bezichtigen. Er was ook veel over Grieken en over de Romeinen, maar je hebt toch geen tijd om alles te bekijken. Dus ik vond het zo leuker.

Het Allard Pierson Museum
De Allard Pierson Stichting werd opgericht ter nagedachtenis van de 19e-eeuwse professor klassieke archeologie, Allard Pierson. Deze stichting verwierf in 1934 de verzameling oudheden van de Vereniging Rembrandt en die van veel particulieren. De stichting gaf deze collectie aan de Universiteit van Amsterdam. Wel moest het dan voor een groot publiek toegankelijk zijn. Daarom werd het Allard Pierson Museum Opgericht. Het Allard Pierson Museum heeft voorwerpen die afkomstig zijn uit de oude culturen rond de Middellandse Zee. De voorwerpen stammen uit de periode van 5000 v. Chr. Tot 1000 na Chr. Er is veel beschilderd aardewerk uit Egypte Griekenland en Etrurië en er zijn veel kopieën van beelden uit het antieke Rome. Ben je geïnteresseerd in de oudheid? Dan is dit museum echt de moeite van het bezoeken waard.
Er is ook een Vereniging Vrienden van het Allard Pierson Museum. Als je daar lid van bent krijg je een tijdschrift thuis en heb je gratis toegang tot het museum.

Etrurië
De Griekse beschaving vormde zich vanaf 1000 v. Chr. De Griekse kolonisten namen hun cultuur mee naar Italië waar in het noorden de Etrusken woonden. Zodoende zie je dat de Etrusken veel elementen van de Griekse cultuur hebben overgenomen. De Etruskische beschaving heeft niet zo’n grote invloed op de kunst en de denkbeelden in Europa gehad als de Griekse en Romeinse.
In de vitrines van het Allard Pierson Museum zie je onder andere wijgeschenken, Villa Nova urnen bronzen sierspelden de Etruskische askisten. Enkele voorwerpen daarvan bekijken we nu wat beter.

Etruskische tempel
Er was een Etruskische tempel zo goed mogelijk nagemaakt. Dat was vooral gedaan aan de hand van teksten van Vetruvius. Vetruvius was een Romeins architect uit de eerste eeuw v. Chr. Een Etruskische tempel werd grotendeels van hout gemaakt. Daarom zijn alleen de fundamenten en versieringen van aardewerk overgebleven. De tempel zag er mooi uit niet zo grauw als de meeste voorwerpen in het museum. De decoratie was altijd uitbundig en veelkleurig, stond er op het bordje. In de tempel weren wel drie vertrekken met godenbeelden.

Sfinxen
In een vitrine stonden de koppen van twee sfinxen. De Etrusken zetten stenen sfinxen bij de ingang van hun graven om die te bewaken. De ene kop in de vitrine was er een in de sub-Daedalische stijl. Deze naam komt vandaan bij de beeldhouwer Daedalus. Kenmerken van deze stijl zijn; een plat hoofd een laag voorhoofd grote bolle ogen en een hoekig gezicht. De sfinx is gemaakt van steen uit Veii en dateert uit 600-575 v. Chr. De andere kop is gemaakt in de ionisch-archaïsche stijl. Verdere gegevens daarover heb ik niet. Ik vond deze kop wel beduidend lelijker dan de sub-Daedalische.

Barbecue
Zelfs de Etrusken hadden al een barbecue. Bij een begrafenis werd er namelijk altijd een begrafenismaaltijd genuttigd. Ze roosterden vlees op grote ronde kolenbekkens. Na afloop van de maaltijd werden die in het graf gezet. Op de rand zijn dieren en jagers afgebeeld. Naast deze kolenbekkens lag een bronzen pook waarmee het vuur werd opgerakeld.

Askisten
Er stonden verschillende Etruskische askisten. Die zijn van steen of aardewerk en stammen uit de 2e en 1e eeuw voor Christus. Op de deksel van de kisten is de overledene liggend afgebeeld steunend op een kussen. Vergeleken bij de rest van het lichaam is het hoofd erg groot. Het hoofd was ook het belangrijkst. Op de voorkant van de kist zijn gebeurtenissen uit het leven van de dode afgebeeld. Op de randen werd zijn of haar naam vermeld.

Aardewerk
Er was een vitrine met een serie aardewerken voorwerpen. De meeste zijn vazen en vaasjes.
Vanaf 630 v. Chr. Imiteerden de Etrusken aardewerk uit Korinthe. De belangrijkste ateliers daarvoor weren in Cerveteri, Veii en Vulci. Dit aardewerk wordt Etrusko-Korintisch genoemd. Het bleef ongeveer tot 540 v. Chr. In de productie.
Vanaf 575v. Chr. Werd zwartfigurig aardewerk populair in Etrurië. Eerst werd het geïmporteerd vanuit Griekenland, later maakten de Etrusken het ook zelf. De Etruskische vaasschilders waren niet zo nauwkeurig als de Griekse.
Vanaf de 5e eeuw v. Chr. Gingen de Etrusken het Attische roodfigurige aardewerk namaken. Deze techniek wordt pseudo-roodfigurig genoemd.
In Etrurië werd er wel veel aardewerk gemaakt, maar het is vaak geïmiteerd. Aardewerk wat ze zelf bedacht hebben is er niet bij. Dat is jammer.

Keukengerei
Er was een hele vitrine met Etruskisch keukengerei. Het is allemaal van brons, want daarover beschikten de Etrusken veel. De voorwerpen die ik zag liggen zijn;
Een zeef die bij het schenken van wijn de droesem tegenhield. Er is een figuur in gegraveerd.
Een steelpan. Aan het begin van de steel is een bladmotief te zien. Het uiteinde is een griffioenkop. Uit de bek daarvan komt een eend. Een eendenkop was bij de Etrusken een geliefd motief.
Twee handvatten van wijnkannen. Ook die zijn van een motief voorzien. Op het ene handvat zie je een vogelschouwer, een augur. Op de andere zie je een ingewandenschouwer, een haruspex. Dat waren belangrijke Etruskische priesters. Een haruspex las uit ingewanden bepaalde voortekenen af.
Een zeef met een trechter. Het einde van de steel is een ganzenkop (weer eens wat anders dan een eendenkop).
Een drinkbeker die ik vanwege de tijd niet nader kon bekijken.

Mening en slot
Ik vond het best wel saai in het Allard Pierson Museum. Het is natuurlijk wel interessant om wat over de oudheid te leren, maar al die saaie voorwerpen met tekstjes erbij, daar kan ik niet zoveel aan vinden. Nu ik alles over sommige voorwerpen heb opgeschreven, vind ik het weer wat boeiender. Ik heb het idee dat de Etrusken alleen maar heel veel van anderen hebben nagemaakt en overgenomen. Dat vind ik niet stoer van ze. Wat me verder opvalt is dat op elk voorwerp van alles is afgebeeld. Dat is vast heel handig voor nu, want je kunt er veel uit opmaken over het leven in die tijd. De afbeeldingen vind ik persoonlijk nooit echt mooi.
Dit verslag maken vond ik wel heel leuk, en het museum viel eigenlijk ook niet tegen.