Doofheid

Soorten doofheid

Bij het vaststellen van de soorten doofheid wordt er gekeken naar de volgende afwijkingen:
- de plaats of plaatsen in de gehoorketen waar de zwakke schakel zit
- of het zich gehoorverlies aan één of twee oren voordoet
- of er sprake is van ernstig gehoorverlies of lichte
- of het gehoorverlies zich voordoet bij lage, midden of juist hoge tonen

Plots-en laatdoven
Deze mensen zijn als volwassene doof geworden. Laatdoof is als ‘het doof worden’ langzaam gebeurd. Mensen die van het een op het andere moment doof worden zijn plotsdoof. Deze mensen zijn doof geworden nadat ze hun taalvermogen al hadden ontwikkelt, dit noemt men postlinguaal doof, zij weten dus hoe het is om wel te horen. Dit is waarschijnlijk een reden waarom mensen vaak niet horen dat zij doof zijn.

Prelinguaal doven
Dit zijn mensen die vanaf hun geboorte doof zijn of voor het derde levensjaar doof zijn geworden, zij hebben dus nooit bewust gehoord. Zij zijn doof geworden voordat ze hun taalvermogen hebben ontwikkelt, dit heet prelinguaal doof. Zij gebruiken de Nederlandse Gebarentaal als communicatiemiddel. Dit is de taal waarin zij denken, dromen en hun kennis binnen krijgen. Deze mensen leren te kijken en te voelen in plaats van praten bovendien kunnen zij hun eigen stem niet horen, hierdoor klinkt hun stem vaak anders. Het leren praten is voor dove kinderen heel moeilijk want het kost veel tijd en energie.

Slechthorenden
Dit zijn mensen met een verminderd gehoor, er zijn mensen die er in het dagelijks leven veel last van hebben en er zijn mensen die er weinig last van hebben. Het communicatiemiddel van slechthorenden hangt af van de mate van het gehoorverlies. Voor licht slechthorenden gaat de communicatie vaak hetzelfde als bij horenden, zwaar slechthorenden gebruiken vaak gebarentaal.

Allochtone doven
Zij hebben naast hun doofheid ook nog te maken met een andere cultuur dit maakt hen tot een aparte groep. Het is extra lastig voor de allochtone doven dat hun familie vaak geen of weinig gebarentaal gebruikt en meestal de taal van het land van herkomst spreekt. Dit is de grootst groeiende groep doven.

Doof-blinden
Voor deze mensen is het heel moeilijk om te communiceren. Het woord doof-blind wordt voor verschillende groepen gebruikt, namelijk slechthorend-slechtzienden, slechthorend-blinden, doof-slechtzienden en totaal doofblinden. Door deze verschillen zijn er ook verschillende vormen van communicatie nodig. Enkele vormen zijn: gebarentaal, vierhanden-gebaren, vingerspellen-in-de-hand of typen in braille.

Meervoudig gehandicapte doven
Deze mensen hebben naast hun doofheid ook nog een andere handicap. Dat kan handicap zijn aan de zintuigen zoals bij doof-blinden maar het kan ook een lichamelijke handicap zijn zoals bijvoorbeeld spasticiteit. Het kan ook een verstandelijke handicap zijn. Sommige doven hebben een combinatie van meerdere handicaps, zoals verstandelijk gehandicapte doof-blinden. Zij hebben dus een zintuigelijke handicap en een verstandelijke handicap

Oorzaken van doofheid

Het is in vele gevallen moeilijk vast te stellen wat de oorzaak precies is van doof-en slechthorendheid.

Erfelijk
Prelinguaal doof kan erfelijk zijn maar dat hoeft niet, als dit wel het geval is dan is dat vast gelegd in de genen. Het is mogelijk dat iemand de erfelijke vorm van slechthorendheid heeft, zonder dat een van de ouders doof of slechthorend is. In zo’n geval wordt gezegd dat de slechthorendheid of doofheid recessief is. De gehoorstoornis doet zich pas voor als beide ouders deze aandoening hebben. Of iemand drager is van zo’n recessieve aandoening is moeilijk vast te stellen.
Wanneer de erfelijkheidsfactor dominant aanwezig is, is dit makkelijker vast te stellen. Dominant wil zeggen dat wanneer een van beide ouders een dominante vorm van slechthorendheid in de genen heeft het kind 50 % kans heeft dit ook te krijgen. In dat geval is de kans ook groot dat er slechthorende of dove familieleden zijn. Het kan ook zijn dat de erfelijke vorm pas op latere leeftijd wordt ontdekt.

Niet-erfelijk
Prelinguaal doof hoeft niet erfelijk te zijn maar dat kan wel. De gehoorstoornis kan ook veroorzaakt zijn door een stoornis in de ontwikkeling van de groeiende baby in de moederbuik. Dit kan veroorzaakt zijn door het gebruik van bepaalde medicijnen door de moeder of door een ziekte die de moeder heeft meegemaakt zoals bijvoorbeeld rode hond.
Een andere mogelijke oorzaak kan een groeistoornis zijn van de gehoorgang. Deze kan afgesloten zijn of helemaal niet aangelegd zijn.
Wanneer er bij de geboorte of er vlak na te weinig zuurstof is kan dit ook tot een gehoorstoornis leiden.
Een andere oorzaak kan zijn dat de bloedgroepen van moeder en kind niet bij elkaar passen, dit heet rhesusantagonisme
Gehoorstoornissen die na de geboorte zijn ontstaan kunnen de volgende oorzaken hebben:
- zuurstofgebrek
- lawaaibeschadiging
- de ziekte van Ménière
- aangedane zenuwfunctie
- mechanische trauma
- beschadigingen door ototoxische stoffen

Zuurstofgebrek
Ons binnenoor is zeer gevoelig voor zuurstof te korten. De zuurstofvoorziening gebeurt via het bloed. Het bloed bereikt het binnenoor via hele fijne haarvaten. Deze dunne kanaaltjes kunnen verstopt raken, maar ook kan de wand te dik worden. Door bijvoorbeeld stress zou het mogelijk zijn dat deze haarvaatjes zich vernauwen. Ook kan vergiftiging, een narcose of een ernstige longaandoening ertoe leiden dat het binnenoor onvoldoende doorbloed raakt.

Lawaaibeschadiging
Het oor is een zeer kwetsbaar orgaan en wanneer het oor regelmatig aan lawaai wordt blootgesteld kunnen mensen daar slechthorend van worden. Het ligt er natuurlijk wel aan hoe lang het lawaai duurt en aan de intensiviteit. Bij lawaaibeschadiging zijn de haarcellen in de cochlea omgeknakt en daarmee onherstelbaar beschadigd.

Gezonde haarcellen in de cochlea
Enigszins beschadigde haarcellen in de cochlea
Totaal verdwenen haarcellen in de cochlea

De ziekte van Ménière
Bij de ziekte van Ménière is er sprake van een wisselend gehoorverlies, die te maken heeft met een verstoorde werking van binnenoor. Deze ziekte wordt ook wel caissonziekte of duikersziekte genoemd. Deze ziekte loopt vaak aanvalsgewijs. Als je zo’n aanval krijgt heb je ook last van duizeligheid, misselijkheid, braken en oorsuizen. Een andere aanval wordt veroorzaakt door drukverhoging van de vloeistof in de cochlea en het evenwichtsysteem. De verschijnselen van deze ziekte werden ongeveer een eeuw geleden beschreven door de Franse arts Prosper Ménière. Meestal tast de ziekte één oor aan maar in 25% tot 50% van alle gevallen wordt het tweede oor ook aangetast.
Aangedane zenuwfunctie
Een gehoorverlies kan worden veroorzaakt door een probleem bij de geleiding van het geluid (geleidingsverlies), maar ook door een verminderde werking van het slakkenhuis. Ook is het mogelijk dat de gehoorzenuw de signalen niet meer goed doorgeven naar de hersenen. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen wanneer er een tumor op de gehoorzenuw drukt. Geluiden die slechts een korte duur hebben worden normaal waargenomen, maar geluiden die langer aanhouden worden langzamerhand zachter.

Mechanische trauma
Door een flinke klap tegen het hoofd of een zeer hard geluid (explosie) kan het gehoor beschadigd raken. Niet alleen het trommelvlies en de gehoorbeentjes kunnen beschadigd raken, maar ook het binnenoor. Vaak gaat dit samen met oorsuizen.

Beschadiging door ototoxise stoffen
Ototoxische stoffen zijn voor het lichaam schadelijke stoffen. Door sommige stoffen kan ook het gehoor beschadigd raken. Sommige medicijnen hebben zo'n schadelijke bijwerking. Tot de stoffen die schadelijk voor het gehoor zijn behoren de zogenaamde mycineverbindingen en sommige middelen die deel uit maken van chemotherapie.
Kinine en chlorokine, zijn allebei medicijnen tegen malaria, zijn bijvoorbeeld schadelijk voor het gehoor. Echter ook aspirine (salicylzuren) kan bij grote hoeveelheden schadelijk zijn voor het gehoor. Men merkt het eerst bij hoge geluiden en daarna pas bij de lage geluiden daarom wordt het gehoor bij patiënten die ototoxische geneesmiddelen krijgen getest op zeer hoge tonen. Als blijkt dat het gehoor is afgenomen wordt de medictie aangepast of stopgezet.

Gevolgen van doofheid

Geluid is erg belangrijk. Het kan mensen waarschuwen, het vertelt wat er gebeurt en het is belangrijk in het contact met andere mensen. Dove mensen missen veel informatie die voor horenden vaak van zelfsprekend.

Werk
De meeste dove mensen werken in de industrie, de dienstverlening of op sociale werkplaatsen. Het is voor doven niet makkelijk om een baan te vinden, veel dove jongeren vinden het ook moeilijk om een beroep te kiezen. Een onnodig groot aantal dove jongeren werkt via speciale regelingen als de Wajong en REA. Naast doofheid bepaalt het grote tekort aan tolken Gebarentaal voor een groot deel of dove jongeren verder kunnen studeren in het reguliere onderwijs en of zij een baan kunnen vinden. Ook de doorgroeimogelijkheden zijn niet groot voor doven. Dit komt niet alleen door de doofheid maar ook door het beeld dat men van dove werknemers heeft.

Dovencultuur
Doven hebben vaak problemen met communicatie op school, op het werk en thuis. Bovendien komen doven veel onbegrip over hun doofheid tegen. Dat is de reden waarom zij zich snel eenzaam kunnen voelen. Daarom zoeken doven elkaar vaak op in hun vrije tijd. Er zijn veel stichtingen voor en door doven ontstaan. Deze stichtingen organiseren veel activiteiten op het gebied van ontspanning, sport, onderwijs, cultuur en godsdienst. Door de hechte gemeenschap, de eigen taal en de gebruiken van doven hebben de doven een eigen cultuur namelijk de Dovencultuur.
Deaf Power
De laatste jaren worden doven zich steeds meer bewust van hun mogelijkheden. Doven hebben, net als iedere burger, recht op een eigen plaats in de maatschappij en recht op toegang tot de samenleving. Pas als de samenleving toegankelijk is voor doven kan de dove burger ook aan zijn verplichtingen naar diezelfde samenleving voldoen. Om als volwaardige burgers mee te kunnen doen, zijn een aantal voorzieningen nodig zoals tweetalig onderwijs, tolken Gebarentaal, erkenning van de Nederlandse Gebarentaal, ondertitelde televisieprogramma’s en technische hulpmiddelen. Steeds meer doven beseffen hun recht op deze voorzieningen. Naar Amerikaans voorbeeld wordt dit wel “Deaf Power” genoemd.