Economie H 1 t/m 4

Het aanbod van arbeid

Aanbod van arbeid: mensen tussen de 15 en 65, die kunnen en willen werken.

Beroepsbevolking: mensen tussen de 15 en 65, die kunnen en willen werken.

Werkzame beroepsbevolking: zelfstandige en werknemers.

Werkloze beroepsbevolking: geregistreerde werklozen (registreert bij CWI centrum voor werk en inkomen.)

Niet-beroepsbevolking: mensen tussen de 15 en 65 die niet werken én niet opzoek zijn naar werk.

Potentiële beroepsbevolking (beroepsgeschikte bevolking): de beroepsbevolking en de niet-beroepsbevolking samen. (beroepsgeschikte bevolking bestaat dus uit alle mensen tussen de 15 en 65 jaar.)

Oorzaken van beroepsbevolking in Nederland:

Democratische groei:- Steeds meer mensen in Nederland, in komende
buitenlanders die ook gaan werken.
- Het arbeidsaanbod groeit vooral als er meer mensen
komen in de beroepsgeschikte leeftijd.

Maatschappelijke opvattingen: - grotere deelname van vrouwen aan het
Arbeidsproces.
- steeds meer jonge vrouwen gaan werken.
- Steeds meer oudere vrouwen gaan opnieuw een baan zoeken (herintreders)

Aanzuigeffect: de arbeidsmarkt trekt mensen die willen en kunnen weken aan zodat het aanbod van arbeid groter wordt.

Ontmoedigingseffect: doordat zo weinig ingeschreven mensen aan een baan komen denken mensen dat het geen nut heeft om je in te schrijven.

Wetgevingsinvloed: voorbeelden hiervan zijn leerplicht en pensioensleeftijd.

Organisatie van het arbeidsproces: door betere kinderopvang en betere mogelijkheden voor deeltijden, is de opvoeding van kinderen beter te combineren met betaald werk
De vraag naar arbeid

Vacature: als een bedrijf op zoek is naar een werknemer met een bepaalde functie.

Totale vraag naar arbeid: werknemers, zelfstandige en openstaande vacatures.

Concrete markt: vragers en aanbieders gaan naar een plek waar ze elkaar ontmoeten zoals: makt, hal of beurs. Dit is zichtbaar.

Abstracte markt: ombat het geheel van vraag en aanbod zodat dat er een plaats is waar ze elkaar ontmoeten zoals verkoop van schoenen. Dit is onzichtbaar.

Werkgelegenheid: alle werknemer en zelfstandige bij elkaar opgeteld.

Arbeidsjaren: hiermee word een volledige baan bedoeld,

Krappe arbeidsmarkt: als de vraag groter is dat het aanbod.

Ruime arbeidsmarkt: als de vraag kleiner is dat het aanbod.

Deelmarkten: bijvoorbeeld: onderwijs of loodgieters.

Arbeidsmarkt in de praktijk

Mensen met minder succes op de arbeidsmarkt: vrouwen en allochtonen. (vrouwen krijgen voor hetzelfde werk minder betaald dan mannen.)

De ene baas is de andere niet

Rechtsvorm: een vereniging een organisatievorm is die in de wet voorkomt. Die wet stelt bepaalde eisen aan elke vereniging.

Ondernemingsvorm: is de rechtsvorm van een onderneming.

Tabel: Onderneming vormen:
Eigendom Leiding Aansprakelijkheid
Eenmanszaak 1 eigenaar 1 eigenaar Hoofdzakelijk (zakelijk en privé)
V.O.FVennoot onder firma Meerdere vennoten Vennoten Hoofdzakelijk(iedere vennoot)
B.VBesloten vennootschap Aandeelhouders Groot aandeelhouder Aandelen bedrag
N.VNaamloze vennootschap Aandeelhouders Raad van bestuur* Aandelen bedrag

* word gecontroleerd door de raad van commissarissen (ze vertegenwoordigen het belang van de aandeelhouders)

Aandeelhouder: is een van de eigenaren van een BV of NV.

Dividend: is de winst die je krijgt van het aandeel dat je hebt.

Directeuren-aandeelhouders: als aandeelhouders zijn zij de eigenaren van de BV, maar zij hebben als directeur ook de dagelijkse leiding over het bedrijf.

De arbeidsovereenkomst

Arbeidsovereenkomst: overeenkomst tussen werkgever en werknemer. hierin worden de arbeidsvoorwaarden zwart op wit vastgelegd, zodat er later geen onduidelijkheid eer over kan ontstaan.

Individuele arbeidsovereenkomst: hierin word het loon vastgelegd.

Collectieve arbeidsovereenkomst: hierin staan alle andere vastgelegde gegevens/afspraken. Zoals: vakantie, pensioen, overuren en data van loonsverhoging.

Bedrijfstak: omvat alle bedrijven die zich bezig houden met zelfde soort productie, zoals de bedrijfstak bouw: alle bouwbedrijven.

Vakbonden: over de CAO’s word onderhandeld, namens de werknemers onderhandelen de vakbonden. Men noemt ze ook wel werknemersbonden of vakverenigingen. Je moet hier wel lid van worden.

Werkgeversbond: zij onderhandelen over de CAO’s namens de werkgevers.

Organisatiegraad: is het percentage van werknemers dat is aangesloten bij een erkende vakbond.

Arbeidsvoorwaarde: dit zijn afspraken die staan in de individuele arbeidsovereenkomst en een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)

Primaire arbeidsovereenkomst: dit zijn loon en de normale arbeidstijd.

Arbeidstijd: is tegenwoordig 38 uur bij een volledige baan.

Secundaire arbeidsovereenkomst: dit zijn vakantieregelingen, de duur van de middagpauze, reiskostenvergoedingen, kinderopvang en scholing.

Het centraal akkoord

Rijksbegroting: een overzicht van inkomsten en uitgaven van de overheid.

Miljoenennota: een soort samenvatting van de rijksbegroting.

Stichting van arbeid: de vertegenwoordigers van de centrales overleggen hier samen in.

Sociale partners: andere term voor werkgevers en werknemers.

Centraal overleg: als de vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers met elkaar praten in de stichting van arbeid.

Wat Afgesloten door Niveau
Centraal akkoord Werknemers centraleWerkgevers centraleOverheid Geld als richtlijn voor de CAO-onderhandelingen
CAO(collectieve arbeidsovereenkomst) WerkgeversbondWerknemersbond Word besloten per bedrijfstak. (bedrijven die hetzelfde produceren)
Individuele arbeidsovereenkomst 1 werkgever1 werknemer

Loon in ogen van de werknemer

Inflatie: een stijging van het algemeen prijspeil.

Arbeidsproductiviteit: gemiddelde productie per werknemer per gewerkte tijdseenheid,

Oorzaken van stijging van de arbeidsproductiviteit: 1) ontwikkeling van technieken, mechanisering en automatiseringen. 2) arbeidsverdeling en specialisatie. 3) scholingen ,door scholing zijn werknemers in staat om per tijdseenheid meer te produceren.

Initiële loonstijging: loonstijging door voortvloeit uit een stijging van de arbeidsproductiviteit.

Prijscompensatie: loonstijging die procentueel gelijk is aan de inflatie. (voorbeeld: inflatie van 3%, dan is er een loonstijging van 3% zodat men hetzelfde kan blijven kopen. De koopkracht blijft dan gelijk.)

Incidentele: als iemand promotie heeft gemaakt.

Werkgelegenheid in Nederland

Werkgelegenheid: alle werkende mensen. (zelfstandige en werknemers)

Werken in 4 sectoren:

- primaire sector > grondstoffen
- secondaire sector > industrie
- tertiaire sector > dienst (commerciële)
- kwartaire sector > dienst (niet-commerciële)

Innovatie: het vernieuwen van producten en productieprocessen.

Investeren: het kopen van kapitaalgoederen (machines, gebouwen, transportmiddelen) door bedrijven. Kapitaalgoederen noemen we ook wel kortweg kapitaal.

Consumeren: als een gezin goederen of diensten koopt.

Diepte-investering: als een bedrijf een betere machine koopt die meer kan produceren. Dus als de arbeidsproductiviteit stijgt.

Breedte-investering: als een bedrijf hetzelfde of extra machines koopt en daardoor meer gaat produceren. Arbeidsproductiviteit blijft dus gelijk.

Kapitaal intensief: veel machines, weinig arbeiders (vind plaats in ontwikkelende landen.)

Arbeidsintensief: weinig machines, veel arbeiders (vind plaats in de lage lonen landen)

Formules H 1 t/m 4

Deelnemingspercentage: beroepsbevolking
Potentiële beroepsbevolking x 100%

Werkeloosheidspercentage: werkeloze
Beroepsbevolking x 100%

Loonkosten per product: loon per werknemer
Arbeidsproductiviteit x 100%

Machine kosten per product: machine kosten
Arbeidsproductiviteit x 100%

Arbeidsproductiviteit: productie
Werkgelegenheid x 100%

Werkgelegenheid: productie
Arbeidsproductiviteit x 100%